Dagblaðið Vísir - DV - 18.06.1982, Blaðsíða 13

Dagblaðið Vísir - DV - 18.06.1982, Blaðsíða 13
DAGBLAÐIÐ& VlSIR. FÖSTUDAGUR18. JUNI1982. 13 Haraídur Blöndal í stjórn. Verkalýösfélögin eru hins vegar meirihlutafélög, — eitt at- kvæði dugar til þess aö fá alla menn kjörna í stjórn, allt trúnaöarmanna- ráöið kjörið og alla menn í einstak- ar stjórnir sjóða, orlofsheimila o.s.frv. Umsvif verkalýðsfélaganna eru orðin svo mik.il, að óhjákvæmilegt er að tryggja rétt þeirra, sem af ein- hverjum ástæðum eru á öndverðum meiði við st jórnir f élaganna. Og séu menn í vafa, þá er kosning- in um brottrekstur Olafs Haralds- sonar og atvinnuleysi hans sönnun þess, að setja þarf félögunum ein- hverjarskorður. Öðrum til viðvörunar? Eg skal fúslega viðurkenna, að ég er ekki sérfróður um störf flugumferðarstjóra. Einu fréttirnar, sem ég hef af störfum þeirra eru tíð verkföll þeirra hér á landi og annars staöar, og er skemmst að minnast ólöglegs verkfalls þeirra í Bandaríkjunum sl. haust, en það verkfall var blessunarlega barið nið- ur. Mér er minnisstætt, að félag flug- umferðarstjóra skipulagði fyrir nokkrum árum veikiiidi meðal starfsmanna sinna, þegar félagið náði ekki fram einhverjum kröfum. Varð að haga þjónustu við flugvélar um nokkurt skeið með hliösjón af þessum veikindum. Flugumferðar- stjórum batnaði hins vegar þegar samningar höfðu tekist. Þá er mér lika minnisstætt, að í vetur kom upp grunur um meint fals á stúdentsprófsskirteini nemanda, sem vildi verða flugumferðarstjóri og taka próf til þess. Þegar slík mál koma'upp, þá eru þau afgreidd af þar til bærum yfir- völdum, — Sú ákvörðun er endanleg. I þessu máli, sem hér um ræðir, neitaði félag flugumferðarstjóra að hlíta niöurstööu réttra yfirvalda og ætlaði að beita „agavaldi" sínu og banna félögum sínum að prófa þann nemanda, sem stjórn félagsins taldi óverðugan. Þessi ólögmæta aðför félagsins mistókst. Eg hef áður rakið hina opinberu ástæðu f yrir atkvæðagreiðslunni. um að reka Olaf Haraldsson úr félagi flugumferðarstjóra. Samkvæmt Flugumf erðarstjórar við vinnu sina. þessu virðist stjórn félagsins stað- ráðin í því að kenna mönnum í eitt skipti fyrir öll þá lexíu, að illa fari fyrir þeim, sem hefur aðrar skoðanir en stjórn félagsins. Aðförin virðist hrein hefndarráðstöfun gerð af heift og öðrum til viðvörunar og er tilræði viö skoðana- og tjáningarfrelsi í landinu. Ógnun við skoðanafrelsi I Ðestum, ef ekki öilum kjara- samningum á Islandi, eru ákvæði um einkarétt félagsmanna til vinnu. Þessi ákvæði hafa komið til umræöu undanfarið vegna dóms Mannréttindadómstóls Evrópu, þar sem slík ákvæði voru talin brot á mannréttindum. Skúlí Thoroddsen, lögfræöingur og starfsmaður Dagsbrúnar, ritaði ný- lega grein i Mbl. og rökstuddi þá skoðun, að þessi dómur ætti ekki við á Islandi. Og það getur verið, að það sé rétt. Eg er hins vegar sannfærður um, að ef stéttarfélag getur svipt mann atvinnu sinni með því einu að reka hann úr félaginu þá vefðist þaö ekki fyrir nokkrum manni að telja einkarétt félaganna til vinnu hættu- legt atvinnufrelsi og skoðanafrelsi í landinu. Við lesum um það í bókum, að menn hafi verið sviptir vinnu vegna skoðana sinna, þ.e. vegna þess, að, atvinnurekandanum likaði ekki skoðanir viökomandi verkamanns. Það eru áratugir síðan slik mál hafa komið upp á Islandi. En nú er dæminu snúið við. Nú er það stéttarfélagið sem beitir svip- unni. Og menn hljóta að fordæma þessa aðferð, hver sem beitir hennL Haraldur Blöndal. að því leytinu til „ekta" viðmiðun, að í kringum þeirra kerfi verður ekki farið. Ein staðreyndin til er sú að á Islandi er stétt láglaunafólks, fólk sem býr við fátæktarkjör. I aldar- fjórðung hefur það verið yfirlýst markmið Asmundar og forvera hans að semja fyrir þetta fólk. Það fróma markmið er hins vegar jafn fjarri nú og löngumáður. Um hvað eiginlega? Um hvað eru þeir þá eiginlega að deila, Þorsteinn og Ásmundur? 3% launahækkun í eitt ár? 60% launa- hækkun í þrjú ár? Um hvað tala 32ja manna nefndirnar, 72ja manna nefndirnar? Eða getur verið að þetta séalltgrín.alltrugl? Ef menn nú setjast niður og gaumgæfa í alvöru, hvað það er sem hér er að fara fram, þá hygg ég að menn komist fljótlega að einni skelfilegri niðurstöðu: Prúðu pilt- arnir, Þorsteinn og Ásmundur, eiga í rauninni miklu meira sameiginlegt en hitt, sem skilur þá að. Og þeir eiga sér sameiginlegan óvin: „UppJausn- aröflin í þjóðfélaginu", „fólkið sem vill meira en því ber", „fólkið sem ógnar friðnum", og ekki síst „fólkið sem dregur þetta kerfiþeirra íefa". Þaö sem þeir eiga sameiginlegt er einfaldlega það, að hvor um sig situr ofan á miðstýrðum píramiða. Um þá báða gildir, að neöar í piramíðanum hafa menn mjög farið að draga þetta miðstýrða vald í efa. Fjöldi fyrir- tækja lætur sem Vinnuveitendasam- tökin séu ekki tfl, borgar fólki eins og engir samningar hafi verið gerðir, og efast um réttmæti hinna feikiháu gjalda, sem þarf að greiða hinu mið- stýröa valdi. Ennþá alvarlegra er þetta þó launþega megin. Innan vé- banda fjölmargra launþegafélaga vita menn auðvitað mætavel, að þetta miðstýröa vald, þessir miö- stýrðu samningar, skipta nákvæm- lega engu máli. Og ef nú kemur til verkfalla allra, eða því sem næst allra, þá til hvers? A aö breyta launa- hlutföllum? Ög þá hvemig? Eða á að jafnhækka öll laun? Og þá kemur ríkisvaldið strax í kjölfarið og kippir öllu til baka. Þetta vita þeir auðvitað jafnvel, Þorsteinn og Ásmundur. Og ef grannt er skoðaö, þá vita þeir sennilega báðir, að kerfið sem þeir eru fulltrúar fyrir þvælist fyrir hvoru tveggja, skynsamlegri hag- stjórn og réttmætum kjarabótum til handa launaf ólki. En málið er ekki svona einfalt. Þessi leikur snýst ekki einvörðungu um kjarabætur, og kannski ekki fyrst og fremst um kjarabætur. Hann snýst um annað — nefnilega vöId.Bæði í Vinnuveitendasambandi og i Alþýðusambandi liggja valda- þræðir einstaklinga. Þeim mætti þó auðveldlega fórna. En þar liggja einnig valdaþræðir þjóðfélagsafla, stjórnmálaflokka. Þegar þræðir eru tengdir saman i einn hnút, eins og gerist í báöum þessum samtökum, þá er auðveldara að hafa áhrif, hafa stjórn á þróuninni, gæta hagsmuna. Þess vegna er þeim Þorsteini og Asmundi báðum uppálagt að verja þetta kerfi með kjafti og klóm, með oddi og egg. I fyrstunni kynnu menn að ætla að baklönd þeirra væru ólík, og víst er það að svo var einu sinni. En ekki lengur. Þeir eru fulltrúar valdakerfis, sem eins og öll valda- kerfi hefur eitt markmið öðrum æðra: Að viðhalda sjálfu sér, hvað semþaðkostar. Penir piltar Og þess vegna er það að þessir penu piltar, sem þeir vissulega eru, koma fram í útvarpi, í sjónvarpi, i snyrtilegum blaðaviðtölum, og segja nákvæmlega ekki neitt. Þorsteinn fer meö tölurnar sínar um það að þó svo laun hafi hækkað svo og svo mikið síöast liðinn áratug hafi verð- bólgan hækkaö enn meir. Mikið rétt. Asmundur fer með tölur sínar um rýrnun kaupmáttar. Mikið rétt. En hvorugur dregur hina einu rökréttu ályktun: Kerfið er ónýtt — og hefur engan tilgang lengur annan en þann að viðhalda völdum einstaklinga og stofnanaþeirra. Nýjar leiðir Innan launþegahreyfingarinnar er þaö auðvitað svo, að æ fleiri sjá fánýti þessa háttalags. Um það mætti taka mörg dæmi. Hið rökrétta svar ætti að vera einf alt: Launþegar, vinnuseljendur, ættu að hafa til þess rétt og frelsi að skipuleggja sig i kjaramálum eins og best hentar á hverjum stað, eftir héruðum eða eftir fyrirtækjum. Heildarsamtök eiga auövitaö að vera til staðar, en frumkvæðið á ekki að vera hjá þeim, heldur hjá launamanninum sjálfum, og því f élagi sem hann kýs að vera í. Menn hafa ekki áttað sig nógsamlega á einfaldri staðreynd: Þetta fyrirkomulag, sem þeir Þor- steinn og Asmundur eru fulltrúar fyrir, er lögvemdað. I lögum um stéttarf élög og vinnudeilur, sem sett voru árið 1938, er núverandi samningakerf ið lögskipaö, með einni einfaldrihugsun: Verkalýösfélagmá ekki vera minna en nemur einu sveit- arfélagi. Þetta var sett í lög á sínum tíma sem liður í valdabaráttu. Þá voru Alþýðuflokkur og Alþýðusamband eitt, og þessi lög voru sett til þess að halda utan um það kerfi. Það var að vísu aflagt tveimur árum seinna. En lögin standa. Svo koma penir piltar, Þorsteinn' og Asmundur, og láta sem þeir séu að tala um kjaramál fólksins. Þá kemur Guðmundur J. og flytur velluna, sem hann hefur flutt í þrjá- tíu ár. En sérhver ræða þeirra fjaliar ekki um kjaramál nema á ysta yfirborði. I þeim er dýpri tónn. Þeir era að verja valda- kerfi, verja völd sín og stofnana sinna. Þorsteinn og Asmundur haf auðvitað báðir rétt fyrir sér, þegar þeir segja þetta sem þeir segja alltaf: Launin hafa ekki haldið i við verðbólguna, kaupmátturinn hefur rýrnað. En þeir nefna ekki ástæðuna: Kerfiö sem þeir sjálfir halda dauðahaldi í. Vilmundur Gylf ason. Þorsteinn Pálsson, f ramkvæmdastjúri Vinnuveitendasambandsins, ræddi samningamálin við f orsætisráðherra 15. júní. „Markmið valdakerf isins er að viðhalda sjálfu sér," segir grcinarhöf undur. Asmundur Stef ánsson, f orseti Alþýðusambandsins: píramíta," scgir greinarhöf undur. ,Situr ofan á miðstýrðum

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.