Morgunblaðið - 23.06.2000, Blaðsíða 48

MORGUNBLAÐIÐ
48 FÖSTUDAGUR 23. JÚNÍ 2000
r
Islenskur
fótbolti í
valnum
... oghefur ekkifarið fram hjá neinum
að íslensk knattspyrna hefurgoldið af-
hroð án þess að íslenska landsliðið
þyrfti að vera á staðnum.
Eftir Karl
Blöndal
IHollandi eru hús nú máluð
appelsínugul. í búðum
fæst aðeins appelsínu-
gulur sleikibrjóstsykur.
Jafnvel klósettsetur eru
appelsínugular. Furðu vekur að
grasið skuli ekki vera appelsínu-
gult í hinu mjúka Hollandi. Upp-
hituninni í Evrópumeistarakeppn-
inni í Belgíu og Hollandi er nú
lokið og nú tekur alvaran við.
Ákveðnar vísbendingar eru þegar
komnar fram og hefur ekki farið
fram hjá neinum að íslensk knatt-
spyrna hefur goldið afhroð án
þess að íslenska landsliðið þyrfti
VIÐHORF JJSÍön
þau lið, sem
spila knatt-
spymu í lík-
ingu við þann stíl, sem íslenska
landsliðið hefur tileinkað sér í
gegnum tíðina eru nú á heimleið
eftir að hafa gert heiðarlega til-
raun til að drepa okkur úr leiðind-
um. Sennilega fá Norðmenn sér-
stök verðlaun eftir þetta
Evrópumót fyrir að spila best án
bolta. Leikstíll þeirra var svo eft-
irminnilegur að maður lagðist
næstum á sveif með þeim, sem
vilja fréttir í stað fótbolta.
Einnig virðist mikillar hnignun-
ar gæta í norður-evrópskri knatt-
spymu. Norðurlöndunum þrem-
ur, sem komust í keppnina, var
sópað út á einu bretti og hefur
þegar verið auglýstur neyðar-
fundur hjá samtökunum Norrænt
mannkyn. Viðureign Englendinga
og Þjóðverja var stimpluð sem
endurtekning heimsstyrjaldarinn-
ar síðari í breskum götublöðum.
Englendingar unnu, en fengu því
miður enga Marshall-aðstoð og
fuku út í næsta leik.
Frammistaða þýska landsliðs-
ins er reyndar með ólíkindum.
Menn hafa fjargviðrast út af því
að útlendingar í þýska boltanum
hamli uppgangi efnilegra þýskra
knattspymumanna. Þeir sem
stjórna landsliðinu geta lítið við
því gert, en val þeirra á þjálfara
ber ekki vitni að þeir hafi metnað
fyiir hönd liðsins. Tilhneigingin
virðist vera að ráða gufur, sem
verða leiksoppar ráðríkra stjarna.
Erich Ribbek fetar í fótspor lit-
lausra þjálfara á borð við Berta
Vogts og Jupp Derwall. Þegar lið
sMkra þjálfara ná árangri er það
þrátt fyrir þá fremur en vegna
þeirra. Um leið ogmenn eins og
Franz Beckenbauer og Helmut
Schön taka við taumunum er hins
vegar árangurs að vænta.
Englendingamir stóðu sig ekki
jafn illa og Þjóðverjar, en geta
einnig sjálfum sér um kennt. Þeir
áttu möguleikann, en köstuðu
honum frá sér með því hugarfari
að vörn væri besta sóknin.
En ósigur íslenskrar knatt-
spyrnu er sigur leikgleðinnar.
Portúgalar hafa lengi átt erfitt
uppdráttar þrátt fyrir að hafa sýnt
snilldartakta á vellinum. Þeirra
Akkilesarhæll hefur verið fyrir
framan markið. Nú virðist stíflan
brostin og þeir eru loks farnir að
skora mörk. Og þvílík mörk.
Frakkar em með eitt magnað-
asta lið, sem sést hefur um langan
aldur. Zinedine Zidane er slíkur
snillingur með boltann að unun er
að fylgjast með. „Það er meira að
segja gaman að sjá hann gefa á
markmanninn,“ sagði fölskvalaus
aðdáandi franska liðsins um goðið.
Þeir era jafnvel með betra lið en í
heimsmeistarakeppninni og ætti
fátt að geta stöðvað þá. Líkt og
Portúgalar höfðu þeir efni á að
senda varaliðið inn á í síðasta
leiknum í riðfakeppninni og þurftu
stjörnur Hollendinga að taka á
öllu sínu til að hafa betur. Þó vora
sumir á því að Frakkarnir hefðu í
raun frekar viljað tapa en vinna til
þess að þeir gætu áfram haft
bækistöðvar á frönsku málsvæði
þar sem þeim liði eins og heima
hjá sér.
Hollendingar era vonandi að ná
sér á strik. Þeir sigraðu í öllum
leikjum sínum en áttu þó erfitt
með að sýna sannfærandi leik. Það
var ekki fyrr en gegn Frökkunum
að þeir virtust ná sér á strik, en
það gæti spillt sjálfstraustinu að
þeir vora að spila gegn b-liði
þeirra og þurftu engu að síður að
hafa gífurlega fyrir sigrinum.
Líkt og hjá Frökkum og Portú-
gölum er ofgnótt góðra leikmanna
hjá Hollendingum nánast pínleg.
En Hollendingai' hafa ekki náð að
sýna þá yfirburði, sem þessi auð-
legð ætti að skila þeim. Ymsir hafa
viljað skella skuldinnin á þjálf-
arann, Frank Rijkaard, sem hefði
verið mun betri inni á vellinum á
sínum tíma, en á hliðarlínunni nú.
Rijkaard svarar þeirri gagnrýni
með því að benda á að hann hafi
aðeins getað undirbúið hollenska
liðið með æíingaleikjum því að það
komst sjálfkrafa í úrslitakeppnina
og bætir við að enginn dæmi Pav-
arotti eftir því hvernig hann syngi
í sturtu. Þrír sigrar í þremur leikj-
um á EM gefa þessum fleygu orð-
um þjálfarans aukið vægi.
Þau þijú lið, sem hér eru upp
talin, munu sennilega komast
áfram í átta liða úrslitum um
helgina og munu ítalir líkast til
fylgja þeim eftir. Draumaleikur í
úrslitum væri síðan Holland
Frakkland, en ekkert lið er hægt
að afskrifa, ekki einu sinni Tyrki.
Tyrkir hafa reyndar sýnt stöku
spretti, en léku einnig hörmuleg-
asta leikinn í keppninni er þeir
mættu Svíum og var eins og fs-
lenska landsliðið væri að spila við
sjálft sig. Sigur þeirra á Belgum
var að sjálfsögðu sigur ósanngirn-
innai', en á því byggist einmitt ís-
lensk knattspyrna. Hún er hönnuð
til að tryggja lélegra liðinu sigur.
Portúgalar ættu hins vegar að
geta slökkt þennan síðasta vonar-
neista íslenski-ar knattspyrnu-
hefðar.
Þeir, sem era miður sín fyrir
hönd íslenskrar knattspymu,
skulu þó ekki hengja haus. Þegar
þessari fótboltaveislu lýkur era
aðeins tvö ár í þá næstu og þá er
von til þess að heiður íslenskrar
knattspymu verði hafinn til vegs
og virðingar að nýju með tilheyr-
andi leiðindum, þótt fulltrúar
hennar muni vísast spila undir
öðram þjóðfánum.
LISTIR
Dæmi um skilvirka Ijósmyndun: Hús Bjarna riddara í Hafnarfirði.
Leiðsög'urit um ís-
lenzka byggingarlist
RIT
ArkUektafélag
íslands
LEIÐSÖGN UM
ÍSLENSKA
BYGGINGARLIST
Dennis Jóhannsson/Málfríður
Krisfjánsdóttir.
Ljósmyndir: Guðmundur
Ingólfsson/ Imynd.
Utgefandi: Arkitektafélag
íslands 2000. Verð 2.800.
Prentsmiðjan Oddi.
ÚT er komið rit sem margir hafa
beðið eftir og sem hefði fyrir löngu
átt að sjá dagsins ljós miðað við
vægi sitt og upplýsingagildi. Þótt ís-
lendingar séu manna duglegastir í
ættfræði og eigi þar líkast til heims-
met, sem og í útgáfu hvers konar
æviágripa, hafa almenn uppsláttar-
rit hlutlægra heimilda um listir og
listamenn mætt umhugsunarverð-
um afgangi. Þetta hefur gert öllum
þeim sem um listir fjalla erfitt um
vik, því jafnframt rækja menn í
fæstum tilvikum viðteknar skyldur
sem rótgróin hefð er að í útlandinu,
hvað almenna framninga á listasviði
áhrærir. Er þeim mun undarlegra í
ljósi þess að íslendingar eru öllum
viðkvæmari ef einhverjum verður
hér á í messunni og blása þá óspart
út mistök viðkomandi og gera að að-
alatriði, kontrapunkti, lýninnar!
Flest mistök verða þó fyrir afspyrnu
lélegt upplýsingaflæði á þessum
sviðum svo jaðrar sömuleiðis við
heimsmet og þær upplýsingar sem
fyrir liggja í bókarformi iðulega
hlutdrægar enda jafnaðarlega eins
manns verk. En hér er reglan ytra
að sem flestir komi að útgáfunum til
að tryggja yfirsýn og hlutlægni, að
útkoman sé raunsönn og ótrufluð af
tilfinningum og persónulegum löng-
unum. Undarleg árátta hérlendra að
fela einstaklingum, iðulega
þrælpólitískum, að skrifa bók-
mennta- og listasögur og tíðkast
enda hvergi í lýðræðisríkjum nema
viðkomandi taki upp á því fyrir eigin
reikning og ábyrgð. Nú era hús ekki
pólitísk þótt höfundar þeirra séu það
í flestum tilvikum en þau eiga hvorki
að draga af því ávinning né öfugt í
almennri krafningu þar sem kynn-
ingargildið skal haft að leiðarljósi.
A undangengnum áratugum hafa
orðið stórstígar framfarir í útgáfu
handhægra uppsláttarrita og hef ég
hér nærtækan samanburð sem era
heimildarrit Michelin útgáfunnar, í
þessu tilviki um Parísarborg, þótt
annars eðlis sé. Hönnun er svipuð
nema það er Mð mjórra, síðurnar
þynnri og þrátt fyrir að þær séu 159
fleiri er ritið aðeins þykkra en mun
sveigjanlegra og handhægara.
Leiðsöguritið um íslenzka bygg-
ingarlist er framverk í þessu formi
og þótt fjarri sé að það sé fullkomið
er hér um hvörf að ræða um upp-
lýsingaflæði á húsagerð á landi hér.
Sviðið er mjög afmarkað og eins og
skrifað stendur er um 250 verk að
ræða sem endurspegla fjölbreytni
og grósku íslenzkrar byggingalistar.
Enginn dregui- fjölbreytnina í efa,
enda enginn íslenzkur arkitekta-
skóli litið dagsins ljós til þessa, og
þeir einstaklingar til skamms tíma
úthrópaðir sem leituðu þjóðlegs
grunns, voru síður hreinræktað á
línunni frá útlandinu. Menn hafa
numið arkitektúr í öllum heimshorn-
um að segja má, flutt heim með sér
ótal stílbrigði úr skólastofunum og
þótt fullgildur arkitektúr væri, á
stundum frábær, hætti honum
ósjaldan til að vera í hrópandi and-
stöðu við umhverfið, allt í senn
næstu hús, landslagið og andrámið.
Við höfum mörg ljót dæmi þess í
borgarlandinu þar sem líkast er sem
um pataldur stflbrigða sé að ræða en
sá vettvangur er ekki til umræðu
hér, skarar samræðuna einungis.
Skyldur vandi einnig í myndlist og
hönnun enda um hrikalega gloppu í
uppbyggingu þjóðmenningar að
ræða eins og skrifaii hefur margoft
fært rök að í pistlum sínum. Hefðin
er þó merkilegastur þáttur íslenzkr-
ar húsagerðar, einkum þar sem tek-
ið er tillit til landslags og aðstæðna,
hér er hlutur Guðjóns Samúelssonar
SUMARTONLEIKAR í Akureyrar-
kirkju hefja göngu sína í 14. sinn
sunnudaginn 9.
júlí og verða
fimm tónleikar
næstu sunnudaga
til 6. ágúst. Þeir
hefjast allir kl. 17.
Gradualekór
Langholtskirkju
undir stjórn Jóns
Stefánssonar hef-
ur leikinn 9. júlí. I
kjölfarið koma
eftirfarandi tónleikar: 16. júlí kemur
stór og lítill sómi að ofsóknum ís-
lenzkra módernista í hans garð og
þjóðlegra geymda yfirleitt, sum hús
hans þau stflfegurstu í allri sögu ís-
lenzkrar byggingarlistar.
Ritið hefst með ágripi af íslenzkii
byggingalistasögu og byggðaþróun
Reykjavíkur og er frekar óskipulega
staðið að verki. Hrá skilvirknin ligg-
ur ekki fyrir Islendingum, líkt og
sér stað í Michelin-bæklingnum, rit-
aðar upplýsingar prýðilegar en
nokkuð snubbóttar á köflum,
myndataka yfirleitt góð en hér á síð-
ur við að hluti bygginga komi ein-
ungis fram, eins og til að mynda sér
stað um Bjamaborg og Kjarvals-
staði eða hátíðlegur listrænn þanka-
gangur líkt og í myndinni af Þing-
vallabænum og kirkjunni sem virkar
eins og jólakort. Nei og aftur nei,
skilvirknin skal í fyrirrúmi. Hér má
einnig vísa til að ljósmyndir koma
langtum skýrar fram á hinum þunna
pappír Michelin-útgáfunnarog í þá
veru að ekki er til samanburðar.
Stásslegheit eiga hér síður heima en
hér virðast íslendingar eiga bágt
með að hemja sig í marmara og
skóglausu landi.
Hér hefði þannig að ósekju mátt
draga dám af skyldum ritum í út-
landinu þótt vafalítið hafi viðkom-
andi sér til gildrar afsökunar ónóg-
an undirbúningstíma og of lítinn
pening til ráðstöfunnar sem er hin
viðurkennda og rótgróna íslenzka
hefð þegar listir eiga í hlut.
Hvað sem öllum meinbugum líður
er hér um stórmerkt framtak að
ræða sem ber að þakka með miklum
virktum, loks er frágangur og prent-
un í hæsta gæðaflokki slíkra rita.
Bragi Ásgeirsson
fram dúóið Ydun frá Danmörk skip-
að sópransöngkonunni Lise Lotte
Riisager og Morten Spanggaard,
gítarleikara. 23. júlí syngur Sigrún
Hjálmtýsdóttir, sópransöngkona, og
Bjöm Steinar Sólbergsson leikur á
orgelið. 30. júlí leikur Guðmundur
Hafsteinsson á trompet og Eyþór
Ingi Jónson leikur á orgelið. Á loka-
tónleikum, 6. ágúst, syngur sópran-
söngkonan Hulda Guðrún Geirsdótt-
ir og Douglas A. Brotchie leikur á
orgelið. Tónlistarmenn á Sumartón-
leikum flytja verk við messur í
kirlqunni kl. 11 og kl. 20.
Fimm sumartónleikar
í Akureyrarkirkju