Morgunblaðið - 23.10.1998, Blaðsíða 19

MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
FÖSTUDAGUR 23. OKTÓBER 1998 19
Thatcher vill að Pinochet verði leystur úr haldi
Járnfrúin til varnar
„vini Bretlands“
Lundúnum. Reuters, The Daily Telegraph.
MARGARET Thatcher, fyrrverandi
forsætisráðherra Bretlands, hvatti í
gær eindregið til þess að Augusto
Pinochet, fyrrverandi einræðisherra
Chile, yrði látinn laus úr haldi
brezkrar lögreglu, sem handtók
hann á einkasjúkrahúsi í Lundúnum
fyrh- síðustu helgi á grundvelli fram-
salsbeiðni spænskra dómara.
I bréfi sem Thatcher skrifaði dag-
blaðinu The Times segir hún að leyfa
verði Pinochet að snúa til síns heima-
lands tafarlaust; hann hafi „gert svo
mikið til að bjarga lífi Breta“ á með-
an á Falklandseyjastríðinu stóð árið
1982, þegar Chile studdi Bretland í
átökunum við Ai’gentínu. Ekki eru
nema tvær vikur síðan Pinochet naut
síðast gestrisni Thatcher á heimili
hennar í Lundúnum.
Spillt fyrir lýðræðisumbótum?
Thatcher, sem hlaut viðurnefnið
,járnfrúin“ á stjórnarárum sínum á
níunda áratugnum, sagði að ákvörð-
un brezkra stjórnvalda að handtaka
Pinoehet stefndi lýðræðisumbóta-
ferlinu í Chile í hættu.
„Það hefur þurft að gæta við-
kvæms jafnvægis af varfærni á leið
Chile til lýðræðis, jafnvægis sem við
spillum okkar eigin hagsmunum með
því að blanda okkur í,“ skrifaði
Thatcher, sem varð 73 ára fyrr í
þessum mánuði.
Talsmaður brezka forsætisráð-
herraembættisins sagði að Thatcher
hefði misskilið eðli máls Pinochets.
,Athugasemdir hennar bera þess
merki að hún kysi að þetta væri póli-
tiskt má!,“ sagði hann. „Þetta er ekki
pólitískt mál. Þetta er dómsmál,“
sagði talsmaður Tonys Blairs.
Brezka stjórnin hefur verið hik-
andi við að blanda sér í málið og í
viðtölum við evrópsk dagblöð í vik-
unni hefur Blair lagt áherzlu á að
stjórn hans álíti handtökuna vera
mál sem heyrði undir dómskerfið en
hefði ekkert með stjórnmál að gera.
Blair sagði að endanleg ákvörðun um
það hvort Pinochet yrði framseldur
til Spánai- lægi hjá innanríkisráð-
hen’anum Jack Straw, en hann
myndi taka á málinu „sem dómari,
ekki stjórnmálamaður, og byggja
dóm sinn á [hinum lögfræðilegu]
staðreyndum eingöngu."
En þegar Blair var spurður í einu
viðtalinu um stjórnartíð Pinochets
sagðizt hann „fordæma allt sem
hann [Pinochet] gerði á þessu tíma-
bili“. Pinochet stjórnaði Chile harðri
hendi í 17 ár, frá 1973 til 1990.
Handtaka Pinochets hefur orsak-
að mikla kreppu í stjómmálum
Chile, þar sem þjóðin skiptist í
tvennt, með og á móti einræðisherr-
anum fyrrverandi, sem nýtur frið-
Reuters
FORSÆTISRÁÐHERRANUM
fyrrverandi, Margaret Thatch-
er, þykir ómaklega með Augu-
sto Pinochet farið sem fyrrver-
andi bandamann Breta í
Falklandseyjastríðinu.
helgi í Chile sem öldungadeildar-
þingmaður fyrir lífstíð.
Thatcher segir mikilvægan þátt í
því jafnvægi sem náðst hefði á lýð-
ræðisumbótabrautinni í stjórnmál-
um Chile felast í þeirri lendingu sem
menn hefðu náð um stöðu Pinochets,
„og það er ekki Spánar, Bretlands
eða nokkurs annars lands að blanda
sér í það sem er innanríkismál
Chile“, skrifaði hún.
Einnig sagði Thatcher það vera
„skammarlegt“ að í næstu viku stæði
til að taka á móti Carlos Menem, for-
seta Argentínu, með pompi og pragt
sem opinberum gesti, á meðan Pin-
ochet væri haldið föngnum.
Fyrirhuguð heimsókn Menems er
sú fyrsta sem forseti Argentínu fer
til Bretlands frá hinu tíu vikna langa
stríði sem stóð um yfirráð yfir
TILKYNNT var í Moskvu í gær að
ferð Borís Jeltsíns Rússlandsforseta
til Austurríkis í næstu viku yrði
stytt vegna anna hans heima fyrir.
Ráðgert var að Jeltsín yrði í tvo
daga í Austurríki til að sitja leiðtoga-
fund Rússa og Evrópusambandsins
en ákveðið hefur verið að hann verði
þar aðeins í einn dag, á þriðjudag.
„Dagskráin hefur ekki verið
skert, henni hefur aðeins verið
þjappað saman,“ sagði talsmaður
Jeltsíns. „Það er hentugra þannig,
því forsetinn hefur verk að vinna
héma í Moskvu."
Falklandseyjum í Suður-Atlantshafi
árið 1982. Þetta stríð varð Thatcher
mesti happafengur í stjórnmálum;
vinsældir hennar meðal Breta jókust
stórlega á meðan á því stóð og það
tryggði henni og íhaldsflokknum
góðan kosningasigur.
Klofningur í dómaraliði?
Að sögn The Daily Telegraph er
djúpstæður klofningur innan hinnar
sérskipuðu dómaranefndar, sem hef-
ur það hlutverk að skera úr um
hvort beiðni rannsóknardómarans
Baltasars Garzon, sem olli handtök-
unni, væri byggð á nægilega traust-
um grunni til að Spánn færi form-
lega fram á framsal Pinochets.
Garzon vill yfirheyra einræðisherr-
ann fyrrverandi vegna ásakana um
að hann beri ábyrgð á dauða og
pyntingum fjölda spænskra ríkis-
borgara. Garzon vitnar til spænskra
laga, sem heimila lögsókn vegna
„glæpa gegn mannkyni" hvai- sem
þeir eru framdir. Sumir dómaranna í
sérdómstólnum munu ekki vera til-
búnir til að styðja þennan málatil-
búnað Garzons.
Jose Maria Aznar, forsætisráð-
herra Spánar, hefur sagt að stjórnin
muni eftirláta dómstólnum að taka
ákvörðun um hvort farið skuli fram á
framsal Pinochets.
Augusto Pinochet yngri, sonur
hins handtekna, sagði í gær að Chile
kynni að beita harkalegum efnahags-
legum refsiaðgerðum gegn Spáni, ef
farið verði formlega fram á að hann
verði framseldur þangað.
„Eg er ekki að tala um stríð, heldur
aðrar aðferðir sem gætu valdið eins
miklum skaða eða meiri,“ sagði Pin-
ochet yngri. „Spænskar fjárfestingar
eru mjög miklar í Chile og margir
Spánveijar eru mjög gramir yfir því
sem er að gerast,“ sagði hann.
Jeltsín er sagður hafa náð sér af
lungnakvefi, sem varð til þess fyrr í
mánuðinum að hann varð að flýta
heimfór sinni frá Mið-Asíu, þar sem
hann var í fyrstu utanlandsferð sinni
í hálft ár.
Forsetinn mætti óvænt til starfa í
Kreml í gær þótt embættismenn
hans hefðu sagt fyrr um daginn að
hann myndi dvelja í bústað sínum
skammt frá Moskvu. Talsmaður
Jeltsíns sagði að ekki skipti máli
hvort forsetinn væri í Kreml eða bú-
staðnum, því hann gæti starfað á
báðum stöðunum.
Austurríkisferð Borís
Jeltsíns stytt
Moskvu. Reuters.
EINIR M EÐ EFR A I5LAND
Síminn GSM hefur aukið hljóðgæðin í GSM kerfinu
með EFR tækninni. EFR stendur fyrir
bætt stafrænt hljóð.
Með EFR tækninni geta viðskiptavinir Símans GSM
notið hljóðgæða sem eru sambærileg við gæði
hefðbundinna heimilissíma.
EFR tæknin er innbyggó í flesta þá nýju síma sem
verið er að selja um þessar mundir
(sjá nánar í leiðbeiningabæklingi GSM símans).
SIMINN-GSM
Nánari upplýsingar á www.gsm.is