Morgunblaðið - 08.09.1999, Qupperneq 8

8 MIÐVIKUDAGUR 8. SEPTEMBER 1999
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Stórlaxarnir falla
hver af öðrum
Betdray
Risableikja í Grenlæk
„Veiða-sleppa“ fyiirkomulagið hef-
ur ruglað þetta verulega, en ef
menn sleppa laxi þá er hann lengd-
armældur og þyngdin síðan áætluð
samkvæmt þumalputtareglu, sem
NASF hefur haldið frammi. Dæmi
um hversu ónákvæmt þetta hlýtur
að vera er nærtækt, athygli vekur
að lax Jóhanns Rafnssonar, sem að
ofan er getið, leginn hængur í Selá,
var 104 sentimetrar og rúm 20
pund. Fyrir skömmu veiddi Eng-
lendingur nokkur á vegum Orra
Vigfússonar tvo jafnlanga hænga í
Selá sama daginn. Þeir voru báðir
legnir, en áætlaðir samkvæmt
þumalputtareglunni 22-23 pund og
síðan sleppt aftur. Laxar eru í mis-
jafnlega góðum holdum, en hængar
þynnast mjög er líður fram á haust
og líklegt að þeir tapi einhverjum
pundum meðan á verunni í ánni
stendur. Ekkert skal fullyrt um
Sigmar Helgason veiðieftirlits-
maður við Grenlæk sagði í samtali
við Morgunblaðið að hann hefði séð
sannkallaða risableikju í Grenlæk
fyrir landi Seglbúða í sumar. Enn
hefur enginn veitt flykkið sem Sig-
mar fullyrðir að hafí verið allt að
metri að lengd. Fiskinn sá Sigmar í
svokölluðum Stífluhálshyl. „Eg sá
fiskinn vel og bara stóð og starði
lengi vel. Eg átti ekki orð. Þetta
var allt að eins metra langur fisk-
ur. Alveg ótrúlegt tröll," sagði Sig-
mar. Það er hægt að gefa hug-
myndafluginu lausan tauminn þeg-
ar svona er sagt frá, en eins metra
lax er oftast um 20 pund. Bleikjan
á það til að vera mun sverari þegar
hún stækkar og eldist og því
spurning hvurs lags skrímsli hér er
á ferðinni. Fróðlegt væri ef
klakveiðimenn í haust legðu sig
fram um að ná bleikjunni, sem trú-
lega er á svipuðum slóðum, þannig
að vega mætti hana og taka hreist-
ursýni.
VEIÐIMENN eru að tína upp
stórlaxana þessa dagana, aðallega
þó á hefðbundnum stórlaxaslóðum.
Þannig veiddist fyrir fáum dögum
24 punda hængur í Víðidalsá og nú
í vikubyrjun 20 punda hængur í
Selá. Báðir voru mjög legnir og
þunnir og hefðu ugglaust verið
mun þyngri í byrjun sumars er
þeir gengu úr sjó.
Laxinn í Víðidalsá veiddist á
laugardaginn í Efri-Laufásbreiðu.
„Það var hann Stefán okkar, einn
leiðsögumannanna, sem veiddi lax-
inn og það var kominn tími til að
það kæmi svona fiskur á land, því
það voru komnir margir um 20
punda úr ánni. Þetta er stærsti lax-
irm úr ánni í sumar og það voru
komnir 975 laxar á land úr ánni um
helgina. Það er útlit fyrir að veiðin
verði svipuð og í fyrra, en menn
eru þó á því að mun meira af laxi sé
þó í henni í sumar heldur en í
fyrra,“ sagði Ragnar Gunnlaugs-
son á Bakka, formaður Veiðifélags
Víðidalsár, í samtali við Morgun-
blaðið. Hann gat þess í leiðinni að
ljóst væri að metveiði yrði á sil-
ungasvæðinu. „Eg hef öruggar
heimildir fyrir því að komnar séu
1.500 bleikjur á land á tvær stang-
ir,“ bætti Ragnar við.
„Hann var alveg í skýjunum,
strákurinn, nýbúinn að hringja
suður og segja frá laxinum. Þetta
var hængur, 104 sentimetrar, og
rúm 20 pund, nákvæmlega veginn
10,2 kílógi-ömm. Hann fékk laxinn
á rauða Frances-túpuflugu í
Stekkjarhyl,“ sagði Rafn Hafnfjörð
í samtali við Morgunblaðið í gær,
en sonur hans, Jóhann Rafnsson,
leiðsögumaður við Víðidalsá og víð-
ar, hafði þá fengið sinn stærsta lax
í Selá í Vopnafirði. Jóhann er heit-
ur þessa dagana, því fyrir fáum
dögum veiddi hann rámlega 19
punda lax í Harðeyrarstreng i Víði-
dalsá. Sá fiskur tók maðk.
Hvað eru þeir þungir?
Það er alltaf forvitnilegt að velta
fyrir sér hvað stærstu laxamir eru
þungir og hvar þeir veiðast.
mWSTARUGHT
Morgunblaðið/Kristín Jóhannesdóttir
Jóhann Rafnsson með tæplega 20 punda hæng úr
Harðeyrarstreng í Víðidalsá fyrir fáum dögum.
laxa Englend-
ingsins, en
dæmið sýnir að
áætlun á þyngd
á slepptum laxi
býður upp á
mikla óná-
kvæmni.
Annað dæmi
sem skýtur upp
í hugann er úr
viðtali við Stef-
án A. Magnús-
son í nýlegu
tölublaði Veiði-
mannsins. Þar
segir hann frá
sínum stærsta
laxi, 23 punda
hæng úr Sandá.
Stórlaxar úr
Þistilfjarðarán-
um eru þekktir
íyrir að vera
framúrskarandi
þykkir. Þannig
var 23 punda
hængur Stefáns
„aðeins" 102
sentimetrar, en
þumalputta-
reglan hefði
dæmt hann 20-
21 pund.
Svona má nú
velta þessu til
og frá. Niður-
staðan er sú að
varla er hægt
að taka með
sleppta laxa
þegar spáð er í allra stærstu lax-
ana, nema að þeir séu svo gríðar-
lega miklu stærri en þeir stærstu
sem eru rotaðir og vegnir að það
tekur af öll tvímæli.
Fréttir héðan og þaðan
Holl sem var í Langadalsá við
Isafjarðardjúp fyrir skömmu fékk
aðeins þrjá laxa og það fylgdi sög-
unni að sumarið hefði verið afar
dauft og laxarnir sem á land væru
komnir væru vel innan við hund-
rað.
Það er farið að veiðast í Breið-
dalsá, enda langþráð rigning farin
að hressa vatnasvæðið við. A ann-
að hundrað laxar eru komnir á
land. Talsverður lax er í ánni,
ekki síst í námunda við sleppi-
tjörn sem gönguseiðum var sleppt
úr í fyrra.
Enn eru Vopnafjarðarárnar
einna gjöfulastar, Selá var komin
með eina 960 laxa í gærmorgun og
Hofsá er á líku róli. Sýnt þykir að
þær fari í fjögurra stafa tölu, en þó
gæti kólnandi veður sett strik í
reikninginn. Enn ber á nýrunnum
löxum í aflanum í báðum ám.
Stigar frá Starlight og
áltröppur frá Beldray
fást í öllum stærðum
í byggingavöruverslunum
um allt land
DREIFINGARAÐILI
I. GliÐMUNDSSON ehf.
Simi: 533-1999, Fax: 533-1995
Cfjþmbl.is B
LLTAf= eiTTH\/A£J A/Ý/ 1
Staða öryggis- og varnarmála rædd
Tímamót í
starfsemi VES
AMORGUN heldur
Jose Cutileiro,
framkvæmda-
stjóri Vestur-Evrópu-
sambandsins, fyrirlestur
á fundi Samtaka um vest-
ræna samvinnu, SVS, á
Hótel Sögu klukkan
17.15. Hann mun í fyrir-
lestri sínum fjalla um
stöðu evrópskra öryggis-
mála um þessar mundir.
Framkvæmdastj órinn
mun senn láta af störfum
en núverandi fram-
kvæmdastjóri NATO, Ja-
vier Solana, hefur verið
skipaður sérstakur tals-
maður Evrópusambands-
ins í utanríkis- og örygg-
ismálum. Gunnar Pálsson
er sendiherra íslands hjá Gunnar PálSSOn
Atlantshafsbandalaginu
og Vestur-Evrópusambandinu,
VES. Hann var spurður um þær
breytingar sem nú standa fyrir
dyrum í starfsemi VES?
„Það hafa átt sér stað mikil
þáttaskil í starfsemi VES að und-
anförnu með gildistöku Amster-
dam-samnings ESB 1. maí sl., þá
var VES í raun gert að undir-
stofnun ESB. Á fundi sínum í
Köln í júní sl. ákvað leiðtogaráð
ESB síðan að yfirtaka flest verk-
efni VES beint og stefna að því
að leysa samtökin af hólmi fýrir
lok næsta árs.“
- Hver er uppruni VES?
„VES er varnarsamtök tíu
Vestur-Evrópuríkja sem byggj-
ast á sérstökum samningi, svo-
nefndum Brussel-samningi frá
árinu 1948. Þessi samningur er
ári eldri en stofnsamningur Atl-
antshafsbandalagsins, Washing-
ton-samningurinn, og kveður að
sumu leyti sterkar að orði um
hinar sameiginlegu varnarskuld-
bindingar aðildarríkjana en
Washington-samningurinn.
Brussel-samninginurinn var á
vissan máta afar mikilvægur á
sínum tíma því hann ruddi að
sumu leyti braut fyrir stofnun
Atlantshafsbandalagsins. Banda-
ríkin gerðu að forsendu fyrir
stofnun Atlantshafsbandalagsins
að öfiugustu Evrópuríkin kæmu
sér saman um sameiginlegar að-
gerðir í varnarmálum. VES var
þó ekki sett á laggirnar sem sér-
stök varnarsamtök fyrr en árið
1954, fullgildir aðilar sambands-
ins eru tíu og eiga allir aðild að
ESB. Þetta þýðir að fimm ESB-
ríki standa utan VES, en það eru
hlutlausu ríkin fjögur; Austur-
ríki, Irland, Finnland og Svíþjóð
og auk þess Danmörk. Þessi
fimm ríki tengjast hins vegar öll
sambandinu sem áheyrnaraðilar.
Island er aukaaðili að VES,
ásamt Noregi og Tyrklandi. Þeg-
ar Island þáði boð um aukaaðild-
ina árið 1991 endurspeglaði það
þá afstöðu íslenskra __________
stjórnvalda að það
bæri að styrkja hina
evrópsku stoð í Atl-
antshafsbandalaginu ___________
en við vildum líka og
viljum enn að staðið verði að efl-
ingu Evrópusamstarfs í öryggis-
og varnarmálum á þann hátt að
öryggishagsmunir ríkja við
Norður-Atlantshaf verði áfram
tryggðir. Lítill munur er í raun á
stöðu áheymar- og aukaaðila. Is-
land hefur fullt málfrelsi og til-
lögurétt innan VES og á þess
kost að taka þátt í sameiginleg-
um aðgerðum. Tíu önnur Evr-
►Gunnar Pálsson fæddist árið
1955 í Reykjavík. Hann lauk
stúdentsprófi frá Menntaskól-
anum í Reykjavík 1974 og
stundaði nám við háskóla í ír-
landi, Þýskalandi og Bandaríkj-
unum en þaðan lauk hann dokt-
orsprófí í sljórnmálakenning-
um árið 1984. Þá réðst hann til
starfa í utanríkisþjónustunni og
er nú sendiherra Islands hjá
Atlantshafsbandalaginu. Hann
gegndi áður starfi sendiherra
Islands hjá Sameinuðu þjóðun-
um í New York, hjá ÖSE í Vín-
arborg. Hann er kvæntur Elínu
Snorradóttur og eiga þau fjög-
ur börn.
ESB yfirtekur
fiest verk-
efni VES
ópuríki eru samstarfsaðilar VES,
til samans tengjast því tuttugu
og átta Evrópuríki VES á einn
eða annan hátt. Þess má geta að
endurvakning VES, sem legið
hafði í dvala mestallt kaldastríðs-
tímabilið, á að hluta til rætur að
rekja til fundar Reagans og Gor-
batsjovs í Reykjavík árið 1986, en
sá fundur vakti marga til vitund-
ar um nauðsyn nánara Evrópu-
samstarfs um öryggis- og varnar-
mál. Munurinn á starfsemi Atl-
antshafsbandalagsins og VES er
einkum sá að VES hefur einbeitt
sér að mannúðaraðstoð, friðar-
gæslu og aðgerðum til að hafa
stjóm á hættuástandi utan land-
svæðis aðildarríkjanna."
- Hver erþýðing VES fyrir ís-
land?
„Fyrir okkur hefur VES eink-
um haft þýðingu sem vettvangur
til þess að tala máli Atlantshafs-
tengslanna í öryggis- og varnar-
málum. Aukaaðildin hefur einnig
gefið okkur kost á að fylgjast
með sjónarmiðum og áformum
ESB í þessum málaflokki. ísland
hefur frá fyi-stu tíð stutt aukna
ábyrgð Evrópuríkja í öryggis- og
varnarmálum. I ljósi landfræði-
legrar sérstöðu okkar og hefð-
bundinna hagsmuna í Atlants-
_________ hafssamtarfinu er
jafnframt eðlilegt að
Island vilji gera sitt
til þess að koma í veg
_________ fyrir að glufur mynd-
ist í Atlantshafssam-
starfið eftir að ESB hefur tekið
við hlutverki VES. Við þurfum að
halda til haga þeim réttindum og
þeirri áhrifastöðu sem við höfum
áunnið okkur sem aukaaðili VES
eftir að samruninn hefur átt sé
stað. Aukið sjálfstæði ESB og
forræði í öryggis- og varnarmál-
um má ekki verða til þess að
fleygur verði rekinn í Atlants-
hafsbandalagið."