Þjóðviljinn - 11.10.1980, Blaðsíða 25

Helgin 11.-12. október 1980. ÞJÓÐVILJINN — SIÐA 25
visna-
mál 4c
C' '
—■>
'J
/-
Umsjón:
Adolf J.
Petersen
Breytast tímar nú á ný
Sumri hallar, hausta fer,
hevri snjallir ýtar,
hafa fjallahnúkarnir
húfur mjallahvitar.
þessa alkunnu visu orti
Soffia Jósafatsdóttir á Stóru-Ás-
geirsá i Vihidal. Soffi'a var móð-
ir Helgu Steinvarar Baldvins-
dóttur er fluttist til Vesturheims
ogorti þar sin þekktu ljóö undir
dulnefninu Undina.
Timinn er hraðfleygur, sum-
arið fljótt aö liöa. Vonandi
kunna allir þessa haustvisu
Kristjáns Jónssonar:-
Allt fram streymir endalaust,
ár og dagar liöa.
Nú er komið hrimkali haust.
horfin sumars bliöa.
Já, þaö er kominn sá árstimi
þegar skuggarnir fara að lengj-
ast, veður aö breytast. Þaö
snjóar i Esjuna og á Reykjanes-
fjallgaröinn og aö sjálfsögöu
viöar. Þaö er komiö haust, sum-
arfriin að mestu búin hjá mann-
fólkinu, allskonar félagsstarf-
semi fer i gang, menn stiga á
stokk og strengja þess heit aö
vinna nú félagi sinu allt það
gagn sem þeir mega. Svo stiga
menn niöur af stokknum meö
heitstrenginguna i fanginu, fara
meðhana heim af félagsfundun-
um og láta hana upp á hillu þar
sem önnur gögn um félagsmál
erugeymdog rykfalla stundum.
Svo er þetta sláturtiöin.
Fallegu lömbin, sem fæddust og
léku sér sem önnur börn i vor,
eru leidd i dauöaklefann i haust
svohægtsé aö selja dönskum og
frönskum sælkerum af þeim
ketiö á hóflegu veröi. Lömbin
deyja i æsku, en lambamæöur
gráta.
Hverfur yndi, ástin snauð
undan varö aö láta.
Nú eru litlu lömbin dauö
og iambamæöur gráta.
Tlmarnir breytast, og þaö
haustar aö, kannski i tvennum
skilningi. Hjálmar Þorsteinsson
á Hofi kvaö:
Breytast timar nú á ny,
naum er skiman oröin.
Valdiö grimu veldur því,
vona hrimar storðin.
Það er sem ýmsir hagyröing-
ar blandi saman hinu árstiðar-
bundna hausti og sinu eigin ævi-
hausti, það er aö skuggarnir
hvelfist yfir fólk sem fold þegar
lifshlaupiö eða sumariö er aö
llða, samlikningin sé rétt.
Benjamin Sigvaldason kvaö:
Brotnar alda. Bylurinn
báru- faldar linu.
Haustiö kalda huga minn
hefur á valdi sinu.
Gránar um hjalla mel og mó,
minnkar fallegt gaman.
Bárur allar út um sjó
eru aö spjalla saman.
Loan og aörir farfuglar hafa
kvatt sina sumarbústaði og fæö-
ingarheimili og haldið til hlýrri
staöa. Blööin á trjánum blikna
og blómin fölna. Haustvisur
Kristjóns Jónssonar eru sumar-
kveöja:
Hausta tekur, fölnar fold,
fögur blómin valia,
kærust nú, aö kaldri mold,
kalin, hrakin falla.
Blikna skógar, blikna tún,
blikna hólar, grundir,
fölnar rós I fjallabrún
fönnum hvitum undir.
Yfir hafiö heim til sin
höröum stormi drifin
nú er litla lóan min
léttum vængjum svifin.
Þegar sumar-sólin skin
sævar-brúnum undir,
si og æ ég sakna þin
sárt, um aftanstundir.
Þú, sem lipur Ijóðin hér
lékst á hörpu þina,
nú um sæinn sendi ég þér
sumarkveöju mina.
Myrkriö og haustkuliö leggur
lifiöi náttúrunni i dvala. Sa mt er
einsog allt lifi og haldi vöku
sinni. Jafnvel útsynningurinn
lætur ekki á sér standa og kveð-
ur viö raust eigi siöur en Jón M.
Melsted sem einmitt lét til sin
heyra um útsynninginn:
Fönn viö læsist fjöruborö,
forin ræsi myndar.
Sjórinn æsist, stynur storö.
Sterkir hvæsa vindar.
Veöra sköll ei veita hlé.
Veina fjöll og drangi.
Hvm i öllu, eins og sé
ótal tröll á gangi.
Umbrot kynja hörö eru háö.
Haglél dvnja og iöa.
Skruggurdrynja um lög og láö,
likt og hrynji skriöa.
Fuglar geyma aö fá sér dúr.
Flestir gleyma veiöum.
Ljósin streyma ofan úr
efri heima leiöum.
Stundirnarstreyma fram sem
á aö ósi. Haustiö hverfur I
timans djúp, meö sinar minn-
ingar i sálum mannanna, mis-
jafnar aö gæöum og góöum
fyrirheitum, eins og Sveinbjörn
Björnsson frá Narfakoti kvaö
um hinn siöasta sumardag 1913:
Ars og tiöar eirðlaust hjól
ekkert getur tafiö.
Nú er hinsta sumarsól
sigin bak viö hafiö.
Vakta hljóma vindur ber
vestar, austar, sunnar,
likt og ómi 1 eyrum mér
andvörp náttðrunnar.
Ber nú hliðii4bieika«kinn,
blöðum greinarvtýna,
litli berjamóinn minn
misst hefur fegurð sina.
Eg er sjálfur að eins hjóm
örlaga fyrir völu,
lifsins má ég lúta dóm
likt og blómin *fölu.
Margir trega liöinn sumar-
tima og láta viöhorf sln i ljós á
margvislegan máta, t.d. kvaö
Jens Síemundsson þessa sléttu-
bandavisu um haust:
Degi hallar, náköld nótt
nistir fallin stráin.
Tregi alla hrellir hljótt,
hýrgast valla bráin.
An sléttubanda kvaö Jens svo
þessa lýsingu á haustinu, en
undirhringhendum bragarhætti:
Komið haust og húmar aö,
heyrist raustin vinda,
titrar laust f lundi blaö,
lóan skaust i gær af stað.
Hér er svo ný frétt úr slátur-
tiðinni:
Þungt er bölhins þekkta manns
þjáöur rauna sárum,
alvarlegu augún hans
eru full af tárum.
ZX