Dagur - 03.02.2001, Blaðsíða 19

Dagur - 03.02.2001, Blaðsíða 19
X^wr. LAUGARDAGUR 3. FEBRUAR 2001 - 19 SÖNN, DOMSMAL Friðrik Þór Guðmundsson skrifar Áríð 1981 ákvað Þorgeir Þorgeirson að höfða mál gegn Ríkisútvarpinu vegna árlegra sýn- inga sjónvarpsins á myndinni „Meðferð gúmmíbjörgunar- báta", en Sjónvarp- ið sýndi myndina að beiðni Skipaskoðunar ríkisins, sem pantað hafði framleiðslu hennar af Þorgeiri og Geysismyndum. Vildi Þorgeir fá greiðslu fýrir höfundarréttinn. Forsaga málsins er sú, að árið 1964 kom þáverandi skipaskoðunarstjóri, Hjálmar R. Bárðarson, til kvikmyndafélagsins Geysis, um gerð myndar um meðferð gúmmíbjörg- unarbáta. Var það samþykkt og sömuleiðis kostnaðaráætlun Þorgeírs og samníngur í kjölfarið. Þorgeir vann myndina og var enda ætíð skráður höfundur hennar. Samningurinn fannst reyndar ekki þegar á reyndi, en ómótmælt var að Skipaskoðun (síðar Siglingamálastofnun) yrði eigandi að negatívu myndarinnar og fengi þann rétt yfir verkinu sem ekki væri viðskiptalegur, þ.e. rétt til að sýna myndina án gjaldtöku í kvikmyndahúsum, skólum, á fundum, námskeiðum og þvíumlíku. Rétt er að minna á, að á þessum tíma var ekkert íslenskt sjónvarp komið til skjal- anna. En svo kom sjónvarp og frá 1966 var myndin sýnd árlega af RÚV. Á næstu árum krafði Þorgeir forsvarsmenn RUV ítrekað um greiðslur, en þeim kröfum var jafnan hafnað munnlega, en formlega árið 1979. Þorgeir brá öll þessi ár ekki til lögfræði- legra úrræða þar eð hann hélt í þá von að „málið yrði leyst með samkomulagi, og hins vegar vegna þess, að hann hafi talið, að opinberar deilur fyrir dómstólum gætu kastað rýrð á myndina, sem ætlað sé að bjarga mannslífum, og gæti slíkt hafa orðið einhverjum að fjörtjóni." Vænti greiðslna af sjálfsdáðum „Meðferð gúmmíbjörgunarbáta" var alls 12 sinnum sýnd í sjónvarpinu á tímabilinu 1967 til 1979. Þorgeir lagði fram stefnu fyrir bæjarþing Reykjavíkur í árslok 1981 og byggði mál sitt á því að hann hafi aldrei afsalað sér höfundarrétti á verki sínu að því Þorgeir Þorgeirson. Vildi höfundarréttargreiðslur frá RÚV vegna árlegra sýninga á myndinni „ Meðferð gúmmíbjörgunarbáta ". Þorgeir og gúmbátamir er varðaði sýningar í sjónvarpi. Breytti engu þar um samningur milli RÚV og Skipaskoðunar. Þá mótmælti Þorgeir þeim mótbárum að kröfur hans væru fyrndar sökum tómlætis, enda hefði hann haft uppi kröfur á hendur RUV frá fyrstu tíð, þegar ljóst mátti vera „að greiðslur kæmu ekki af sjálfsdáðum til hans eftir sýningar myndarinnar". Þorgeir lagði fram kröfu upp á 145 þús- und krónur á þávirði, sem á núvirði sam- svarar um tveimur milljónum króna. Byggði krafan á „lágmarksmínútugjaldi" samnings BUV við Félag kvikmyndagerðar- manna. Myndin sé 11 mínútur og 40 sek- úndur að lengd og óleyfilegar sýningar alls 12, en RÚV aðeins krafið um hálft gjald. Endurgialdslaus sýning Træðsluefnis RUV bar að sýningar myndarinnar hafi verið að beiðni Skipaskoðunar, án endur- gjalds. Hafi siglingamálastjóri hvað eftir annað Iýst því yfir að stofnun hans væri eigandi kvikmyndarinnar og hefði óskorað- an rétt til að sýna myndina opinberlega, þ.m.t. í sjónvarpi. Siglingamálastjóri hafi sjálfur samið kvikmyndahandritið og tal- texta með henni. Hlutverk Þorgeirs hafi eingöngu verið kvikmyndataka og klipping, en kvikmyndastjórn í hönd beggja, Þorgeirs og siglingamálastjóra. Þá væri óljóst hver hlutur Þorgeirs væri og hver hlutur Geysis- mynda - greiðslur hafi runnið til fyrirtækis- ins, sem Þorgeir var starfsmaður hjá. Og með því að sýning myndarinnar í sjónvarpi var endurgjaldslaus væri ekki hægt að tala um sýningu viðskiptalegs eðlis. Sjónvarpið hafi miklu fremur verið að uppfylla Iaga- skilyrði um að veita fræðslu. RUV benti á að 11 ár hafi liðið frá því myndin var fyrst sýnd í sjónvarpi þar til greiðslu var krafist af Þorgeiri. Nær væri fyrir hann að snúa sér til upphaflegs við- semjanda. Þá benti RÚV á að þegar samn- ingur Skipaskoðunar og Geysismynda/Þor- geir var gerður hafi sjónvarp ekki verið haf- ið, en ómögulegt að túlka samninginn öðruvísi að hann næði til endurgjaldslausr- ar sýningar í sjónvarpi. Forsetinn sýknaði RÚV I bæjarþingi dæmdi Garðar Gíslason, nú- verandi forseti Hæstaréttar. Hann taldi ljóst að Þorgeir hefði annast öll unnin störf að kvikmyndinni og þar sem Geysismyndir hefðu ekki áskilið sér höfundarrétt yrði að telja Þorgeir réttan aðila að málinu. Einnig yrði að telja rétt af Þorgeiri að beina kröf- um sínum að RUV. Hins vegar taldi Garðar að gegn and- mælum RÚV væri ósannað að Þorgeir hefði sérstaklega áskilið sér rétt yfir sýn- ingu kvikrnyndarinnar í sjónvarpi. Skipa- skoðun hefði öðlast rétt til sýninga á rriynd- inni án endurgjalds á stöðum það sem ekki var seldur aðgangur. Engar greíðslur hafi fallið til vegna sýningar myndarinnar í sjónvarpi og myndin því ekki sýnd hjá RÚV í hagnaðarskyni: með tilliti til eðlis myncl- arinnar hafi verið rétt af siglingamálstjóra að koma myndinni á rramfari við sjónvarp- ið, þegar það tók til starí'a. Garðar sýknaði þvi BUV. Þorgeir vann, þá sem oftar Þorgeir er ekki vanur að gefast upp og áfrýjaði niðurstöðunni til Hæstaréttar og lagði þar fram ný vottorð um hvenær kröfugerð hans hafi hafist. Fór svo að Hæstiréttur klofnaði í málinu. Meirihlutinn, Magnús Thoroddsen, Guðmundur Jónsson og Guðmundur Skaftason, taldi með skírskotun til for- senda dómsins og yfirlýsinga forsvars- manna Geysismynda að ósannað væri að það fyrirtæki ætti höfunarréttinn. Að ósannað væri að Þorgeir hefði afsalað sér höfundarréttinum. Að viðurkennt væri að BÚV hefði 12 sinnum sýnt myndina. Að ósannað væri að frekari afnot myndarinnar (en í kvikmyndahúsum, skólum, fundum og slíku) hafi verið heimiluð, svo sem flutningur í sjónvarpi, enda yrði að telja að sjónvarpið væri stofnun viðskiptalegs eðlis. Að Þorgeir hefði ekki fyrirgert rétti sínum sakir tómlætis, en aftur á móti hluti krafna hans fyrndur, þ.e. fjórar sýningar frá 1966 og út árið 1970. Meirihlutinn ákvað höf- undarbætur til handa Þorgeiri vegna 8 myndasýninga og þóttu 180 þúsund krón- ur á núvirði hæfilegar. Minnihlutinn, Halldór Þorbjörnsson og Magnús Þ. Torfason, taldi hins vegar að það hefði líkur gegn sér að sérstök afstaða hafi verið tekin til dreigingar myndarinnar í sjónvarpi og myndbandaleigum, sem ekki voru fyrir hendi þegar samningurinn var gerður. Skipaskoðun hefði þannig öðlast rétt til að sýna myndina sem aukamynd í kvikmyndahúsum. Minnihlutinn vildi sýkna og taldi ósannað að Þorgeir hafi haf- ist handa við fjárkröfur fyrr en árið 1978 og í því aðgerðarleysi væri fólgin heimild til sýningarinnar í sjónvarpi. fridrik@ff.is Bragi. Akureyringurinn Bragi Sigur- jónsson, rithöfundur og bankastjóri, átti á sjöunda og áttunda áratugnum sæti á Alþingi. Fyrir hvaða flokk - og hver er sonur Braga, maöur sem nokkuð hefur verið í fréttum að undanförnu? Fárviðrið. Mynd þessi er tekin eftir eitt mesta fárviðri sem gengið hefuryfir landið fyrr og síðar, en þá féll meðal annars niður langbylgjumastur RÚV á Vatnsendahæð - auk þess sem miklar skemmdir urðu víða annarsstaðar. Hvaða ár var þetta? Sveiflukóngur. Um þessar mundir heldur sveiflukóngurinn Geirmundur uppá starfsafmæli sitt ítónlistinni, en hann hefur manna lengst spilað á dans- leikjum hér á landi og aldrei misst tak- inn. Hvaða starfsafmæli á Geirmundur nú? Kattavinurinn. í litlum kaupstað úti á landi hefur nú verið sett á bann við hunda- og kattahaldi nema ströngum skilyrðum sé fullnægt. Því verður bæjar- stjórinn Hálfdán Kristjánsson að sæta, rétt einsog aðrir. Hvert er bæjarfélagið sem hér er spurt um? Horfttil fjallsins. Hvannadalshnjúkur er hæsta fjall landsins, er sagðurvera 2.119 metrar á hæð. En hvaða fjall er næst i röðinni, hvað hæðina varðar. LAND OG ÞJÓÐ Sigurour Bogi Sævarsson skrifar 1. Einn fræknastí knattspyrnumaður landsins fyrr og síðar er efalítið Hemmi Gunn. Með hvaða liði lék hann lengst hér heima? 2. Fyrír um þúsund árum bjó í Skagafirði kona sem á sinni tíð varð flestum víð- föriari, meðal annars með því að fara f pílagrímsferð suður til Rómar. Hvað hét þessi kona og hvar bjó hún í firðinum fagra? 3. Arið 1947 byrjaði Hekla, að gjósa en þá hafði fjallið ekki gosið það lengi að menn töldu það dautt úr öllum æðum. Hvenær var síðasta gos á undan því sem hér er nefnt? 4. „Ástin hefur hýrar brár, / en hendur sundurleitar, / ein er injúk, en önnur sár, / en þó báðar heitar." Hver orti svo? 5. Hvaða skáld orti þann fræga Búnað- arbálk, en í stuttu máli má segja að boðskapur hans sé að ísland gæti auð- veldlega reynst bömum sínum gjöfulla ef þau drægju dóma af því sem fyrir ber í náttúrunni? 6. Hvar á landinu er Reykjahverfi? 7. Hvaða tónlistarmaður samdi og söng upphaflega lagið um Gvend á Eyrínni - og með hvaða hljómsveit 8. Hvað heitir skarðið sem ekið er um þegar leiðin liggur af Svalbarðsströnd yfir í Fnjóskadal? 9. Hvert er talið vera elsta starfandi sjávarútvegsfyrirtæki landsins? 10. Hvað heita rifin á Skerjafirði þar sem rætt hefur veríð um að gera nýjan flug- völl, meðal annars vegna umræðu sem skapast hefur um mynd eftir Hrafn Gunnlaugsson, sem sýnd var f sjónvarp- inu um áramótin? 'iy^siifniaj 'oi Qjd^sjngpui jej||c g!6e|ajsj ia jnge uias Jijja ua 'ssacj uisvja.i jseuiawBS ewgij uinii6a6 i ejeu, i^æiiuAj siuj/^ "1061 gue jaqwasap -j uuecj jba peujojs was 'efAaeuuBwjsa/\ 6b|8jsj ja pec| '6 pje>|sjn>|j/\ '8 'JejBQ ja ujtiaASUupfm 6o uossjeuung jeunjj jba ejjad 'l 'iuu^pqpueqspueisj j j|6as „'ubjsba pe ipiaqswweAH ua !p|aijef>|Aa>j uejsne pe 's|eqpje>is 6o ijiai -jbjA|/\| ja uepjou py '!ujBAn|6u|j>| pe epuej|Bf>|s bjj pipuaieq j jnjsnepns epa jnpns jn6ua6 ja |dj9A|ep nuuru6.....j jg -jroijABsnH ueuuns jtuuie>|s 'nisAsjefAaBuid-jnpns i ja ijJ3Aijef>|fey -g -uossjeip \iaÚ6j 'g 'pjgfjpiajg jnpjnéis 't? 91781 pue piso6n|>|aH ujn unds J9 j^h 'E '!PJ|JB6e>|s 1 æquineig 1 ofq 60 ueuo>| jaij J|jjopjeujefqjO(j jnpjjpng z |BA 1 ,,'!l>IQ!BjæjQ paui s|n>|píeujBA BSB|>|e||e!j uejn nu|puB| e ||b(j Bjsæq ja.....60 pæu, e iu ££8'j Ja pinefj 'i|>|ofeujeA JB \/N j3 was 'l|9)æus ja suispuB| ||e[j ejsæq geuuv , !pja6ejaAH , '!)J!|!dse>na|suep j jjis næuijesjjBjs bjb 0£ Bddn nu jnpiaq uossAj|e/\ jnpuniwiag , '1661J3 puy , 'ueiuopjejjajejsæu, 'ujbjh Ja sueq jnuos 60 uu|V|>|0|jng/;c||V JuAj ijæs ijje uossuppnöis |6ejg ,

x

Dagur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagur
https://timarit.is/publication/251

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.