Morgunblaðið - 23.06.2000, Blaðsíða 64

64 FÖSTUDAGUR 23. JÚNÍ 2000
UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ
Grunnlífeyrir og tekjutrygging
Einstaklingur Janúar 1978 Aprfl 2000 Ætti að vera
kr. kr. kr.
'.Grunnlífeyrir 36.596 53,26% 17.592 34.469 53,26%
Tekjutrygging 32.118 46,74% 30.249 30.249 46,74%
Samtals: 68.714 47.841 64.718
Alltof lágur
grunnlífeyrir
VIÐ í Félagi eldri
—J^orgara höfum rætt við
nokkra ráðherra und-
anfarin ár um, að þeir
hækkuðu grunnlífeyri
ellilífeyrisþega og ör-
yrlq'a til muna. Þeir
hlustuðu á okkur, en
árangurinn hefur ekki
orðið neinn. Allt frá því
á áttunda áratugnum
hefur grunnlífeyrir far-
ið lækkandi miðað við
tekjutrygginguna, sem
hefur hækkað mun
meira. Hana er svo
auðvelt að skerða. Hér
á eftir fylgir tafla, sem
sýnir breytinguna frá árinu 1978 til
apríl 2000. í töflunni sjáum við,
nvað grunnlífeyririnn hefur dregist
aftur úr, en hann er nú aðeins 17.592
kr. á mánuði frá 1. aprfl hjá einstakl-
ingi og 15.833 kr. hjá hvoru hjóna, ef
bæði eru komin á lífeyri.
Ef tekjutryggingin væri óbreytt
kr. 30.249 og sama hlutfall af grunn-
lífeyri og hún var 1978, þá væri líf-
eyririnn 34.469 kr. á mánuði eða
nærri helmingi hærri, en hann er í
dag.
Það var 1. febrúar 1992, sem farið
var að skerða grunnlífeyrinn. Þess
■^fegna halda margir, að þeir eigi ekki
rétt á ellilífeyri, ef þeir
eru enn að vinna.
Ég hef spurt nokkra,
sem eru orðnir 67 ára
og mig grunar að séu á
lágum launum eða í
hlutastarfi, hvort þeir
séu ekki komnir á elli-
lífeyri.
Svarið er oftast „Nei,
ég er enn að vinna.“
Þetta er dálítiil mis-
skilningur. Þeir, sem
orðnir eru 67 ára og eru
á lágum launum, eiga
margir rétt á grunnlíf-
eyri.
Frítekjumark ellilíf-
eyris er nú 94.690 kr. á mánuði. Þær
tekjur, sem skerða hann, eru eigin
laun (ekki laun maka) og helmingur
fjármagnstekna. Séu þessar tekjur
ekki hærri en 94.690 kr. á mánuði á
bótaþegi rétt á óskertum ellilífeyri.
30% af þeim tekjum, sem eru um-
fram 94.690 kr. skerða lífeyrinn, og
er hann kominn i 0, ef tekjurnar eru
153.330 kr. eða hærri.
Eigi aðeins annað hjóna rétt á elli-
lífeyri vegna lágra launa, hefur það
sama rétt og einstaklingur og fær
17.592 kr. á mánuði.
Frítekjumarkið er það sama hjá
hvoru hjóna og hjá einstaklingi,
Margrét H.
Sigurðardóttir
94.690 kr., þótt bæði séu komin á líf-
eyri. En elUlífeyririnn er kominn í 0,
ef tekjur hvors eru 147.466 kr. eða
hærri, því óskertur lífeyrir annars
hjóna er 15.833 kr. á mánuði.
Grunnlífeyrir í Danmörku er nú
rúmar 4000 d. kr. eða 38-39.000 ísl.
kr. á mánuði. Stjórnvöld ættu nú að
sjá sóma sinn í því að hækka gunnlíf-
eyri a.m.k. um helming, það mundi
líka koma þeim best, sem minnst
hafa.
Mér skildist á fjármálaráðherra
um daginn, að hann hefði svo mikinn
tekjuafgang.
Væri ekki heillaráð að nota hluta
af tekjunum tii að hækka bætur líf-
eyrisþega, svo þeir fengju aðeins að
Lífeyrir
Væri ekki heillaráð
að nota hluta af tekju-
afganginum, spyr
Margrét H. Sigurðar-
dóttir, til að hækka
bætur lífeyrisþega, svo
þeir fengju aðeins að
fínna fyrir góðærinu?
finna fyrir því góðæri, sem stjórnin
er alltaf að tala um, en við höfum
ekki fundið fyrir.
Sjá töflu
Hér sjáum við, hvað grunnlífeyrir-
inn hefur dregist aftur úr.
Ef tekjutrygging væri óbreytt og
sama hlutfall af grunnlífeyri og hún
var 1978, þá væri grunnlífeyririnn
34.469 kr. á mánuði eða nærri helm-
ingi hærri, en hann er í dag.
Höfundur er viðakiptafræðmgur
og varaformaður Félags eldri
borgara í fíeykjuvík.
Lausnin er ljós
FRJÁLS sam-
keppni er tekin að
blómstra í fjarskipt-
um. Fólk og fyrirtæki
njóta í sívaxandi mæli
ávaxta hennar í betri
þjónustu og lægri
gjöldum. Ár er nú síð-
an að stjórn Orkuveit-
unnar samþykkti til-
lögu starfshóps um
lagningu ljósleiðara-
hrings í Reykjavík. Sú
ákvörðun hefur skapað
nýtt veitukerfi í
Reykjavík, upplýs-
ingaveitu, nauðsynlega
innviði íyrir einkafyr-
irtæki ög frjálst fram-
tak til að fjölga valkostum og efla
þjónustu. Stofnun Línu.Nets og
áformum um ljósleiðaralagningu og
tilraunir með gagnaflutning um raf-
orkustrengi fylgdu hrakspár. Nú,
ári síðar, hefur lagning ljósleið-
arans gengið vonum framar og ver-
ið flýtt svo henni lýkur í ár. Byrjun-
arörðugleikar við tilraunir með
nýtingu raforkustrengja eru yfir-
staðnir og undirbúningur þeirra í
fullum gangi. Borgarstjóri hefur
upplýst að þær 214 milljónir króna
sem Orkuveitan lagði í hlutafé séu
nú metnar á röska tvo milljarða. Sú
eignamyndun nemur tæpum tut-
tugu þúsund krónum á hvern Reyk-
víking, en til samanburðar nema
skuldir borgarsjóðs tæplega 140
þúsund kr. á íbúa.
Ávinningur Reykjavíkur er þó
fyrst og fremst öflugri og ódýrari
gagnaflutningar. Lífskjör okkar á
upplýsingaöld munu að verulegu
leyti ráðast af innviðum í gagna-
flutningum. Það er brýnt að við
séum hér framsýn og nýtum til fulls
tækifæri okkar til að skara fram úr
á þessu sviði. Æ hag-
kvæmnari lagning ljós-
leiðara skapar ný
sóknarfæri. Þótt stofn-
kostnaður sé enn veru-
legur er ástæða til að
vekja athygli á að hann
er áþekkur kostnaði
við aðrar veitur, s.s.
vatn, rafmagn og hita.
Mikilvægi upplýsinga-
veitu er síst minna en
hinna veitnanna og fer
ört vaxandi. Nú þegar
senn er lokið lagningu
ljósleiðarahringsins er
eðlilegt að kanna hvort
ekki megi hraðar og í
meiri mæli en áætlað
var tengja reykvísk heimili beint við
hringinn með ljósleiðara. Slíkt átak
Fjarskipti
Mikilvægi upplýsinga-
veitu er síst minna en
hinna veitnanna, segir
Helgi Hjörvar, og fer
ört vaxandi.
gæti skapað í Reykjavík áður
óþekkta möguleika fyrir þekkingar-
iðnað. Sú nýsköpun í breyttum at-
vinnuháttum, heimavinnu og fjar-
vinnslu, fjarskiptum, netversíun,
fjölmiðlun, hugbúnaðargerð og
samskiptum hvers konar sem for-
ysta í gagnaflutningum getur leitt
af sér er ófyrirsjáanleg. Hitt er fyr-
irsjáanlegt að hún mun bæta lífs-
kjör okkar allra.
Höfundur er forseti borgarstjórnar.
Helgi
Hjörvar
Kexsmiðju
súkkulaðisnúðar
Pringles orgína|j
Pringles paprika,
Alltaf von ágóðuf
Mr. Propre blautklútar - áfylling
Verð birt með fyrirvara um prentvillur. Tilboðin gilda meðan birgðir endast,