Morgunblaðið - 08.09.1999, Qupperneq 42

42 MIÐVIKUDAGUR 8. SEPTEMBER 1999
MORGUNBLAÐIÐ
KÍNAFERÐ LÖGFRÆÐINGAFÉLAGS ÍSLANDS
. Lagakerfi
Kína er að
breytast
Frábærri ferð til Kína var lokið, segir
Ragnheiður Jónsdottir, í síðari grein sinni
um kínaför Lögfræðingafélags Islands.
Kínamúrinn
FÖSTUDAGINN 23. apríl,
keyrðum við að Badaling-hluta
Kínamúrsins. I Badaling er Kína-
múrinn hæstur og eins er þessi
hluti múrsins á hernaðarlega mikil-
vægum stað.
Sagt er að Kínamúrinn sé eina
mannvirkið á jörðinni, sem sjáan-
Ijegt er berum augum frá tunglinu.
Leiðsögumenn okkar sögðu frá því
að nýlega hefðu egypsku pýramíd-
arnir og hollensku flóðvarnargarð-
arnir þó einnig sést. Erfitt er hins
vegar að fínna öruggar heimildir
um, hve mörg mannvirki á jörðinni
hafí sést utan úr geimnum, hver sá
þau og hvenær.
Á kínversku nefnist Kínamúrinn
Wan Li Chang Cheng, þ.e. múr
hinna 10.000 li, en li er mælieining,
er samsvarar 500 metrum. Wan er
kínverska orðið yfír 10.000, tákn
^lýsanlegrar stærðar, enda bygg-
ingarsögulegt afrek að menn skuli
hafa reist jafnlanga byggingu.
Stundum er Kínamúrinn einfald-
lega nefndur Chang Cheng, eða
„Langi múr“. Kínamúrinn, sem er
6.400 km að lengd, að meðaltali 8 m
að hæð og 7 m að breidd, liggur að
því er virðist endalausum sveigjum
og snúningum frá Gula hafinu, í
gegnum 5 héruð og 2 sjálfstjórnar-
svæði í Kína og gegnum Gobi-eyði-
mörkina. Elsti hluti múrsins er frá
5. öld f.Ki'. en talið er að fyrsti
keisarinn í Kína, Qin, hafí þegar
árið 220 f. Kr. ákveðið hvar Múrinn
skyldi liggja. Hermenn og bændur,
frá öllum héruðum Kína, unnu þá
•útauðungarvinnu, sem bygging
múrsins var og eyddu í það mörg-
um árum ævi sinnar. Flytja varð
mörg hundruð kílógramma stein-
blokkir, upp snarbrattar hlíðar og
kostaði það mörg mannslíf.
Tilgangurinn með byggingu
múrsins var að byggja sjáanleg
landamæri og jafnframt varnar-
virki til að halda barbörunum úr
vestri og öðrum óvinum frá Kína.
Kínamúrinn hefur ekki gegnt því
hlutverki sínu. Kínamúrinn var t.d
engin hindrun fyrir Manchu-her-
sveitir er gjörsigruðu Kína á tím-
um Ming-keisaraveldisins, árið
1644.
Á friðartímum var Múrínn eftir-
l;>tinn veðrum og vindum og grotn-
aði hann smátt og smátt niður.
Bændur sáu í Múrnum ágætis-
byggingarefni og á dögum Menn-
ingarbyltingarinnar (1966-1976)
byggðu hersveitir heilu herskálana
úr múrnum. Nú hefur hins vegar
verið hafist handa um að viðhalda
og varðveita Kínamúrinn.
Maó Tze Tung sagði eitt sinn að
menn væru ekki hetjur fyrr en þeir
hefðu komið á Kínamúrinn. Þennan
föstudag, í aprílmánuði síðasta árs
aldarinnar, bættust íslendingum
80 hetjur. Við klifum öll Kínamúr-
inn. Eftir nokkra göngu upp múr-
inn rann upp fyrir manni hvað Maó
átti við með hetjuumsögn sinni.
Það var bara nokkuð bratt á köfl-
um, en þegar upp var komið blasti
við fagurt útsýni yfir fjöll... og
meira af Kínamúrnum. Þegar niður
var komið, var verzlað í minja-
gripasölubúðum á staðnum. Kín-
■fcrsk höfuðföt með áfastri fléttu og
sönnunargögn eins og bolir með
áritunum um að hafa klifíð Kínam-
úrinn voru einn vinsælasti varning-
urinn.
Hæstiréttur Kfna
Eftir ferðina á Kínamúrinn fórum
við í Hæstarétt Kína, á fund Luo
Haokai, fyrrum varaforseta Laga-
og stjórnmálaskóla
Kína, sem nú var orð-
inn varaforseti Hæsta-
réttar og í forsvari fyrir
stjómsýsludeild réttar-
ins.
Eftir fund okkar með
vararíkissaksóknara
Kína, lék okkur mikil
forvitni á að vita hve
margir dauðadómar
væru kveðnir upp ár-
lega í Kína og hve
margir sakborninga
væru líflátnir og var
Luo Haokai því spurð-
ur um það. Luo Haokai
sagði að dauðrefsing
hefði enn ekki verið af-
numin, þar eð hún væri
talin nauðsynleg. Hins
vegar væru þröng skil-
yrði sett fyrir beitingu
hennar í lögum.
I flestum tilvikum
væru hinir seku ekki
teknir af lífí, heldur
væri fullnustu dóms
frestað um 2 ár. Ef
fangi, er hlotið hefði
dauðadóm, bryti síðan
ekki af sér í fangelsi
væri möguleiki að
breyta dauðadómnum í
lífstíðarfangelsi. Luo
Haokai sagðist ekki
hafa neinar tölulegar
upplýsingar, þar eð
hann væri ekki í for-
svari fyrir deild refsimála við
Hæstarétt Kína. Hins vegar væri
visst réttaröryggi fólgið í því að nöfn
fanga væru birt í kínverskum dag-
blöðum.
Að kynningunni lokinni fengum
við að sjá einn dómsal í Hæstarétti
Kína.
íslenskir Kínafarar, í ferð Lögfræðingafélags íslands, á Kínamúmum, eina mannvirki jarðar sem
sést berum augum frá tunglinu.
Himnahofið.
Frídagur
A hverjum degi,
þegar ég hef lokið störfum
við hirðina,
fer ég með fót af mér til veðlánara.
A hverju kvöldi sný ég heim frá kránum
við ána, drukkinn.
Nálega á þeim öllum er ég í
skuld.
Hvað um það,
það eru ekki nema örfáir sem
lifa það
að verða sjötugir
Fiðrildi ber fyrir
langt inni í blómabreiðunni.
Drekaflugur gára vatnið
öðru hverju.
Vindar, Ijós og tími,
haldið áfram.
Við skulum ekki þrátta.
Njótum lífsins
meðan vært er.
(Ur bókinni „Austurljóð")
Ljóðið hér að framan
nefnist „Við Bugðu“ og
er ort í Xian, af einu
mesta skáldi Kína fyrr
og síðar, Dú Fú
(712/713-770). Ljóðið er
í þýðingu Steingríms
Gauts Kristjánssonar
héraðsdómara eins
Kínafarans, sem nýtti
frídag sinn, til þess að
fljúga tvo tíma, á
heimaslóðir Dú Fú, í
Xian.
Á þessum eina
frídegi okkar í Kína-
ferðinni, þ.e. dagskrár-
lausum degi þar sem
lagastofnanir vonj ekki
heimsóttar, var boðið upp á ferð til
Xian, til þess m.a. að skoða leirher-
inn. Xian er höfuðborg Shanxi-hér-
aðsins. Á Tang keisara-tímabilinu
(618-907) var Xian stærsta borg
heims og vagga menningar þess
tíma. Silkileiðin lá um Chang’an
(Himneskan frið) eins og borgin hét
Steingrímur Gautur Kristjánsson og Ieirherinn í Xian.
þá, en hún tengdi miðsvæði Asíu við
Evrópu. Þúsundir erlendra kaup-
manna bjuggu í Chang’an. Chang’an
var höfuðborg ýmissa keisai'adæma
Kína í 1.000 ár, en þegar Tang-keis-
aradæmið leið undir lok, minnkaði
mikilvægi borgarinnar. Borgin
komst þó aftur á spjöld sögunnar,
vegna hins svonefnda „Xian-atviks“,
11. desember 1936, þegai' Chiang
Kai-shek var rænt í borginni af her-
foringjum Guomindang, þjóðernis-
sinnaða kínverska byltingarflokks-
ins, undir forystu Sun Yatsen. í dag
er Xian nútíma iðnaðarborg, þekkt
fyrir flugvélaiðnað og vefnaðarvör-
ur.
Leirhermennirnir eru í 35 kíló-
metra fjarlægð suður af Xian. Það
var á árinu 1974, að bændur, sem
voru að grafa fyrir brunni fundu
mannhæðarháar leirstyttur af her-
mönnum (1,7-1,9 m) og hestum
þeirra, neðanjarðar. Leirhermenn-
irnir standa í löngum röðum, sumir
með sverð eða spjót sér í hönd. Aðr-
ir stýra hestakerrum. Hver einasti
hermaður hefur sína eigin andlits-
drætti og líkamsstellingu.
Leirherinn er hluti stórrar gi'afar,
sem fyi'sti kínverski keisarinn, Qin
(221-210 f.Kr.), lét útbúa aðeins 13
ára, er hann komst til valda. Mörg
hundruð þúsund handverksmanna
voru 36 ár að útbúa gröfina. Sagt er
að allir, sem komið hafí nálægt
hönnun og gerð grafarinnar hafi
verið gi-afnir lifandi í gröfínni. Sag-
an segir að keisarinn sjálfur sé graf-
inn annars staðar, hann hafi aðeins
látið útbúa gröfína til að villa um
fyrir mönnum. Talið er að neðan-
jarðargröfin sé svo gi'íðarlega stór,
að til þess að opna hana alla þyrfti
að flytja í burtu 12 bæi og 6 verk-
smiðjur á svæðinu.
Fornleifafræðingar hafa lagfært
u.þ.b. 7.000 leirhermenn og eru þeir
til sýnis í safni á uppgraftarsvæðinu.
Vísindamenn vinna stöðugt að því að
grafa upp fleiri hermenn og eru
ferðamönnum sýndar myndbands-
upptökur af uppgraftai'vinnunni.
Áðrir Kínafarar urðu eftir í Pek-
ing og notuðu „frídaginn" til að
þræða hina ýmsu markaði, t.d. silki-
markaðinn, chaowai-antíkhúsgagna-
markaðinn, eða perlumarkaðinn í
Peking. Eða þá að farið var í verzl-
unarferð um listmunagötuna Li-
ulichang eða í hina fjölsóttu „Vin-
áttubúð" (Friendshipstore), þar sem
kaupa mátti allt frá fagurlega út-
skornum stimplum, sem í voru skor-
in íslensk nöfn á kínversku, silki-
ströngum, tei, kryddi og hrísgrjóna-
og mauravíni til vandaðra antík- og
listmuna, skartgiipa, ofínna silki-
teppa, handmálaðra vasa o.fl. o.fl. I
búðinni fékkst raunverulega allt
milli himins og jarðar. Verðlag var
jrfirleitt lágt og á mörkuðunum er til
siðs að prútta.
En það voru þó ekki allir, sem eft-
ir urðu í Peking, sem einungis verzl-
uðu, þótt líklega hafi allir gert það í