Morgunblaðið - 15.11.1998, Síða 24

24 SUNNUDAGUR 15. NÓVEMBER 1998
MORGUNBLAÐIÐ
HÚSVÍKINGAR TAKA ÞÁTT 1 UNDIRBÚNINGI ÞRIGGJA GUFUAFLSVIRKJANA
Frjáls samkeppni forsenda
hagkvæmustu virkjana
Með nýjnm stjórnanda orkumála hafa
Húsvíkingar tekið frumkvæðið í virkjun
nálægra háhitasvæða þar sem mögulegt er
að framleiða rafmagn á sama verði og 1
fyrirhuguðum vatnsaflsvirkjunum norðan
Vatnajökuls. Þeir ætla að vera tilbúnir
þegar frelsi verður veitt í orkugeiranum
eða stóriðjufyrirtæki sér kosti svæðisins.
Helgi Bjarnason ræddi um áform og
möguleika við Hrein Hjartarson
bæj arverkfræðing.
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
HREINN Hjartarson við eina borholu Orkuveitu Húsavíkur á Hveravöllum. 125 gráða heitt vatn verður Ieitt
til Húsavíkur til nota fyrir iðnað og hitaveitu og framleitt rafmagn úr afgangsorkunni.
ORKUVEITA Húsavíkur
vinnur sjálf og í sam-
vinnu við önnur orkufyr-
irtæki og sveitarfélög að
undirbúningi þriggja
gufuaflsvirkjana í nágrenni Húsa-
víkur. Vegna endumýjunar hita-
veitunnar á Húsavík vinnur Orku-
veitan að því að leiða 125 gráða
heitt vatn til Húsavíkur og undir-
búningi lítillar stöðvar þar til raf-
orkuframleiðslu. Jafnframt er
Orkuveitan þátttakandi í undirbún-
ingi jarðgufuvirkjunar á háhita-
svæðinu í Öxarfirði og hefur frum-
kvæðið að undirbúningi sams konar
virkjunar á háhitasvæðinu á Þeista-
reykjum.
„Þetta stafar af almennum áhuga
okkar á nýtingu orkuauðlindanna
hér í nágrenninu til eflingar at-
vinnulífinu," segir Hreinn Hjartar-
son, bæjarverkfræðingur á Húsa-
vík. Hann er fæddur og uppalinn á
Húsavík og er með mastersgráðu í
rafmagnsverkfræði frá háskólanum
í Alaborg í Danmörku. Hreinn vann
hjá Hitaveitu Reykjavíkur í átta ár,
meðal annars sem staðaiverkfræð-
ingur við Nesjavallavirkjun, en tók
við stjórn Orkuveitu Húsavíkur í
mars 1996, eftir sameiningu hita-,
vatns-, og rafveitu bæjarins. Það
kemur því kannski ekki á óvart að
maður með þennan bakgrunn skuli
ganga ákveðið til verks í virkjana-
málum.
Hann segh- að ekki hafi verið
mikið hugsað um möguleika jarð-
hitans til raforkuframleiðslu. „Mér
hefur tekist að vekja athygli manna
hér á því að þetta eru auðlindir sem
okkur ber að nýta. Hið pólitíska
umhverfi á Húsavík er og hefur
verið jákvætt. Menn sjá að það er
kannski gáfulegra að fjárfesta í
orkunni en sjávarútveginum og láta
reyna á það hvort hún skapar ekki
eitthvað nýtt.“
Orkufyrirtækin á Húsavík og
Akureyri og sveitarfélög heima-
manna hafa tryggt sér aðgang að
helstu orkuauðlindunum sem eftir
eru á svæðinu, háhitasvæðunum í
Öxarfirði og á Þeistareykjum.
Hreinn segir raunar blóðugt að sjá
hvemig heimamenn gáfu á sínum
tíma frá sér fyrir lítið þær miklu
auðlindir sem felast í háhitasvæð-
unum við Kröflu og í Bjarnarflagi
og vatnsaflinu í Laxá.
Endumýjun hitaveitunnar
Þegar Hreinn tók við stjórn
orkumála lá fyrir að ganga í endur-
nýjun hitaveitunnar á Húsavík.
Vatnið er leitt 20 km leið frá
Hveravöllum í Reykjahverfi. Hita-
veitan þarf meira vatn auk þess
sem endurnýja þarf aðveituæðina.
Sumarið 1997 komu 65-80 sek-
úndulítrar af 124 gráða heitu vatni
upp úr holu sem Orkuveitan lét
bora á Hveravöllum. Fyrir var ein
hola frá árinu 1974 sem gefur 25-44
lítra af 129 gráða heitu vatni.
I framhaldi af því voru gerðar at-
huganir á hagkvæmni þess að leiða
vatnið til Húsavíkur þannig að unnt
yi'ði að bjóða iðnfyrirtækjum 125
gráða heitt vatn og framleiða raf-
magn úr afgangsorkunni. Vatnið er
of heitt til almennra nota hitaveit-
unnar en þegar það hefur verið
nýtt til raforkuframleiðslu eða iðn-
aðar verður vatnið hæfilega heitt
fyrir hitaveituna. Að sögn Hreins
reyndist þessi framkvæmd hag-
kvæm. Þannig myndi raforkuverð
frá stöðinni verða ríflega 2 krónur á
kílówattstund en þess má geta að
Orkuveitan kaupir rafmagn af Raf-
magnsveitum ríkisins á 3,5 kr.
kWst. Aætlaður kostnaður við
verkefnið í heild er 700 milljónir
kr., þar af 250 milljónir við rafstöð-
ina. Hafa Orkuveitan og samstarfs-
aðilar hennar fengið 50 milljóna
króna styrk frá Evrópusambandinu
til verksins, sem þykir tæknilega
áhugavert. Fyrstu iðnfyrirtækin
sem munu nýta sér 125 gráða heita
vatnið eru rækjuverksmiðja Fisk-
iðjusamlags Húsavíkur og mjólkur-
samlag Kaupfélags Þingeyinga.
Kemm- yfirhitaða vatnið í stað gufu
sem fyrirtækin framleiða nú með
olíu. „Með nýrri pípu fjórfaldast
orkuflutningur frá Hveravöllum til
Húsavíkur og ýmsir áhugaverðir
iðnaðarkostir skapast þegar við
getum boðið yfirhitað vatn.“
Unnið er að undirbúningi nýju
hitaveitunnar og rafstöðvar. Meðal
annars hefur verið borað á Hvera-
völlum en enn sem komið er hefur
ekki fundist nægjanlegt vatn.
Hreinn segir að hitinn sé nægur og
það sé aðeins tímaspursmál hvenær
vatnið náist upp. Búið er að semja
um kaup á efni í aðveituæðina og
verið að skoða tilboð sem borist
hafa í hverfil rafstöðvarinnar. Upp-
haflega var gert ráð fyrir 1,2 til 1,5
megawatta rafstöð en tilboðin
hljóða upp á allt að 2,1 MW stöð.
Myndi þessi framleiðsla fullnægja
60-80% af raforkuþörf Húsvíkinga.
Um þessar mundir er verið að und-
irbúa umsókn til iðnaðarráðuneyt-
isins um leyfi til byggingar raf-
stöðvarinnar og telur Hreinn lík-
legt að það fáist. „Leiðslan er að
verða ónýt, hún átti að duga í 20 ár
en er nú komin 10 ár fram yfir þann
tíma. Og það er engin leið að endur-
nýja hana nema með svona átaki.
Auk þess höfum við fengið Evrópu-
styrk út á verkefnið sem er talið
áhugavert í alla staði,“ segir
Hreinn. Býst hann við að virkjunin
taki til starfa eftir hálft annað ár.
Hitaveitan á Húsavík hefur verið
ein allra hagkvæmasta hitaveita
landsins. Nýlega var gjaldskráin
hækkuð um 50% til að undirbúa
endurnýjun hennar og þrátt fyrir
það er verðið enn aðeins 80-90% af
verði heita vatnsins hjá Hitaveitu
Reykjavíkur. Og verð til iðnaðar-
nota er aðeins fjórðungur af al-
mennri gjaldskrá, eða 24 aurar á
kWst. 125 gráða heita vatnið verður
boðið á sömu kjörum. Hreinn segir
því að þótt 700 milljónir kr. séu
mikil fjárfesting fyrir ekki fjöl-
mennara byggðarlag muni Orku-
veitan geta staðið undir afborgun-
um af henni með sínum eigin tekj-
um, ekki síst ef unnt yrði að laða að
nýja kaupendur með hagstæðu
orkuverði og nýjum orkuafhending-
aiTnöguleikum.
Miklir möguleikar á
háhitasvæðunum
Orkuveita Húsavíkur er næst-
stærsti aðilinn að rannsókn háhita-
svæðisins í Bakkahlaupi í Öxarfirði,
verkefni sem hefur vinnuheitið
„Öxar við ána“. Aðrir hluthafar í fé-
laginu eru Landsvirkjun, Hita- og
vatnsveita Akureyrar, Rafveita
Akureyrar, Jarðboranh' hf.,
RARIK og sveitarfélögin tvö í Öx-
arfirði en verkefnið var sett á fót að
frumkvæði heimamanna. Hreinn
segir að fyrirhugað hafi verið að
bora 400-600 metra rannsóknar-
holu í haust en vegna anna hjá
Jarðborunum hf. hafi það dregist.
Nú væri ekki talið hættandi á að
bora vegna veðurs og hættu á
krapastíflum í Jökulsá. I staðinn
væri verið að athuga hvort það væri
ekki skynsamlegra að bora í upp-
hafi 1.500-2.000 metra rannsóknar-
holu sem síðar gæti hugsanlega
nýst sem vinnsluhola. Jarðboranir
hf. eru að fá nýjan bor af millistærð
sem á að gera það mögulegt að
bora slíkar holur með viðráðanlegri
kostnaði en þegar beita þarf
stærstu bortækjum.
Orkustofnun hefur áætlað að afl
Öxarfjarðarsvæðisins til raforku-
framleiðslu sé um 250 MW í 50 ár.
Enn styttra frá Húsavík er háhita-
svæðið á Þeistareykjum á Reykja-
heiði. Aflgeta þess til raforku-
vinnslu er áætluð 150 MW í 50 ár.
Athugun sem Orkuveitan hefur lát-
ið gera bendir til að hagkvæmt sé
að virkja jarðhitann til raforku-
framleiðslu eða flytja heitt vatn 25
km leið til Húsavíkur til beinna
nota til iðnaðar. Flutningur á gufu
er talinn síðri kostur vegna dýrari
flutnings. Hreinn segir að vegna
þess hvað varmavinnslan nýti ork-
una miklu betur en raforkuvinnsl-
an, eða nálægt tíu sinnum betur, sé
talið æskilegt út frá orkulegu sjón-
armiði að flytja upphitað 150-180
gráða heitt vatn til Húsavíkur og
nýta við orkufrekan iðnað þar.
Háhitasvæðið á Þeistareykjum
er í 300-500 metra hæð yfir sjávar-
máli og þangað liggur aðeins niður-
gi-afinn vegslóði. Hreinn og fleiri
Húsvíkingar hafa talað fyrir því að
kannaðir yrðu kostir og gallar lagn-
ingar nýs vegar milli Öxarfjarðar
og Húsavíkur um Reykjaheiði í