Dagblaðið Vísir - DV - 10.02.1994, Side 2

2
FIMMTUDAGUR 10. FEBRÚAR 1994
Fréttir
Umboðsmaður fíirnur að gjaldtökugleði stjómvalda:
Oft settar reglugerðir
án lagagrundvallar
- lög þarf ef gjald er langt yfir kostnaðarverði
„í starfi mínu hefur þaö í ýmsum
tilvikum vakiö athygli mína hve
stjómvöld virðast oft grípa til setn-
ingar reglugerða eða annarra ráð-
stafana þótt til þess sé ekki viðhlít-
andi grundvöllur í lögrnn. Ýmis mál
á sviði gjaldtöku og skattheimtu em
dæmi um slíkt. í slíkum tilvikum er
eðlilegra að leitað sé fyrirfram eftir
skýrri lagaheimild frá Alþingi,“ segir
Gaukur Jörundsson, umboðsmaður
Alþingis, í skýrslu umboðsmanns til
Alþingis fyrir árið 1992.
Tilefhi þessara orða er að 1992 bár-
ust umboðsmanni fleiri kvartanir
vegna gjaldtöku og skattheimtu en
árin á undan. Af því tilefni sér hann
ástæðu til að árétta grundvallarregl-
ur um skatta og gjöld.
Um gjaldtöku eða svokölluð þjón-
ustugjöld segir umboðsmaður að
ganga verði út frá þeirri grundvallar-
reglu að heimild sé fyrir henni í lög-
um, almenningur þurfi annars ekki
að greiða sérstakt gjald fyrir af-
greiðslu eða úrlausn stjómvalda. Þá
sé það meginregla að lög þurfi að
setja til að gjald megi taka fyrir þjón-
ustu sem veitt hefur verið almenn-
ingi að kostnaðarlausu eða verið hef-
ur endurgjaldslaus á grundvelli laga.
Gjaldtaka eða skattheimta
Umboðsmaður tekur af allan vafa
varðandi mun á gjaldtöku og skatt-
heimtu. Sé gjaldtaka hærri en sem
nemur kostnaði sem hlýst af rnn-
ræddri þjónustu heitir gjaldtakan
einfaldlega skattur en ekki gjald. Til
aö innheimta skatta þurfi hins vegar
sérstaka lagasetningu þar sem kveð-
ið er á um skattskyldu, skattstofn og
reglur um ákvörðun skattsins. Ef
þau lög séu ekki fyrir hendi stangist
gjaldtakan á við 40. og 77. grein
stjómarskrárinnar. Þannig geti
hvorki ráðuneyti né ríkisstjórnir
hækkað gjaldtöku að vild til að safna
fé í ríkiskassann, það sé Alþingis að
kveða upp úr um hana.
„Þar sem heimild er í lögum til
þess að taka gjald fyrir opinbera
þjónustu, verður að gæta þess við
ákvörðun tjárhæöar gjaldanna, aö
þau séu ekki hærri en sá kostnaður
sem almennt hlýst af því að veita
umrædda þjónustu," segir umboðs-
maður.
-hlh
Þorlákur Helgason:
Styðekki
botnlaust
hags-
munapot
flokkanna
„Nei, ég ætla ekki að segja mig úr
Alþýðuflokknum og ég er ekki í fýlu
út í flokkinn yfir því að hafa ekki
náð íjórða sætinu. Stuðningsmenn
minir í verkalýðsforystunni tóku
ekki þátt í prófkjörinu vegna
óánægju með ríkisstjómarsamstarf-
ið. Ég á sterkan stuðning inn í flokk-
inn en ég er ekki af neinni valdaætt.
Ég á eftir að taka ákvörðun um á
hvaða póhtíska vettvangi ég ætla að
vinna í framtiðinni," segir Þorlákur
Helgason, frambjóðandi í prófkjöri
Alþýðuflokksins um síðustu helgi.
„Eg vil hlýða því kalli sem fram
kemur í skoðanakönnun DV þar sem
fólk vill breytingar i borginni. 70 pró-
sent af alþýðuflokksmönnum em
fylgjandi jafnaðarstefnu sem er á
skjön við núverandi stefnu flokksins
og 90 prósent af þessu fólki styðja
Jóhönnu. Það kemur míög bráðlega
í Ijós hvað ég hyggst gera í þessu efni
en það er alveg ljóst að ég vil ekki
láta njörva mig niður í gamla og
botnslausa hagsmunapotinu sem
Sjálfstæðisflokkurinn og aörir flokk-
ar hafa lengi iðkað,“ segir hann.
-GHS
Loðnuþrær eru orðnar svo fullnýttar á Austurlandi að loðnuskip eru nú farin aö sigla með farminn á hafnir á
suðvesturhorninu. Hjá Fiskimjöli og lýsi í Grindavík var bræðslan á fullu i gær. Ákveðiö var að frysta loðnuna ekki
þar sem hún var orðin heldur of gömul í slikt og þvi ákveðið að bræöa hana. Á myndinni er Vilberg Jóhannes-
son, vaktformaöur hjá Fiskimjöli og lýsi, að fylgjast með loðnubræðslunni en á innfelldu myndinni sést yfir „loðnu-
hafið“. DV-mynd BG
Félagsmálaráðherra ógildir styrkveitingu Djúpárhrepps:
Ættartengsl höfðu áhrif
á ákvörðun hreppsnef ndar
- oddvita og varaoddvita gert að víkja berist styrkbeiðni að nýju
Félagsmálaráöuneytið hefur úr-
skurðað afgreiðslu hreppsnefndar
Djúpárhrepps á styrkbeiðni Kart-
öfluverksmiðju Þykkvabæjar hf.
ógilda og gert Kartöfluverksmiðj-
unni aö sækja um styrk aö nýju. Þá
hefur ráðuneytið einnig úrskurðað
oddvita og varaoddvita óhæfa til að
fjalla um máhö.
Það var 9. nóvember síðastliðinn
sem málið var tekið til afgreiðslu á
fundi hreppsnefndar. Tveir hrepps-
nefndarmanna voru andvígir því að
málið væri tekið fyrir þar sem þess
hafði ekki verið getið í dagskrá þeirri
sem fylgdi fundarboði til hrepps-
nefndar. Engu að síður var máliö
tekið til afgreiðslu þar sem þrír sam-
þykktu að það yrði tekiö fyrir. Styrk-
veitingin var svo samþykkt með fjór-
um atkvæðum gegn einu.
Magnús Guðlaugsson lögmaður
kærði svo afgreiðsluna fyrir hönd
Jens Gíslasonar og óskaði jafnframt
eftir að köimuð yrðu tengsl hrepps-
nefndarmanna við stjórnarmenn í
Kartöfluverksmiðjunni. Ráðuneytið
óskaði meðal annars svars við þessu.
í svarinu kemur fram aö stjómar-
formaður Kartöfluverksmiðjunnar
er sonur oddvitans, þrír aðrir stjóm-
armenn em frændur oddvita og einn
þeirra jaftiframt eiginmaöur vara-
oddvita. Sömu þrír menn em jafn-
framt frændur tveggja annarra
hreppsnefndarmanna. Samkvæmt
þessu em fjórir af fimm stjómar-
mönnum mægðir fjórum af fimm
hreppsnefndarmönnum.
Félagsmálaráðuneytið geröi einnig
athugasemd við þá staðreynd að fjár-
hagsáætlun hefði aldrei verið gerð
fyrir hreppinn. Skýringin í svari
hreppsnefndar var sú að eiginfjár-
staöa hreppsins hefði alltaf verið all-
góð og því ekki talin þörf á að gera
fjárhagsáætlun.
-pp
Stuttar fréttir
Sálfrædingar
ílandbúnadinn
Ráðunautar í landbúnaði telja
sig þurfa sálfræðinga eða felags-
ffæðinga til að hjálpa fólki sem
hefur orðiö illa úti vegna sam-
dráttar í greininni. Þetta kom
fram á ráðunautafundi Búnaðar-
félagsins í gær.
héttsetnir leikskólar
Böm giftra foreidra og sambýl-
isfólks fa rétt til heilsdagsvistun-
ar í leikskólum í Reykjavík á ár-
inu en þar er setinn bekkurinn
og óvíst að mörg komist að. RÚV
greindi frá þessu.
Þriðjungurmeðfrest
Fyrir þá einstaklinga sem ekki
hafa fengiö frest er síðasti skila-
dagur 1 dag á skattframtalinu.
Reynsla er fyrir því að þriöj ungur
framteþenda biðji um frest.
Ræktunarmál
í brennidepli
Ræktunarmál veröa í brenni-
depli á ráðunautafundi Búnaðar-
félagsins í dag. Hrossa- og naut-
griparæktun verður tekin fyrir.
Rikiðseliu Þormóð
ramma
Hlutabréf ríkisins í Þormóði
ramma á Siglufirði hafa verið
auglýst til sölu frá 16. febrúar til
1. mars nk. Nafnverð bréfanna
er 48 milljónir króna en söluverð
89 milljónir. Morgunblaöiö
greindi frá þessu.
Innlausn sparisktteina
Innlausn er í dag á stórum
flokki spariskírteina rikisins fyr-
ir alls um 5 milljarða króna. Eig-
endur skírteinanna munu flestir
ná sér í nýjan flokk spariskír-
telna.
Lestrarhestaríham
ÚUánum bóka i Borgarbóka-
safni Reykjavíkur fjölgaöi um
10% á síöasta ári miðaö viö árið
1992. Morgunblaðið greindi frá
þessu.
Gæðastimpill bandarískra
stjórnvalda á íslensku lambakjöti
hefur geysimikla þýðingu, að
mati formanns Stéttarsambands
bænda. Þetta kom fram í Rötis-
sjónvarpinu. -bjb