Morgunblaðið - 08.09.1999, Síða 55

MORGUNBLAÐIÐ
MIÐVIKUDAGUR 8. SEPTEMBER 1999 55
BRÉF TIL BLAÐSINS
Frá jarðsjárrannsóknum í Viðey 1992.
Var Skálholts-
staður týndur?
_______FRÉTTIR_______
Erindi um stöðu ör-
yggismála í Evrópu í
í kjölfar Kosovo
Frá Heimi Þorleifssyni:
FÖSTUDAGINN 27. ágúst birtist í
Morgunblaðinu stórfrétt á baksíðu
svohljóðandi: „Leifar Skálholtsstað-
ar fundnar neðanjarðar.“ Inni í
blaðinu var heil síða helguð þessari
frétt. Aðrir fjölmiðlar tóku undir
með Morgunblaðinu og kváðu fast
að orði um mikilvægi fréttarinnar.
En lítum nánar á þetta. Mikilvægi
hennar hlýtur að liggja í því að „leif-
ar Skálholtsstaðar“ væru týndar og
því væru það stórtíðindi að þær
fyndust aftur. I öðru lagi sagði við-
mælandi Morgunblaðsins að beitt
hefði verið „nýjustu tækni á sviði
fjarsjármælinga" við þessar forn-
leifarannsóknir. Við nánari skoðun
á grein Moi-gunblaðsins kom í ljós
að „leifar Skálholtsstaðar" höfðu
aldrei týnst. Uppdráttur var gerður
af staðnum undir lok 18. aldar, með-
an enn mátti sjá undirstöður undh-
byggingum þar. Þær höfðu síðan
horfið undir tún. Ekki þurfti því að
koma á óvart að þær væru þama
enn.
Önnur ástæða þess að fjölmiðlar
gerðu svo mikið úr rannsókninni í
Skálholti var sú að þeim var sagt að
hér væri á ferðinni alveg ný rann-
sóknaraðferð. Nú mætti sjá niður í
jörðina án þess að grafa. En er það
rétt að það sé nýjung hér á landi að
hægt sé að sjá niður í jörðina án
þess að grafa? Ónei. Árið 1992 hófu
Frá Þorstéini Guðjónssyni:
MARGIR kannast við það, að
áhugi á framhaldi lífsins er talinn
almennari á Islandi en í ýmsum ná-
lægum löndum; nú þegar haldið er
heimspekingaþing í Reykjavík
hefði verið tilvalið að ræða þau
mál, en ekki hef ég séð merki þess
að svo hafi verið gert.
Af þessu tilefni rifjaðist upp fyr-
ir mér gamall texti frá því um 1940,
sem lýsir orðaskiptum heimspek-
ings, sem heldur fram rannsókn á
framhaldi lífsins, og andmælanda,
sem gerir lítið úr þýðingu slíks, og
telur fátt sannað í þeim efnum.
Hér er örlítið sýnishorn:
G.: „Ætti ekki að vera ofgott
neinum að (fást við) slíkt sér til
dægrastyttingar, ef þeim aðeins
verður ekki sú yfirsjón á að telja
slíkt sannað og áreiðanlegt... Hvað
síðar kann að reynast, getum við
eftirlátið framtíðinni, því að nú
kallar allt annað að. Það sem nú
kallar að til úrlausnar eru einmitt
ekki umræður um framhaldstilveru
eða annað slíkt, heldur þau vanda-
mál veruleikans, sem deilt er mest
um frá hinum ýmsu pólitísku við-
horfum. Það sem nú kallar að til
úrlausnar og heimtar krafta hvers
hugsandi manns, eru hin félags-
legu vandamál þjóðanna, en ekki
nein háspeki og hugarórar utan við
veruleikann."
Þessu svarar heimspekingurinn
þannig:
Þ.: „Það er satt að vandamál
mannfélagsins eru mjög aðkallandi
og þarfnast skjótrar úrlausnar. En
eins víst er hitt, að ekki verður úr
tveir raunvísindamenn á vegum fyr-
irtækisins Línuhönnunar tilraunir
með tæki sem þeir nefndu jarðsjá.
Það sendir rafsegulbylgjur niður í
jörðina, sem endurkastast, ef þær
lenda á steinhleðslum eða öðru slíku
í jörðu. Þessir vísindamenn, Þorgeir
S. Helgason og Sigurjón P. ísaks-
son, hafa verið fengnir til þess að
beita þessari tækni á merkum forn-
minjastöðum eins og í Viðey, Nesi
við Seltjörn, Reykholti og á Kirkju-
bæjarklaustri. Þeir hafa farið með
tækin yfir stór svæði, mælt snið og
afmarkað rústir, sem fram hafa
komið við mælingarnar. Síðan hafa
fornleifafræðingar komið til sög-
unnar og kannað þær nánar. Megin-
gagn við jarðsjárrannsóknir er það,
að leita á svæðum, þar sem búast
má við að fornleifar finnist, en menn
vita ekki nákvæmlega um legu
þeirra. Það hafa starfsmenn Línu-
hönnunar gert með góðum árangri
á ofangreindum stöðum og víðar
síðan 1992. Þetta má gjarnan koma
fram, svo að viðnámsmælingarnar í
Skálholti séu skoðaðar í réttu sam-
hengi. Ætli það helsta sem sannað-
ist við þær hafi ekki verið það að
ekki hefur verið farið með jarðýtu
yfir gamla bæjarstæðið, sem menn
hafa alltaf vitað hvar var.
HEIMIR ÞORLEIFSSON,
Skólabraut 14, Seltjarnarnesi.
þeim greitt á pólitískan hátt ein-
göngu ... Stjórnmálin eru, eftir því
sem mér sýnist, svo fjarri því að
vera úrlausn vandamálanna eða
flækjunnar að þau eru sjálf að
miklu leyti flækjan og vandamálin,
og væri enginn á betri vegi til að
greiða úr því, sem hann væri flækt-
ur í sjálfur ... Eg segi ekki að nokk-
uð stoðaði að horfa til himins á
þann hátt sem trúarbrögðin
kenndu ... Það sem stoðaði, svo að
framúr greiddist, væri einmitt sú
útsýn yfir veruleikann, sem léti
okkur skilja hvað lífið er, og sjá til-
gang þess. Og þá útsýn, vil ég
segja, að við fengjum aðeins þaðan
sem af þekkingu væri talað um lífið
eftir dauðann og sambandið við
það. En í ritum dr. Helga Pjeturss
er í fyrsta sinn af þekkingu talað
um þá hluti..."
Úr bókinni „Samtöl um íslenska
heimspeki" (1940)
Telja má að fátt sé það í vísind-
um og mannlegri reynslu, sem
jafnoft hefur verið sannað og líf
einstaklinga eftir dauðann. Gallinn
er aðeins sá, að slíkt hefur löngum
verið sett í samband við úrelt hug-
myndakerfi úr fornöld og frá mið-
öldum, en ekki við framsókn hinna
nýju vísinda. En ef mönnum lærð-
ist að skilja framlífið sem eðlilegt
framhald þessa lífs, og þar með
efnislegt og líkamlegt, þá færi
einnig að blasa við hve afarnauð-
synlegt það er að frumlíf og framlíf
hafí samband sín á milli og viti
hvort af öðru.
ÞORSTEINN GUÐJÓNSSON,
Rauðalæk 14, Reykjavík.
KIRKJUSTARF
Safnaðarstarf
Námskeið um
hjónaband
og sambúð
FRÁ haustinu 1996 hafa verið hald-
in námskeið í Hafnarfjarðarkirkju
um hjónaband og sambúð undir yf-
irskriftinni „Jákvætt námskeið um
hjónaband og sambúð".
I sumar lá starfið niðri en nú eru
námskeiðin að hefjast á ný fjórða
árið í röð.
Markmið námskeiðanna er að
veita hjónum og sambýlisfólki
tækifæri til þess að skoða samband
sitt í nýju ljósi, styrkja það og efla
og íhuga hvernig hægt er að taka
tíma frá fyrir hvort annað á já-
kvæðan hátt. Grundvallarspurning-
in er: „Hvað er hægt að gera til
þess að styrkja hjónaband og sam-
búð?“ Sjálfsstyrking er höfð að
leiðarljósi. Efnið er kynnt með fyr-
irlestrum og í samtölum en einnig
eru pörin látin vinna með ákveðin
samtalsverkefni.
Námskeiðið er öllum opið og
henta bæði þeim er lengi hafa verið
í sambúð eða hjónabandi og hinum
er nýlega hafa ruglað saman reyt-
um. Það er jafnt ætlað sambúðar-
fólki sem er í góðum „málum“ með
sína sambúð, sem hinum er þurfa á
stuðningi að halda og er kjörorð
námskeiðanna „gerum gott hjóna-
band betra“.
Einungis 12 pör komast á hvert
námskeið og er fjöldinn takmark-
aður til þess að gott samband og
andrúmsloft myndist á námskeið-
inu. Hvert námskeið stendur að-
eins í eitt kvöld.
Nú er það auðvitað svo að oft
þarf frekari vinnu til að bæta sam-
búð sem komin er í erfiðleika og
sum pörin koma einmitt á nám-
skeiðið vegna þess að þau eiga í
einhverjum erfiðleikum. Því er boð-
ið upp á einkaviðtöl við hónin í
framhaldi af námskeiðinu, sé þess
óskað. Leiðbeinendur á námskeið-
inu eru undirritaður og sr. Guðný
Hallgrímsdóttir, er starfar á Bisk-
upsstofu. Fyrsta námskeið vetrar-
ins verður haldið 21. september.
Sr. Þórhallur Heimisson.
Dómkirkjan. Hádegisbænir kl.
12.10 í safnaðarheimilinu. Orgel-
leikur á undan. Léttur málsverður
á eftir.
Hallgrímskirkja. Opið hús fyrir
foreldra ungi'a barna kl. 10-12.
Fræðsla: Brjóstagjöf. Jóna Mar-
grét Jónsdóttir. Náttsöngur kl. 21.
Opið hús frá kl. 20-21 í safnaðarsal.
Háteigskirkja. Kvöldbænir og fyr-
irbænir kl. 18.
Laugarneskirkja. Kirkjuprakkarar
kl. 14.30. Fyrsti fundur vetrarins
fyi-ir 7-9 ára börn. TTT kl. 16.
Fyrsti fundur vetrarins fyrir 10-12
ára börn. Fyrsti fermingartími
vetrarins kl. 19.15. Innritun. Ung-
lingakvöld kl. 20 á vegum Laugar-
neskirkju, Þróttheima og Blóma-
vals. Nýtt og spennandi tilboð fyrir
unglinga í Laugarneshverfi.
Neskirkja. Bænamessa kl. 18.05.
Sr. Örn Bárður Jónsson.
Seltjarnarneskirkja. Kyrrðarstund
kl. 12. Söngur, altarisganga, fyrir-
bænir. Léttur hádegisverður í safn-
aðarheimilinu.
Fella- og Hólakirkja. Helgistund í
Gerðubergi á fimmtudögum kl.
10.30.
Hjallakirkja. Fjölskyldumorgnar
kl. 10-12.
Seljakirkja. Fyi'irbænir og íhugun
kl. 18. Beðið fyrir sjúkum, allir vel-
komnir. Tekið á móti fyrirbænaefn-
um í kirkjunni og í síma 567 0110.
Vídalínskirkja. F oreldramorgunn
kl. 10-12.
Keflavíkurkirkja. Kirkjan opnuð
kl. 12. Kyrrðai'- og fyrirbænastund
í kirkjunni kl. 12.10. Samverustund
í Kirkjulundi kl. 12.25. Djáknasúpa,
salat og brauð á vægu verði, allir
aldurshópar. Umsjón Lilja G. Hall-
grímsdóttir, djákni.
Kletturinn, kristið samfélag.
Bænastund kl. 20. Allir velkomnir.
Hólaneskirkja, Skagaströnd.
Mömmumorgunn í Fellsborg kl. 10.
JOSÉ Cutileiro, aðalframkvæmda-
stjóri Vestur-Evrópusambandsins
(VES), flytur erindi á sameiginleg-
um fundi Samtaka um vestræna
samvinnu (SVS) og Varðbergs í
Skála á 2. hæð Hótels Sögu fimmtu-
daginn 9. september nk. kl. 17.15.
Hann verður hér í opinberum er-
indagjöi'ðum en Island á aukaaðild
að VES. Cutileiro hefiu- einu sinni
áður verið ræðumaður á fundi sam-
takanna en það var í september
1996.
„José Cutileiro mun fjalla um
stöðu öryggismála Evrópu í kjölfar
átakanna í Kosovo og hvað sé
framundan á þeim vettvangi. Hann
mun einnig ræða um að VES renni
Fyrirlestur um
Carl Von Linné
PRÓFESSOR Nils-Arvid Bringéus
heldur fyrirlestur fimmtudaginn 9.
september kl. 20.30 í fundarsal Nor-
ræna hússins og
nefnir hann „Carl
von Linné och det
svenska
dryckesmönstret".
Nils-Arvid Br-
ingéus er varafor-
seti Konunglegu
Gustav Adolfs-aka-
demíunnar og sæk-
ir ísland heim dagana 9. til 12. sept-
ember. Hann hefur í aldarfjórðung
starfað sem prófessor í þjóðhátta-
fræðum við háskólann í Lundi. Á
þessu ári hafa ýmsar dagskrár verið
gerðar og fyrirlestrar haldnir til
heiðurs Carl von Linné. Þess er
minnst að 250 ár eni síðan Carl
Linnaeus, eins og hann hét áður en
honum var veitt aðalstign og fór
fræga ferð um Skán. Carl von
Linné er þekktastur á okkar tímum
fyrir rannsóknir sínar í grasafræði,
en ferðalýsingar hans og aðrar rit-
smíðar verða æ verðmætari heim-
ildir um menningarsögu þess tíma.
Hann hélt fyrirlestra í Uppsölum
undir heitinu „Dieta naturalis", um
heilsusamlegt líferni og náttúru-
fæði, og einnig um mat og drykk,
klæðnað og híbýli.
Nils-Arvid Bringéus, sem er fé-
lagi í skánsku matgæðingaakademí-
unni, hefur m.a. kynnt sér minnisp-
unkta Linnés um drykkjusiði. Með
því að safna saman ýmsum heimild-
um er unnt að draga upp mynstur
um drykkjuvenjur almúgans jafnt
sem hástéttarfólks á tímum Carls
von Linnés.
Nils-Arvid Bringéus beitir að-
ferðum þjóðháttafræðinnar við
rannsóknir sínar á þessu menning-
arsögulega efni. Hann er virtur
fræðimaður í Svíþjóð sem og á al-
þjóðlegum vettvangi.
Síðar í haust verða tveir aðrir
fyrh'lestrar haldnh' í Norræna hús-
inu á vegum Kungl. Gustav Adolfs
Akademien; 28. október heldur
Ann-Mari Hággman fyrirlestur sem
nefnist: Folkmusik i randomrádene
og 9. desember heldur Bengt af
Klintberg fyrirlestur sem hann
nefnir Folkesagn förr och nu.
-----------------------
Gengið á milli
hafnarsvæða
HAFNARGÖN GUHÓPURINN
stendur fyrir gönguferð í kvöld,
miðvikudagskvöld, af Miðbakka í
gömlu höfninni með ströndinni inn á
Sundabakka í Sundahöfn.
Mæting er við Hafnarhúsið að
vestanverðu kl. 20. Við upphaf ferð-
ar verður litið inn á grafíksýningu
Braga Ásgeirssonar í Hafnarhúsinu
og við lok gönguferðarinnar farið að
útsýnisskífunni á Kleppsskafti. Val
verður um að ganga til baka að
Hafnarhúsinu eða fara með SVR.
Allir velkomnir.
saman við Evrópusambandið (ESB)
sem öryggisarmur þess. Þegar af
þessu verður mun það hafa áhrif á
hagsmuni Islands sem á aukaaðild
að VES en stendur utan ESB. Cutel-
eiro mun svara spurningunni um það
hvað þessi breyting hefur að segja
fyrir öryggismál Islands,“ segir í
fréttatilkynningu.
Cutileiro, sem fæddist árið 1934 í v
Evora í Portúgal, lauk háskólaprófi í
mannfræði árið 1968. Hann stundaði
ft'æðimennsku í St. Anthony’sCol-
lege í Oxford 1968-71 og var lektor
við London School of Economics
1971-74. Cutileiro hóf störf í portú-
gölsku utanríkisþjónustunni 1974 og
var m.a. sendiherra í Maputo
1980-83, formaður sendinefndar
Portúgals á afvopnunarráðstefnu
Evrópu (CDE) í Stokkhólmi 1984-86
og yfirmaður stjórnáladeildar utan-
ríkisráðuneytisins í Lissabon
1986-88. Hann hefur gegnt folda-
mörgum öðrum áhrifastörfum fyrir
utanríkisráðuneytið, m.a. sem for-
maður sendinefndar Portúgals á
vettvangi VES. Cutileiro varð aðal-
framkvæmdastjóri VES í nóvember r
1994 en lætur nú af störfum.
Hann hefur skrifað mikið um al-
þjóðamál og mannfræði í blöð og
tímarit auk þess sem eftir hann
liggja tvær ljóðabækur og bók um
mannfræði í strjábýlum héruðum
Portúgals.
Fundurinn er opinn félagsmönn-
um SVS og Varðbergs auk þess öllu
áhugafólki um erlend málefni og þró-
un öryggis- og stjórnmála í Evrópu.
--------♦-♦-♦------
LEIÐRÉTT
Jón Ásbergsson rangnefndur
I frétt um Islensku sjávarútvegs-
verðlaunin í blaðinu í gær var Jón
Ásbergsson, framkvæmdastjóri Ut-
flutningsráðs Islands, ranglega
kallaður Ásbjömsson. Beðist er vel-
virðingar á þessum mistökum.
Leiðrétting á minningargrein
um Sesselju Guðfinnsdóttur
I formála minningargreina um
Sesselju Guðfinnsdóttur 1. septem-
ber sl. vantaði nöfn þriggja afkom-
enda hennar.
Böm Sesselju og Sigurðar era: 1) , _
Björg, f. 24.3. 1958, maki Páll Har-
aldsson, f. 13.7. 1958, böm þeirra
era, Ragnhildur Guðrún, f. 8.6.
1979, Sigurður Bóas, f. 18.8. 1980,
Haraldur Rafn, f. 2.12. 1987, og
Helga Rún, f. 9.9. 1994. 2) Jakob, f.
2.8.1959, maki Margret B. Hjartar,
f. 1.11. 1963, böm þeirra eru, Guð-
finna, f. 16.10. 1987, Anna Margret,
f. 22.8. 1990, Sigurður, f. 17.5. 1994.
3) Jóhann Helgi, f. 18.11. 1960. 4)
Óskírð stúlka, f. 12.10. 1963, d.
14.10. 1963. Fyrir átti Sesselja Jón
Helgason, f. 12.2. 1954, maki Krist-
jana Bjömsdóttir, f. 12.6.1958, börn
þeirra eru Magnús, f. 13.9. 1976, og
Þórey Bima, f. 10.12. 1983.
Beðist er velvirðingar á þessum ^
mistökum.
Hallvarður trommari
í greininni „Kátt laugardagskvöld á
Broadway“ í Mbl. þriðjudaginn, 7.
sept. féll niður í myndatexta nafn
trommuleikarans í Lúdó-sextett.
Hann heitir Hallvarður Óskarsson,
og er beðist velvirðingar á þessum
mistökum.
Rangt nafn
í frétt á baksíðu Morgunblaðsins
sl. laugardag, þar sem fjallað var
um flak breskrar sprengjuflugvélai' i
sem fannst í jökli milli Oxnadals og
Eyjafjarðar, var farið rangt með
nafn í myndatexta. Á myndinni er
Daníel Guðjónsson yfirlögreglu-
þjónn á Akureyri að fylgjast með
Erni Arnarsyni bora með ísbor en
ekki Skúli Árnason. Þetta leiðréttist
hér með og eru hlutaðeigandi beðn-
ir velvirðingar ú mistökunum. <1
íslensk heimspeki