Dagur - 07.11.2000, Side 5

ÞRIDJUDAGIJ K 7. NÓVEMBER 2 0 0 0 - S
Htálniar
íDóm-
ldrkjima?
FRÉTTIR
Efnáhagsveisl-
unni er lokið
Sedlabankinn boðaði tii blaðamannafundar í gær vegna efnahagsmálanna.
LíMegt er að hagvöxt-
ur minnki umtalsvert
á næsta ári. Seðla-
hankiim óttast að
spennan á vtnnumark-
aði auki verðbólguna.
Að „veislan sé búin" er sú tilfinn-
ing sem óhjákvæmilega læddist
að þegar hlustað var á seðla-
bankastjóra Iýsa ástandinu og því
sem virðist blasa við á næstunni.
Verðlagshorfur á næsta ári hafi
versnað vegna lækkandi gengis
krónunnar. Voftir um að halda
aftur af vaxandi launaskriði bygg-
ist aðallega á versnandi alkomu í
atvinnurekstrinum og enn meiri
vaxtahækkunum. Framleiðni
virðist hætt að aukast, sem enn
eykur verðbólguhættuna. „Verri
horfur um útflutningsfram-
leiðslu, hærra vaxtastig, lægra
verð hlutabréfa, vaxandi greiðslu-
byrði af skuldum, meiri skatt-
byrði og almennt minni bjartsýni
mun að líkindum stuðla að enn
meiri hjöðnun eftirspurnaraukn-
ingar á næsta ári. Því er líklegt
að hagvöxtur minnki umtalsvert
frá því sem er á þessu ári,“ sagði
Birgir Isleifur Gunnarsson seðla-
bankastjóri á blaðamannfundi í
gær.
Ekkert lát á útlániuium
Að útlánaþenslan hefur fremur
aukist en hjaðnað, sagði seðla-
bankastjóri einnig áhyggjuefni.
Ekki aðeins sakir þess að ntikil
útlánaukning kyndi undir of-
þensluna innanlands, heldur ekld
síður vegna þess að hún feli í sér
„aukna hættu fyrir innlent fjár-
málakerfi hagvöxtur og auking
kaupmáttar minnkar verulega
eða snýst í hreinan samdrátt."
Erlend fjármögnun bankanna er
ennþá sögð ein belsta undirrót
útlánaaukningarinnar, sem feli í
sér taðbótaráhættu fyrir fjármála-
legan stöðugleika, sérstaklega ef
hún byggist á miklum skamm-
tímalánum.
Spáö 5% verdbólgu ef........
Stýrivextir bankans (11,4%) sagði
seðlabankastjóri þá hæstu sem
þekkst hafi í áratug. Akvörðun
um 0,8 prósentustiga hækkun
þann 1. nóvember sagði hann
tekna í Ijósi þess að verðbólgu-
horfur á næsta ári hafi versnað
vegna lækkunar á gengi krón-
unnar og áframhaldandi mikillar
spennu á vöru- og vinnumark-
aðnum. Og vænta má enn frekari
vaxtahækunar. Seðlabankinn spá-
ir nú að verðbólga verði rúm 5% á
milli áranna 2000 og 2001 en
4,6% yfir árið 2001, miðað við
óbreytt gengi frá þ\'í sem nú er.
En hætt sé við að verðbólgan
verði meiri fari ekki að draga úr
þeirri spennu sem ríki á vinnu-
markaðnum.
Gengis- og launaþróun mesta
óvissan
Meginóvissan í verðlagsþróun á
næstu misserum segir Seðla-
bankinn felast í gengi krónunnar
og launaþróuninni. Að því er
gengið áhræir togist annars vegar
á aðhaldssöm peningastefna, sem
stuðli að því að gengi krónunnar
haldist sterkt, og hins vegar þrýst-
ingur á gengi krónunnar vegna
mikils viðskiptahalla, versnandi
hagvaxtarhorfa og meiri verð-
bólgu en í viðskiptalöndunum.
„Fjármögnun hallans gæti orðið
torsóttari eftir því sem fram líða
stundir.“ Verðbólguvæntingar al-
mennings næstu 12 mánuði hafa
þó minnkað; úr 5,4% í maí niður
í 4,5% í september. -HEI
Sr. Hjálmar
Jónsson, al-
þingismaður
er meðal um-
sækjenda um
embætti dóm-
kirkjuprests í
Reykjavík.
Umsóknar-
frestur rennur
út 15. nóvem-
ber nk. og
verður skipað í
stöðuna fljót-
lega eftir það. Sr. Hjalti Guð-
mundsson lætur af störfum um
næstu áramót. Reiknað er með
allnokkrum umsóknum um
embættið enda eitt af virðuleg-
ustu embættum þjóðkirkjunnar.
Hjálmar lætur af þingmennsku
hljóti hann hnossið en hann
hefur verið þingmaður Sjálf-
stæðisflokksins á Norðurlandi
vestra síðan 1995, en einnig
þjónaði hann Sauðárkróks-
prestakalli unt tíma.
Við breytingar á kjördæma-
skipan verður Norðurland vestra
hluti af Norðvesturkjördæmi
sem mun fá 10 þingmenn en
þeir eru 1 5 í dag í þremur kjör-
dæmum. Þingmenn Sjálfstæðis-
flokksins á því svæði eru í dag 6
talsins svo eflaust munu ein-
hverjir þeirra „taka pokann
sinn“. - GG
Sr. Hjálmar
Jónsson. Á för-
um úr þingsal?
Taimlæknar ekki
sáttír við launin
Meirihluti taimlækna
viröist óánægður með
launin sín, tekur
fremur fáa frídaga og
mundi ekki velja
tannlæknanám í dag.
Aðeins rösklega fjórðungur karla í
tannlæknastétt og um 40% kven-
na svaraði játandi spurningu um
hvort þeir mundu velja tannlækn-
ingar fremur en annað nám ef
þeir væru nú á Ieið í háskóla.
Svör hinna skiptust næstum jafnt
milli nei og hlutlaus. Það kemur
Iíka í Ijós að innan við 10% eru
mjög ánægð með launin sín tölu-
vert fleiri lýsa óánægu eða nokk-
urri óánægju með launin heldur
en ánægju. Þetta er sérstaklega
áberandi meðal kvennanna, þar
sem tvöfalt fleiri lýsa óánægju en
ánægju með launin. Þá kemur í
ljós að nær þriðjungur tannlækna
tekjur sér færri en 20 frídaga á ári
og aðeins fimmti hver 30 daga
eða fleiri.
Tannlæknar víðar illa settir
Þetta er meðal helstu niður-
staðna könnunar meðal íslenskra
tannlækna sem Katrín Heimis-
Flestir tannlæknar telja sig eiga
skilið hærri laun fyrir vinnu sína.
dóttir tannlæknir segir frá í Tann-
læknablaðinu. Líklegt er að þær
korni ýmsum nokkuð á óvart, í
Ijósi þess að tannlæknar hafa
lengi verið sú stétt manna, að
minnsta kosti fyrir tíma verð-
bréfafyrirtækjanna, sem hvað oft-
ast var nefnd þegar tal manna
barst að háum launum. Hug-
myndina að könnuninnni segir
Kristín hafa kviknað eftir að hafa
heyrt af könnun meðal kollega
sem birtist í þeirra Tannlækna-
blaði. Þar hafi komið í ljós mikil
óánægja og þunglyndi meðal
danskra tannlækna, sem í sumum
tilfellum hafði alvarlegar afleið-
ingar, svo sem ótæpilega ráu-
efnaneyslu ogjafnvel sjálfsvíg.
Ritnefnd Tannlæknablaðsins
ákvað að gera annars vegar al-
menna könnun meðal allra tann-
lækna í TFI og 40% svöruðu
spurningunum, eða kringum 125
tannlæknar. Dreifing svaranna er
sögð nokkuð jöfn eftir starfsaldri,
en svörun hafi þó verið best í
yngstu og elstu starfsaldurshóp-
unum.
Of dýrt að fara í almennilegt
sumarfrí
Þrátt fyrir óánægju með launin
kom í ljós að íslenskir tannlæknar
eru nokkuð sáttir í starfi. Sá hóp-
ur er þó áberandi stærstur sem
merkti við „frekar ánægð(ur)“.
„Virðast þeir vera ánægðastir sem
eru ánægðir með launin og vinna
með fleiri tannlæknum,“ segir
greinarhöfundur. Varðandi mun
meiri Iaunaóánægju meðal
kvennanna telur hún líklegt að
það stafi af því að konurnar vinni
að jafnaði stvttri vinnudag og
veltir í framhaldinu upp þeirri
spurningu hvort tannlæknar vinni
ekki „óhóflega langan vinnudag
til að ná mannsæmandi launum?“
- HEI
Banaslys í Haínarfírði
Maður á miðjum aldri lést eftir
harðan árekstur sem varð á
Reykjanesbraut í Hafnarfirði í
fyrrakvöld. Alls voru tíu manns
flutt á slysadeild eftir slysið.
Slysið varð þar sem fjórir bílar
skullu saman um hundrað metra
norðan gatnamóta Lækjargötu
og Setbergsvegar. Þetta gerðist
um kl. 18:30 og var Reykjanes-
braut lokað í í hálfa aðra klukku-
stund vegna slyssins.
Maðurinn sem Iést hér Eðvald
Marelsson og var til heimilis að
Bröttukinn 8 í Hafnarfirði. Hann
lætur eftir sig konu og þrjú upp-
komin börn.
Fordæma Ama Johnsen
Stjórn Sambands ungra framsóknarmanná fordæm-
ir viðbrögð formanns samgöngunefndar, Arna John-
sen, við þeirri ákvörðun Vegagerðarinnar að fela
Samskipum rekstur ferjunnar Herjólfs.
í ályktun frá ungliðum Framsóknarflokksins segir:
„Framganga hans ber vott um mikla hagsmunapóli-
tfk sem á ekki að líðast í dag. Stjórn SUF krefst þess
að Arni Johnsen víki sem formaður samgöngunefnd-
ar þar sem það þykir sýnt að hann er ekki að leiða
nefndina með hagsmuni fólksins í huga heldur
einkahagsmuni. - BÞ
Tímamót á Akureyri
Mikið var um dýrðir
á sunnudagskvöld
þegar Evelyn, ekkja
Vilhjálms Stefáns-
sonar landkönnuðar,
opnaði nýjan vefí
Listasafninu á Akur-
eyri. Vefurinn tengist
Vilhjálmi og vísinda-
störfum á norður-
slóð og var gjörn-
ingurinn hluti af
sýningu sem nefnist
„Heimskautalöndin
unaðslegu" sem nú
stendur yfir á Akureyri. mynd brink
Erfitt að skýra síðustu beusínhækkun
„Síðustu hækkun (á bensínverði í byrjun nóvember) er erfitt að skýra
útfrá hækkun á innkaupsverði bensíns, heldur virðist fremur um við-
brögð við innlendum kostnaðarbreytingum eða aukna álagningu að
ræða,“ segir í ársfjórðungshefti Seðlabankans um peningamál. Á
heildina litið segir hann bensínverð raunar hafa lækkað aðeins frá
júlí til október og sé litið á 12 mánaða hækkun skýri verðhækkun
bensíns nú innan við 1/2 prósent af hækkun neysluverðlags, saman-
borðið við 1% fyrir ári. En eftir þessa sfðustu hækkun nú í nóvember
sé bensínverði aftur orðið nálægt fyrra hámarki. - HEI
Krafa um að
Árni Johnsen
segi afsér.