Dagblaðið Vísir - DV - 21.09.1993, Blaðsíða 14

14
ÞRIÐJUDAGUR 21. SEPTEMBER 1993
Útgáfufélag: FRJÁLS FJOLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÖLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjórar: HAUKUR HELGASON og ELlAS SNÆLAND JONSSON
Fréttastjóri: JÓNAS HARALDSSON
Auglýsingastjórar: PALL STEFANSSON og INGÖLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar: ÞVERHOLTI 11,
blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 14, 105 RVlK. SlMI (91)63 27 00
FAX: Auglýsingar: (91 )63 27 27 - aðrar deildir: (91 )63 29 99
GRÆN NÚMER: Auglýsingar: 99-6272 Askrift: 99-6270
AKUREYRI: STRANDG. 25. SlMI: (96)25013. BLAÐAM.: (96)26613.
FAX: (96)11605
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIÐJA FRJALSRAR FJÖLMIÐLUNAR HF„ ÞVERHOLTI 11
Prentun: ÁRVAKUR HF. - Áskriftarverð á mánuði 1400 kr. m/vsk.
Verð I lausasölu virka daga 140 kr. m/vsk. - Helgarblaö 180 kr. m/vsk.
Gráa svæðið þenst út
Einfalt er að sjá, hvenær misnotaður er kynning-
arbæklingur eða annað prentmál, sem stjómvald gefur
út. Það er þegar birt er mynd og ávarp ráðherrans, borg-
arstjórans eða nefndarformannsins. Þá er sá að búa í
haginn fyrir sig eða flokkinn í prófkjöri eða kosningum.
Aðdragandi byggðakosninga virðist verða verri en
áður að þessu sinni. Borgarstjóri og formaður léku þenn-
an leik í bækbngi um heilsdagsvist skólabama og bæjar-
stjóri Seltjamarness í bæklingi um þjónustu bæjarins.
Fleiri stjórnmálamenn munu feta í þessi spibtu fótspor.
Hér á landi skortir viðnám gegn fjölbreyttri spibingu
stjómmálamanna og stjórnmálaflokka. Fátt eitt er tb af
reglum um slík efni. Það gefur stjómmálamönnum tæki-
færi tb að halda sig á útjaðri gráa svæðisins og gera tb-
raunir tb að víkka það með nýjum og nýjum fordæmum.
í nágrannalöndunum hafa verið sett lög, reglugerðn-
og bókfærðar vinnureglur tb þess að mjókka gráa svæð-
ið og hefta ferðir út fyrir það. Þetta hefur verið gert, af
því að stjómmálamenn og stjórnmálaflokkar hafa að-
stöðu tb að úthluta gæðum til sín og annarra aðba.
Fjárreiður stjórnmálaflokka em meðal atriða, sem
bundin hafa verið í lög í flestum nágrannalöndunum.
Þar er ákveðið, hvemig sé háttað bókhaldsskyldu flokk-
anna og aðgangi almennings að bókhaldinu. Ennfremur
er ákveðið, hvemig framlög tb þeirra skub bókfærð.
Hér á landi eru stjómmálaflokkamir ekki bókhalds-
skyldir og almenningur hefur ekki aðgang að því bók-
haldi, sem tb kann að vera. Engin skjöl em opinber um
framlög tb þeirra. Augljóst er, að þetta hömluleysi gefur
tældfæri tb miklu meiri spibingar en í nálægum löndum.
Átta háskólakennarar hafa sameinazt um að leggja
tb, að um þetta verði settar hbðstæðar reglur og gbda í
nágrannalöndunum. Þeir vísa tb aðstöðu flokkanna tb
að úthluta gæðum, sem leiði aftur á móti tb þess, að setja
verði um þá strangari reglur en aðra bókhaldsaðba.
Grundvabaratriðið er, að stjórnmálaflokkamir verði
bókhaldsskyldir og að reikningar þeirra verði opnir öb-
um eins og stórfyrirtækja á hlutabréfamarkaði. Lög um
þetta verði þannig úr garði gerð, að stjómmálaflokkam-
ir geti ekki haldið hluta af veltunni utan bókhalds.
Annað meginatriði er, að skattfrelsi framlaga tb flokk-
anna gbdi aðeins upp að vissu marki, sem miðað sé við
einstakhnga, og að framlög, sem séu umfram þá upphæð
á einu ári, séu bæði skattlögð og birtingarskyld. Þá má
sjá, hvaðan stórgjafir koma tb flokkanna.
Rökstuddur grunur er um, að ýmsir voldugir aðbar í
þjóðfélaginu sjái sér hag í að verða við fjárbeiðnum
stjómmálaflokka vegna þess að sömu flokkar hafi eða
geti fengið aðstöðu tb að taka ákvarðanir, sem hafa
umtalsverð áhrif á íjárhag og gengi þessara aðba.
Nýlega höfum við séð dæmi um, að umfangsmiklum
verkefnum hefur verið úthlutað af háb'u Hafnarfjarðar
og Reykjavíkur án hefðbundins útboðs. Slík vinnubrögð
fela í sér póbtíska úthlutun gæða, sem kabar á strangar
reglur um þá aðba, sem skammta gæðin í þjóðfélaginu.
Þegar settar verða reglur um flárreiður stjómmála-
flokka, er rétt að taka inn í myndina úárreiður stjóm-
málamanna vegna prófkjörs og kosninga, svo og íjárreið-
ur þeirra, sem flokkamir hafa sett tb að vera skömmtun-
arstjórar í þessu landi mikblar opinberrar íhlutunar.
Fráleitt er að ætla, að hér séu menn svo miklu siðvædd-
ari en í nágrannalöndunum, að ekki þurfi að skjalfesta
reglur, sem haldi stjómmálaflokkum frá gráum svæðum.
Jónas Kristjánsson
íslenskur
landbúnaður
- umræða á villigötimi
Enn á ný er hafin hatrömm um-
ræöa um íslenskan landbúnað.
Þeir sem hæst hafa tala eins og þar
hafi ekkert breyst á umhönum
árum. Það getur verið áhugavert
að velta fyrir sér hvað veldur því
að þeir kjósa að horfa fram hjá því
sem hefur verið að gerast í íslensk-
um landbúnaði á síðustu árum.
Getur verið að þeim hafi fundist
að þeir væru „að tapa glæpnum".
Umræðan um landbúnaðinn væri
orðin of jákvæð að þeirra mati og
það væru síðustu forvöð að nota
stöðuna í landbúnaðinum til þess
að skapa sér póhtíska vígstöðu. Ég
ætla að nefna hér nokkur dæmi um
þær breytingar sem hafa átt sér
stað á síðustu árum.
Breytingar
1. Á rúmum áratug hefur fram-
leiðsla sauðíjárafurða dregist
saman um tæp 50% og mjólkur-
framleiðslan um tæp 20% og
miðast nú eingöngu við innan-
landsmarkað. Á þessum tíma
hefur t.d. mjólkurinnleggjend-
um fækkað úr 2000 í 1400.
2. ísland er fyrst Evrópuríkja til
þess að hætta niðurgreiðslum á
útíluttum búvörum. Bændur
bera fulla ábyrgð á framleiðslu
umfram innanlandsmarkað.
3. í „þjóðarsáttarsamningunum"
1990 tókst á ný samvinna milli
aðila vinnumarkaðarins og
bænda um verðlagningu búvara.
Síðan þá hefur verð til bænda
hækkað um ca 6% að jafnaði og
vinnslukostnaður búvara nán-
ast staðiö í stað. Á sama tíma
KjaJIarirm
Jóhannes Geir
Sigurgeirsson
alþingismaður
hefur almennt verðlag hækkað
um 25%. Með öðrum orðum það
hefur orðið veruleg lækkun á
íslenskum búvörum.
4. Tölurnar í síðasta lið endurspegl-
ast í því að á sama tímabili hefur
vægi kjöt- og mjólkurvara ásamt
eggjum lækkað úr 9% í rúm 7%
í neyslugrunni vísitölufjölskyld-
unnar sem samsvarar rúmlega
20% lækkun.
5. í kjölfar þess sem hér hefur ver-
ið nefnt hafa framlög ríkisins til
landbúnaðarins lækkað um 32%
á þriggja ára tímabili.
6. Bændur og vinnslustöðvar
þeirra hafa samið um frekari
verðlækkanir á næstu árum.
7. Greiðslumark í mjólkurfram-
leiðslu og framleiðslu sauöfjár-
afuröa er að fullu framseljanlegt
milli býla. Það stendur því hag-
ræðingu ekki fyrir þrifum. Þvert
á móti gefur það þeim sem vilja
hætta aukna möguleika.
Að fylgjast með tímanum
Við þessar aðstæður eru ýmis af
þeim ummælum sem hafa verið
viðhöfð í umræðunni að undan-
förnu vart skiljanleg. Til að mynda
segir Ellert B. Schram í forustu-
grein í DV nú nýverið að enn standi
menn vörð um offramleiðslu í land-
búnaði og eitt brýnasta verkefnið í
íslensku þjóðlífi sé að brjóta niður
landbúnaðarkerfið. í grein í sama
blaði vitnar Birgir Hermannsson -
aðstoðarmaður umhverfisráð-
herra - í samþykkt Neytendasam-
takanna frá 1990 varðandi land-
búnaðarmál og kýs að horfa fram
hjá því sem gerst hefur síðan þá
þegar hann fullyrðir að það sem
þar er sagt sé í fullu gildi í dag. .
Glópska eða blekkingar
Hvort hér er um að ræða glópsku
eða blekkingar vil ég ekkert full-
yrða um. Ég hef þó grun um að
hvað varðar þá einstaklinga sem
ég nefndi hér áöur sé frekar um
að ræöa vanþekkingu en vísvitandi
blekkingar. Ef þessir aðilar gæfu
sér tíma til þess að skoða hvað hef-
ur verið að gerast í landbúnaðinum
á síðustu árum er ég sannfærður
um að þeir kæmust að því að margt
væri á annan veg í okkar þjóðfélagi
ef fleiri heföu tekiö til í eigin garði
á sama hátt og bændur.
Jóhannes Geir Sigurgeirsson
„ísland er fyrst Evrópurikja til þess að hætta niðurgreiðslum á útfluttum
búvörum. Bændur bera fulla ábyrgð á framleiðslu umfram innanlands-
markað."
„Á rúmum áratug hefur framleiðsla
sauðQárafurða dregist saman um tæp
50% og mjólkurframleiðslan um tæp
20% og miðast nú eingöngu við innan-
landsmarkað. A þessum tíma hefur t.d.
mjólkurinnleggjendum fækkað úr 2000
1 1400.“
Skoðanir armarra
Leggja blessun
sina yf ir skattsvik
Á meðan löggjafmn, framkvæmdavaldið, dóm-
stólamir og almennir launþegar og samtök þeirra
leggja blessun sína yfir skattsvik með linkind og
undanlátssemi munu þjófarnir halda uppteknum
hætti og skattpíndur almúgi halda áfram að láta
bjóða sér þjóðhættulegan fjárlagahalla sem gæti
horfið eins og dögg fyrir sólu ef yfirvöldin væru
starfi sínu vaxin. úr forystugrein Timans 18. sept.
Bændur greiði
hagsmunagæsluna
Einn þáttur í því að aðlaga landbúnaðinn að
breyttum aðstæðum er sá að bændur sjálflr greiði
kostnað við hagsmunagæslu sína en að skattgreiö-
endur borgi ekki kostnað við hagsmunagæsluna, sem
í mörgum tilvikum beinist að því að ná meiri fjár-
munum úr vasa þessara sömu skattgreiðenda.
Ur forystugrein Mbl. 19. sept.
Stjörnuhrap í Alþýðuf lokknum
Sú ótrúlega ósvífni Guðmundar Árna að svara
fullum hálsi og reyna að gera fjölmiðla og stjómar-
andstöðuna tortryggilega vegna sinnar eigin flokks-
gæðingastefnu hefur endanlega orsakað stjömuhrap
í Alþýðuflokknum því hinn ungi umbótasinnaði
erföaprins úr Hafnarfirði stendur nú uppi sem hver
annar hagsmunagæslumaður þrengstu sérhags-
muna. Hann hefur sannað hollustu sína við gæðinga-
veldið og hann er ekki lengur ógn við völd þess í
flokknum á landsvísu.
Birgir Guðmundsson í Tímanum 18. sept.