Morgunblaðið - 08.09.1999, Side 10

10 MIÐVIKUDAGUR 8. SEPTEMBER 1999
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Gífurleg aukning á kampýlóbakter-sýkingu sl. tvö ár
Skýring'una má rekja til
mengunar í kj úklingakj öti
MEGINSKÝRING gífurlegrar
aukningar á kampýlóbaktersýking-
um hér á landi má rekja til
kampýlóbakter-mengunar í
kjúklingakjöti. Rannsóknir á
kjúklingabúum benda hins vegaar
til þess að kampýlóbaktermengun
sé ekki bundin við eitt kjúklingabú.
Þetta kemur m.a. fram í bráða-
birgðaniðurstöðum rannsóknar sem
Hollustuvernd ríkisins, yfirdýra-
læknii-, Tilraunastöðin að Keldum,
sóttvamalæknir og Sýklafræðideild
Landspítala Islands hafa gert á út-
breiðslu og orsökum kampýlóbakt-
er-sýkingar í mönnum sl. tvö ár.
Ljóst er samkvæmt rannsókninni
að útbreiðsla umræddrar sýkingar
hefur aukist hröðum skrefum, eink-
um sl. tvö ár, og er talið líklegt að
yfir 3000 manns hafi sýkst á þessu
ári þótt opinberar tölur sýni að 339
sýkingar hafi greinst í mönnum
fyrstu átta mánuði þessa árs miðað
við 250 tilfelli allt árið í fyrra. Tals-
vert dró þó úr fjölda greindra til-
fella í ágúst sl. en þá greindust 65
einstaklingar samanborið við 110 í
júlí sl.
Að sögn Haralds Briem sótt-
vamalæknis er líklegt að endanleg-
fundi í gær að hefja samningavið-
ræður við Félag hrossabænda,
Landsamband hestamanna og Fé-
lag tamningarmanna um málefni
hestsins í landinu.
Eins og fram kom í Morgunblað-
inu í gær gerir Kristinn Guðnason
formaður Félags hrossabænda at-
hugasemd við það að átakið sé sér-
staklega tengt Skagafirði.
Guðni segir gagnrýni Kristins
ekki eiga við rök að styðjast. Hann
segir átakið ætlað hrossarækt í
öllu landinu og ekki liggi ennþá
ar niðurstöður rannsóknarinnar á
útbreiðslu kampýlóbakter-sýkingar
liggi fyrir í lok þessa mánaðar en í
bráðabirgðaniðurstöðum kemur
fram að nákvæm könnun á fæðu-
neyslu 15 sjúklinga í ágústmánuði
sl. hafí leitt í ljós að sýkingar tengj-
ast kjúklinganeyslu í langflestum
tilfellum, eða í 80% tilvika, en dæmi
era þó um aðrar hugsanlegar orsak-
ir fyrir smitun svo sem frá ógeril-
sneyddri mjólk eða í 13% tilvika. Þá
kemur fram í niðurstöðunum að
kampýlóbaktermengun sé að finna í
tilteknu kalkúnabúi en einnig að
kampýlóbakter hafi ekki fundist í
öðra kjötmeti á markaði en
kjúklingakjöti og kalkúnakjöti.
Kristinn Gylfi Jónsson alifugla-
bóndi segir að kjúklingabændur
hafi lengi haft áhyggjur af aukinni
tíðni kampýlóbakter-sýkinga en
leggur áherslu á að kjúklingabænd-
ur eigi gott samstarf við heilbrigðis-
yfirvöld; yfirdýralækni og dýra-
lækna alifuglasjúkdóma um að
reyna að draga sem mest úr tíðni
kampýlóbakter í kjúklingum. Hann
bendir á að kjúklingabændum hafi í
samvinnu við heilbrigðisyfirvöld
tekist að útrýma salmonellu í
Skagafirði sé tilkomið að þeirra
framkvæði. Þeir hafi komið fram
með þessa hugmynd og áætlað að
leggja fram ákveðið fjármagn.
Hann segir að nú séu komnar
viðræður í gang við hina félagslegu
heild hestamanna um hestinn og
framtíðina.
„Ég vona að ég nái samstöðu
með hinni félagslegu heild hesta-
manna um að styrkja hestinn bæði
sem atvinnutækifæri og markaðs-
vöru í landinu, á það horfi ég fyrst
og fremst,“ segir Guðni.
kjúklingarækt hér á landi og því séu
miklir möguleikar á því að góðum
árangri verði einnig náð í barátt-
unni við kampýlóbakter.
Starfsmenn
kjúklingabús sýkjast
I umræddum bráðabirgðaniður-
stöðum kemur fram að borið hafi á
sýkingum meðal starfsmanna
ákveðins kjúklingabús [kjúklinga-
búsins að Asmundastöðum í Asa-
hreppi] og sláturhúss á Suðurlandi
og þess getið að þrír starfsmanna
kjúklingabúsins hafi sýkst. Þá segir
í niðurstöðunum að 8 af 10 sýnum
frá einum kjúklingaframleiðanda í
ágúst sl. hafi verið menguð af
kampýlóbakter og á svipuðum tíma
hafi 11 af 21 sýnum frá öðrum
framleiðanda verið menguð. Báðir
þessir framleiðendur nota sama
sláturhús. Haraldur Briem segir
ekki ástæðu til að geta þess sér-
staklega hvaða bú eigi þarna í hlut
þar sem um bráðabirgðaniðurstöð-
ur sé að ræða og þess má einnig
geta að enn liggja ekki fyrir mark-
tækar úrtakskannanir frá öðram
framleiðendum.
Inntur eftir því til hvaða aðgerða
ROBERT Cantoni, sendiherra
Frakklands á Islandi, sæmdi í gær
Elinu Pálmadóttur, blaðamann,
frönsku heiðursorðunni l’Ordre
National de Merite við athöfn í
franska sendiherrabústaðnum.
eigi að grípa í ljósi niðurstaðnanna
segir Haraldur m.a. að haldið verði
áfram að fræða almenning um smit-
leiðir og með hvaða hætti fólk geti
forðast smit með réttri meðferð
matvæla. I því sambandi hefur
neytendum verið bent á að forðast
að láta hrátt kjöt eða blóðvökva úr
því menga önnur matvæli og sömu-
leiðis að varast neyslu á illa steiktu
kjöti, ógerilsneyddri mjólk, yfir-
borðsvatni þar sem hætta er á
mengun og viðhafa ítrasta hreinlæti
við matargerð. Þá segir Haraldur
mikilvægt að heilbrigðiseftirlit passi
vel upp á að veitingahús og skyndi-
bitastaðir meðhöndli matvælin á
réttan máta og ennfremur vill hann
að skylt verði að upplýsa um smit-
hættu matvæla á umbúðum mat-
vælanna. „Mér finnst t.d. ekki nóg
að taka fram að það eigi að hita eða
steikja kjúklinginn í gegn heldur
þarf líka að segja af hverju,“ segir
hann. Þá mun yfirdýralæknir leggja
það til að sett verði í reglugerð
ákvæði um reglulegt eftirht með
mengun í alifuglabúum með svipuðu
sniði og gert er með salmonellu
þannig að hægt verði að meta ár-
angur aðgerða.
Cantoni þakkaði Elinu störf hennar
í þágu samskipta Frakklands og ís-
lands á fimm áratuga starfsferli og
minntist sérstaklega á að hún hefði
haldið minningu frönsku íslandssjó-
mannanna í heiðri.
Tvær orku-
veitur stofna
Islenska
vindorku-
félagið
HLUTAFÉLAG í eigu tveggja
orkuveitna, Bæjarveitna Vest-
mannaeyja og Selfossveitna, verður
stofnað á fimmtudag og mun bera
nafnið Islenska vindorkufélagið ehf.
Tilgangur félagsins verður að nýta
vindorku tO orkuframleiðslu, eiga
og reka vindorkustöðvar, afla orku
fyrir viðskiptavini og stuðla að góðri
nýtingu hennar, svo og að gera
samninga um kaup og sölu orku.
Vonir standa til að fyrstu vind-
orkustöðvamar komist í gagnið inn-
an tveggja ára og er áætlað að önn-
ur þeirra rísi á strandlengjunni milli
Stokkseyrar og Eyrarbakka og hin í
Vestmannaeyjum.
Stofnun félagsins kemur í kjölfar
undirbúningsstarfs sem hefur stað-
ið í rúmt hálft ár að sögn Ásbjamar
Blöndal, framkvæmdastjóra Sel-
fossveitna, og er sjálfstætt framtak
orkuveitnanna tveggja sem að því
standa.
Fulltrúar orkuveitnanna hafa
verið í stýrihópi ásamt Orkustofn-
un, Landsvirkjun, Veðurstofunni,
Samorku, Orkuveitu Reykjavíkur,
Rarik og Náttúravernd þar sem
rætt hefur verið um möguleika á
beislun og nýtingu vindorku á Is-
landi.
Orkuveiturnar tvær hafa sótt um
styrk til Orkusjóðs iðnaðarráðu-
neytisins til að gera víðtæka athug-
un á vindorku á íslandi. Ný stjórn
Orkusjóðsins var skipuð síðari hluta
ágústmánaðar og því hefur ekki
fengist svar enn sem komið er. Þá
hafa orkuveiturnar, ásamt nokkrum
fyrirtækjum í stýrihópnum, svo og
tveimur dönskum aðilum, sótt um
styrk til Evrópusambandsins til að
reisa vindorkustöðvamar sem sýni-
stöðvar en það er háð því að þar
verði stundaðar ákveðnar rann-
sóknir. Svar mun væntanlega liggja
fyrir í lok næsta mánaðai-.
Braust inn
í bíl og íbúð
MAÐUR var handtekinn fyrir inn-
brot í bíl í Breiðholti um klukkan
tvö í fyrrinótt. Hann hafði fjarlægt
geislaspilara, geisladiska og radar-
vara úr bílnum. Það er eftirtektar-
vert að sami maður var handtekinn
fyru innbrot í íbúð í Breiðholti nótt-
ina áður, aðfaranótt mánudags.
Andvirði þess sem hann stal þar var
talið nema hundraðum þúsunda
króna.
Honum var sleppt að loknum yf-
irheyrslum á mánudagsmorgun og
eins og fram kom tók hann strax
upp fyrri iðju og var handtekinn á
ný. Honum var svo sleppt aftur að
loknum yfirheyrslum í gær.
Ráðherra hafnar gagnrýni Sunnlendinga
Atakinu ætlað að
efla hrossarækt
í öllu landinu
GUÐNI Ágústsson landbúnaðar-
ráðherra segir að átakið um eflingu
hrossaræktar í landinu sé enn í
vinnslu í landbúnaðarráðuneytinu
og ekki farið neitt lengra. Það hafi
vorið snmhvkkt, á ríkisstiómar-
íyrir samþykkt ríkisstjórnarinnar
um hversu mikið Skagfirðingum
verði veitt til móts við þá upphæð,
sem þeir ætli sjálfír að leggja af
mörkum, eða til málaflokksins í
heild. Hinsverar sé rétt að átakið í
Morgunblaðið/Þorkell
Elín Pálmadóttir sæmd
franskri heiðursorðu
Jón Sigurðsson bankastjóri Norræna fjárfestingabankans um kröfur vegna aukins vægis umhverfísmála
Umhverfísmat verði
forsenda fjárfestingar
UMHVERFISMÁL skipta stöðugt
meira máli þegar teknar era
ákvarðanir um fjárfestingar að
mati Jóns Sigurðssonar, banka-
stjóra Norræna fjárfestingabank-
ans, og telur hann að mat á um-
hverfisáhrifum eigi að vera einn
þeirra þátta, sem liggja eigi að baki
ákvörðun um fjárfestingu í fram-
kvæmdum. Jón sagði í ræðu á Nor-
rænum byggingardögum í Reykja-
vík á mánudag að til lengri tíma lit-
ið fylgdust arður og umhyggja fyr-
ir umhverfinu að.
Arður og umhyggja fyrir
umhverfínu fara saman
„Á síðari hluta 20. aldarinnar
hefur skilningur á og innsýn í vist-
kerfið og þær hættur, sem tengjast
aukinni nýtingu náttúrunnar, auk-
ist svo um munar,“ sagði Jón í ræð-
unni. „Þetta er í það minnsta til-
fellið á Norðurlöndum.“
Hann sagði að skilningur og
virðing fyrir því að umhverfismál
væru hnattrænt viðfangsefni hefði
aukist. Um leið væri staðbundin
áhersla lögð á „hreinar" og heilsu-
samlegar neysluvörar. Þetta
tvennt hefði sett mark sitt á bæði
framleiðsluhætti og neysluvenjur
okkar daga. ,Á næstu öld verða
umhverfisspurningamar enn mikil-
vægari," sagði Jón.
„Norrænn iðnaður stendur nú
þegar vel í umhverfistækni. Þetta á
jafnt við um virkjun hreinna orku-
linda (vatns og jarðhita) sem
„hreinar" brennsluaðferðir í orku-
kerfum, þar sem notað er sjarð-
efnaeldsneyti [kol, olía og gas].
Norðurlönd standa einnig vel í
matvælaframleiðslu og efnaiðnaði
hvað umhverfismál varðar. Land-
búnaður er áfram ákveðið áhyggju-
efni, en þar hafa kröfur í umhverf-
ismálum einnig verið að ná fram að
ganga. Norðurlönd geta þess utan
bent á nokkur mikilvæg dæmi um
ábyrga meðferð náttúruauðlinda á
borð við skóga og fiska. Það mikil-
væga í þessu sambandi er að um-
hverfismat verði ein af forsendun-
um að baki ákvörðun um fjárfest-
ingu. Þegar til lengri tíma er litið
fara arður og umhyggja fyrir um-
hverfinu hönd í hönd.“
Jón setti sjónarmið sín um
auknar kröfur á sviði umhverfis-
mála fram er hann ræddi þá sjö
þætti, sem hann telur skipta
mestu máli eigi Norðurlöndin að
halda þeirri stöðu í fremstu röð,
sem þau náðu í heiminum á þess-
ari öld, fram á þá næstu. Hinir
þættirnir sex, sem Jón nefndi,
voru tæknileg þróun og vöxtur
upplýsingasamfélagsins, hnatt-
væðingin, samruninn í Evrópu,
þróun mála í Mið- og Austur-Evr-
ópu, ný verkaskipting milli einka-
geirans og hins opinbera og lýð-
fræðilegar breytingar á borð við
hækkandi meðalaldur þjóða.