Dagblaðið Vísir - DV - 27.09.1988, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 27.09.1988, Blaðsíða 15
ÞRIÐJUDAGUR 27. SEPTEMBER 1988. 15 Grái (peningamarkaðs)fiðringurinn Margir uröu til aö lyfta brúnum um árið þegar Vilmundur heitinn Gylfason sló því fram í sjónvarps- kappræðu við Lúðvík Jósepsson - og þrætueplið var vaxtastefnan - að það væru einmitt menn eins og Lúðvík og hans líkar sem ríktu í bankakerfinu og viðhéldu vandan- um (neikvæðum vöxtum) af ásettu ráði. Áhorfendur voru því auðvitað óvanir að rauðliðar væru bendlaðir svo beint við uppsprettu kapítals- ins enda flýtti Lúðvík sér að taka ofan gleraugun (sálfræðileg við- brögð, sögðu sumir!) og neitaði sak- argiftum. ' En Vilmundur vissi vel hvað hann söng. Bæði Lúövík Jósepsson og Einar Olgeirsson sátu t.d. í stjórn Landsbanka íslands og Al- þýðubandalagið hafði heilshugar tekið undir það með hinum flokk- unum að gera íslenska bankakerfið að pólitísku apparati. Þá var viðhorf rauðhða til Seðla- bankans mjög jákvætt frá upphafi. Það er í gegnum þessar stofnanir, ekki síður en ríkisstjórn og Al- þingi, sem markmið póhtíkusa nást - svo ekki sé talað um feitu stöð- urnar sem fljóta með. Ekkert gleð- ur stjórnmálamenn eins og tæki- færið til að hygla útvöldum úr sam- eiginlegum sjóðum fólksins. En þessi óstjórn fjármagnsins, sem er gerð möguleg með bindiskyldu og öðrum hókus pókus aðferðum mið- stýringar, er helsta orsökin fyrir þúsundföldun verðlags hér á að- eins þrjátíu árum. Því var það hvorki fyrir tilviljun eða í óþökk þorra þingmanna er Ólafur Ragnar Grímsson hengdi bakara fyrir smið með fólskulegri árás og alhæfingum um frjálsa („gráa") peningamarkaðinn. Hér er atvinnupólitíkus sem - ef hann heldur velli í Alþýðubandalaginu - á víst sæti í garnla bankakerfinu. Kjallarmn Jóhannes Björn rithöfundur smiðjur hér og erlendis sem vinna frosinn fisk. Þrátt fyrir áratuga ein- okun og reynslu treysta þessi fyrir- tæki sér ekki til að keppa um hrá- efhið hér heima á frjálsum markaði og beita yfirvöldum fyrir sig til að' hindra aðra í að skapa þjóðarbúinu hærri tekjur. Og til að bæta gráú ofan á svart kallar frystingin yfir okkur reglulegar gengisfellingar. Frosinn matur er alltaf verri en ferskur. Frysting er geymsluaðferð sem eyðileggur mat. Þess vegna er þessi „besti íiskur í heimi" seldur fyrir smáaura á bandarískum skyndibitastöðum á borð við Bur- ger King og Long John Silver. Hins vegar kostar fiskréttur úr fersku hráefni á góðum stað í New York allt að 55 dollara. Hvor aöilinn skyldi betur í stakk búinn til að „Ekkert gleður stjórnmálamann eins og tækifærið til að hygla útvöldum úr sameiginlegum sjóðum fólksins." „Hér er atvinnupólitíkus sem - el hann heldur velli i Alþýðubandalaginu - á vist sæti i gamla bankakerfinu," segir greinarhöfundur. - Ólafur Ragnar Grímsson, formaður Alþýðubandalagsins. Þótt frjálsi markaðurinn velti að- eins litlu broti miðað við pólitíska bankakerfið þá er hann augljós ógnun við gamla fyrirgreiðslu- og bitlingakeríið. Ef þessi markaður fær að þróast hér eins og hjá öðrum frjálsum þjóðum á velta hans eftir að aukast um 400-500% á stuttum tíma. Hrun landsbyggðarinnar Pólitísk stýring bankakerfisins og hrun landsbyggðarinnar eru samtvinnaðir hlutir. ÖU vitum við hvernig miðstýrður laridbúnaöur hefur leikið jafnt búmenn sem þjóðina og nú er frystingin að feta í fótsporin. Málið er einfalt. Sam- bandið og Sölumiðstöðin eiga verk- bórga vel fyrir gott hráefni? Það er til marks um breytta tíma að Japanir kaupa mikið af ferskum fiski á uppboðsmarkaði í New York og fljúga með hann í 26 tíma til Tokýo. Miðað við þessar vega- lengdir er ísland rétt við bæjar- dyrnar á mörkuðum með hundruð milljóna manna. Maður gæti vel ímyndað sér aö lífieg atvinnustarf- semi gæti risið á stöðum eins og Hornafirði, Neskaupstað og ísafirði þar sem fiskur væri flokkaður, flakaður og sendur ísaöur í flugi beint á markaði í Evrópu og Amer- íku. Frystikóngarnir hafa rangt fyrir sér þegar þeir gefa í skyn að fólk á þessum stöðum þurfi að stunda óhagkvæma atvinnubóta- vinnu viö að gera fisk verðminni. Og það er líka miklu skemmtilegra fyrir ungt fólk aö fljúga flugvélum en handlanga blokk á milli frysti- klefa! Það er ekki af umhyggju fyrir fólkinu á landsbyggöinni aö póli- tíska bankakeríið heldur afdönk- uðum fyrirtækjum á floti. Þvert á móti stendur þessi fyrirgreiðsla í vegi fyrir eðlilegri atvinnuþróun og þaö er ógæfa okkar allra að Sam- bandiö og fleiri skuli ríghalda í' þessar misheppnuðu fjárfestingar. Það er tímaskekkja aö láta stjórn- málamenn vasast í bankamálum og þeir ættu líka að gefa Seðlabank- ann eftir. Fiðringur í kerfinu? Óháöi peningamarkaðurinn ligg- ur vel við höggi á tímum okurvaxta og spákaupmennsku í þjóðfélaginu. Sannleikurinn er þó sá að þessi starfsemi á enga sök á óstjórn pen- ingamála hér. Ef eitthvað þá ætti þessi markaður aö stuðla aö lægri vöxtum og jafnvægi þar sem hann leiðir saman kaupendur og seljend- ur verðbréfa. Vissulega verður að setja strangar reglur um alla pen- ingastarfsemi, tryggja að velsæmis sé gætt og hagsmunum viðskipta- vina borgið. Þrátt fyrir vaxtaverki er frjálsi markaðurinn skref í rétta átt - burt frá peningalegri miðstýringu sem hefur þjakað þjóðina í marga áratugi. Ummæli Ólafs Ragnars og fleiri stjórnmálamanna þessa dag- ana sýna að þeir ætla ekki að láta ýta sér frá kjötkötlunum án átaka. Eða kannski er þetta bara grár flör- ingur í kerfi sem er að ganga sér til húðar. Jóhannes Björn Eru Islendingar að verða of fjölmennir? Fyrir nokkru var sýnd í sjón- varpi, með skýringarmyndum, gróðureyðing landsins okkar og hugsanlegar orsakir nefndar. Telja má víst að þau rök séu rétt, að maðurinn, við, höfum séð um þau spell sem unnin hafa verið á gróð- urlendinu, að mestum hluta. Við þetta hljóta að vakna margar spurningar og alls konar svör birt- ast aftur og aftur í fjölmiðlum en yfirgnæfandi er nefndur einn böl- valdur og það er íslenska sauðkind- in. Oft er henni formælt og engu Hkara en skepnan fjölgi sér að eigin geðþótta, bara í þeim tilgangi að éta landsgróðurinn til þurrðar, okkur út á gaddinn og gróðurlaust land. Við stjórnum Nú ættu flestir að vita að fjölda sauðfjár hér á landi er stjórnað og það af okkur sjálfum. Kindurnar fá þar engu um ráðið (það er hleypt til, sem kallað er). Kjarnfóðri er dælt í skepnurnar svo að viðkoman verði sem mest, úrvalshrútar vald- ir til frekari frjósemi o.s.frv. Þetta er svo sem gott og sjálfsagt, að nýta hverja skepnu sem best og spara dýrmætt land og gróður eða það sem eftir er af gróðri. En aðalatrið- ið er að það er ekki sauðkindin sem hugsar um fjölgun og eðlilegan fjölda tegundarinnar. Það erum við mennirnir sem stjórnum því atriði. í dag er ógeðfelld offranueiðsla á dilkakjöti hér á landi. Vegna þess- arar offramleiðslu gengur á gróð- urvana landið okkar og það rýrnar stöðugt, okkur til skaða, skammar og skapraunar. Öskuhaugarnir stækka að sama skapi, fylltir upp með ónýtum matvælum sem sjálf- sagt væri aö nýta hungruðum heimi til saðningar og lífsvonar, það er að segja því fólki sem þegar er fætt en ekki til fjölgunar tegund- inni sem nú þegar ofhleður plánet- una. Nei, við menn ættum að hætta iállaiinn örn Jónsson rafeindavirki Auðlindir og atvinnugreinar Varðandi okkur íslendinga að- hyllist ég þá skoðun að fjöldi okkar sé nú í hámarki eða svo gott sem. Margir samþykkja þessa fullyrð- ingu eflaust ekki án umhugsunar. Þess vegna er vert að nefna nokkur atriði og velta þeim gaumgæfllega fyrir sér. Við lifum sameiginlega eingöngu á því sem landið gefur af sér, þ.e. útflutningi, og þó við höf- um lifað á erlendum lánum í all- langan tíma að undanfórnu þá veröum við að greiða þau og það með vöxtum. Hvernig sem við höf- um nú hugsað okkur að gera það. Athugum þá auðlindir okkar: a) Aðalauðhnd okkar, fiskistofn- arnir: Fullnýttir og sumir rúm- lega það. b) Beitiland og gróður: Fullnýtt og ¦¦yjf ¦ , ?., „Nú ættu flestir að vita að tjölda sauðfjár hér á landi er stjórnað og þaó af okkur sjálfum," segir hér. „Varðandi okkur Islendinga aðhyllist ég þá skoðun að fjöldi okkar sé nú í hámarki eða svo gott sem. Margir sam- þykkja þessa fullyrðingu eflaust ekki án umhugsunar." þeirri iðju að kenna skepnunum um ósrjórnina og nota okkar sér- stæða líffæri, heilann, og stjórna framleiðslunni, meðal annars framleiðslu dilkakjöts sem er ásamt fiskinum okkar ein hollasta fæða sem plánetan gefur af sér. Að verja sauðkindina, sem hefur fætt okkur og klætt undanfarnar aldir, var ekki kveikjan að þessu greinar- korni heldur er miklu stærra vandamál efst í huga mínum. Það er hrikalegasta vandamál jarðar- innar, offjölgun okkar eigin teg- undar þar sem við erum á góðri leið með að útrýma okkur sjálfum. Þetta eru stór orð en ekki stærri en efni standa til. raunar höfum við gengið stór- lega á þann forða sem við tókum við þegar landnám hófst. Ath., þetta verður ekki bætt með of- notkun áburðar (sem er eitur að vissu marki) en mætti bæta með sáningu og natni en er sein- legt. c) Hvalastofnarnir: Ofnýttir og þarf varla fleiri orð um það. d) Veiðiár: Fullnýttar og þar að- gangur bannaður nema erlendu kóngafólki og erlendum mílijón- erum, ásamt nokkrum vel stæð- um íslendingum sem fækkar nú óðum. e) Fiskirækt: Spyrjið stjórnmála- menn hvað þeir álíta varðandi þá atvinnugrein og hvaða stuðn- ing ætti að sýna henni. f) Loðdýrarækt: í dag vita flestir hvernig hún gengur. g) Smáiðnaður með útflutning í huga: Lítill, þó möguleikar leyn- ist þar eflaust ef verðbólga og fjármálaóreiða lagast. h) Stóriðja: ÍSAL og Járnblendið, hvað gefa þau okkur í útflutn- ingstekjur á ári? i) Orka fallvatna: Ekki nýtt nema að hluta en frekari nýting henn- ar leiðir af sér stóriöju sem aftur á móti skapar okkur það sama vandamál sem er að kaffæra Evrópu og reyndar jarðarkúl- una alla, mengun og lífdauða í umhverfinu en í besta falli óholla vinnu fyrir nokkur hundruð íslendinga sem verða að hætta heföbundnum at- vinnugreinum vegna mengunar lands og sjávar. Hér langar mig að skjóta inn nokkrum orðum íslenskrar konu sem búsett hef- ur verið í Svíþjóð sl. 30 ár, í nágrenni Gautaborgar og Volvo (viðtal í Mbl. í ágúst '88); „Hér hafa verið stöðugar fram- farir og síaukin velmegun en framfarirnar hafa reynst landinu dýrkeyptar. Við erum að eyðileggja jörðina, svo mikil er mengunin. Skógardauðinn • farinn að gera alvarlega vart við sig og vötnin dauð." Er þetta æskileg framtíðarsýn fyrir ís- lendinga og landið okkar? j) Ferðamannaiðnaður: Vafa- samt að auka hann verulega, bæði vegna þess aö hann byggir á velferð annarra þjóða og er því óöruggur og einnig gildir það sama um hann og stóriðjuna. Hann mengar og skemmir landið okkar ef ekki er mjög vel að honum staðið. Hér á undan hafa verið nefnd nokkur rök gegn því að íslensku þjóðinni fjölgi nokkuð að ráði úr því sem nú er og verðum við að fara að hugsa okkar gang strax. Almenningur verður að vakna til vitundar um hvað landið getur fætt marga munna á sómasamlegan hátt. Auðlindirnar aukast ekki í hlutfalli við fólksfjölgun hér frekar en í óðrum löndum. örn Jónsson

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.