Þjóðviljinn - 16.05.1981, Blaðsíða 15

Þjóðviljinn - 16.05.1981, Blaðsíða 15
I II I Helgin 16. -^Í7.*mal, 1981 #J«tiVíLJINN MÉÉÉÉt*l*ÉÉÉÉÍÉÉÉHMÉIéÉÉÉÍÉÍÍÍtt SÍÐA 15, Margur maðurinn heldur að þögnin sitji auðum liöndum og sé einfaldlega þögn og hlutlaus a6 auki, en auðvitaB er hvorugu fyrir ao fara. Þögin er sístarfandi: þögnin er afkastamikill skapandi penni og skrifar orð sin I loftiö, og þar liggja þau I loftinu og vio nemum þau á ferö okkar um stræti og torg. Og þögnin er auö- vitaö ekki hlutiaus: þögnin er i fullu starfi hjá heldur vafasömum öflum, tilaömynda fáfræöi, hjá- trú, híeypidómum, o.s.frv. Hómósexúal fólk hefur fcngið aB kenna á störfum þagnarinnar svo um munar, og er þaö ekki undarlegt þegar haft er I huga hve hrædd viB erum aB ræBa I um allt sem forboBiB er i mannlegum samskiptum — og hómósexúal- hneigB hefur svo sannarlega veriB forboBin um langan aldur einsog allir vita. En þrátt fyrir aB hómó- sexúalhneigB hafi aldrei hlotiB raunhæfa umræBu I samfélagi okkar, er hún löngu afgreitt mál meöal fólks, og allir virBast vita hvaB þar er á seyBi. Nú er sá hátt- ur aB afgreiBa óþægileg mál án umræBu kannski ekki álitinn svo slæmur, þegar vinsældir hans eru hafBar I huga — en hvaB um þaB — sú aBferB hefur slna stóru van- kanta og þörf er á breyttri máls- meBferB. Þegar gengiB er um blaBsIBur islenskra orBabóka kemur I ljós aB islenskan á eitt og annaB 1 pokahorninu handa hómósexúal- fólki. Allt illgresi aB sjálfsögBu: sumt ungt aB árum, annaB eldra meB ræturnar I islendingasögun- um.Varla er ástæBa aö fara nánar úti þessi orB en að nefna nokkur þeirra. Fyrst má nefna karlkona, en taliB er aB i orBinu felist aBdróttun um hómósexúalhneigð hjá konum, þá má nefna tvö vel- þekkt orð, argur (argskapur) og blauBur, og aB lokum tvö nýlegri orB sem stundum heyrast, öfug- uggi og hinsegin. 011 eru þessi orB þannig innréttuB að réttast er aB fela þau þögninni til notkunar. Þá erum viB komin aB kjarnan- um, en hann er samsettur af tveimur ágætum orBum: hommi og lesbia. Um orBiB lesbia er þao aB segja, aB þaB hljómar vel, og á aB auki fegurri og menningar- legri uppruna en flest orB: laugar sig i sól MiBjarBarhafsins og skáldskap Sappho á eynni Lesbos. OrBiB hommi er afturámóti upp- runniB i bakgörðum og sóBalegum portum, innanum öskutunnur og feita rangeygBa villiketti og skituga stráka á rangri hillu, og þar var þaB sennilega fyrst ritaB (krotað), annaðhvort á ösku- tunnulok eða skitugan húsvegg. Þögnin .orð, orð, orð Þegar rædd eru málefni hómó- sexúal fólks er ekki um auðugan garð að gresja viö orðaval — og ekki er sá garður heldur ýkja fag' ur: hann er i raun i mestu órækt, fullur illgresis, og tungumálinu tií minnkunar. Algengasta illgresið er no. kyn- villa og orð dregin af þvi, enda ekki annað orð til i islensku yfir hómósexúalhneigð. 011 þessi -villu orB eru byggð & mjög nei- kvæBu gildismati og æskilegt væri aB þau hyrfu úr daglegu mali. t stað kynvillu mætti koma hómó- sexúalhneigð meðan annaB orB finnst ekki, en i staö kynvilltur, kynvillt mætti koma hommi, lesbia, en um þau orð mun ég fjalla betur á eftir. (Eina raun- hæfa merkingin sem ég kem auga á til handa orðinu kynvilla, er þegar menn villast á kyni, t.d. sökum myrkurs eða drykkju — en hvorttveggja er mikið um myrk- ur og drykkju hér á landi einsog öllum er kunnugt). Lýsingarorð eitt fékk nýja merkingu fyrir ári eða tveimur. Siðan hefur lo. þetta átt I miklum félagslegum erfiðleikum: margir forðast að nota það af ótta við misskilning og oröið er einmana. Hér á ég við lo. hýr, en einhver orBniBingur gaf þvi merkinguna hómósexúal (hommi, lesbia).- AstæBan fyrir þvi aB hýr varB fyr- ir valinu er sú aB orBiB er bein þýðing á enska orðinu gay, en það þýðir einnig hómósexúal. Mikill munur er þó á þessum orBum. Enska orðið gay á sér langa for- sögu með merkinguna lead a gay life, sem býða má sem gjá- lífi/léttúöugt lif, en útfrá þeirri merkingu og fyrir áhrif frá glaö- værum hómósexúal persónuleik- um öðlaðist orðið merkinguna hómósexúal. (HommaiBnaBurinn hugsaöi sig ekki tvisvar um þegar velja þurfti orB yfir allan brans- ann: auBvitaB varB gay fyrir val- inu og nú trónar það einsog ljósa skilti, meB sina björtu fyrirheita- miklu ásjónu efst & plramldan- um: ofaná öllum discotekunum, börunum, bióunum, sánunum, ströndunum, blöBunum, film- unum, bókunum o.s.frv.). Islenska orBiB hýr á sér afturá- móti ekki grundvöll I neinu þvl sem viBkemur hósmósexúalfólki, og erfitt er aB sjá hvernig það á aö valda merkingunni hómósexúal. Sannleikurinn er auðvitað sá, að hýr i merkingunni hommi. er ekkert annað en flótti undan nei- kvæöum viðhorfum til gömlu orö- anna, en flótti hefur aldrei komið mönnum neitt áleiðis, og bar- dagaaðferðin tvö skref afturábak og eitt skref áfram skilar sinum mönnum alltaf að lokum uppaB vegg... og allir vita hvaB þar fer fram er sístarfandi OrBið hommi hefur verið skamm- aryrði framá þennan dag og er bað að einhverju leyti ennþá, en með tið og tima og almennri notk- un á vistlegri stöðum en áður var getið, mun orðið þvo af sér óþverrann og öðlast jákvæðari merkingu. Þá stendur orðiö hommi sér á parti I Islenskri tungu að þvl leyti að það er síð- asta „virka" orðið I málinu. Virk orð I Islensku er að finna krotuð á veggi I húsasundum og á strætis- vagnabiðskýli og á bök öftustu sætanna I strætisvögnunum. Fyrir nokkrum árum voru klúr- yrði algengust, en meB langvar- andi notkun misstu þau allan slagkraft. Þá var fariB á stúfana I leit aB nýjum orBum, og þaB nýj- asta er hommi. Um daginn sá ég krotað á bakiB á sæti I einum vagninum: hommadjöflar Siggi + Jói. Og á sætinu viB hliBina stóð: sá sem situr I þessu sæti er hommi. t sætinu sat grunlaus og brosmildur ungur maður og skóf undan nöglunum I mestu makind- um. Semsagt: siðasta orðið I islensku með merkingu. þar á milli. Eftir að hafa I gegnum árin rætt við fólk úr ýmsum sértrúarsöfn- uðum svo og þjóðkirkjunni um truarleg efni svona einsog gengur og gerist, verð ég að játa að það koma á mig vomur þegar mér verBur hugsaB til þess i hvaBa átt kristin trú stefnir. NiBurstaBa þessarra samtala er samkvæmt mfnum skilningi eftirfarandi: Að mörg ykkar eru rög við að spyrja). Svariö er: þaö er einmitt það sem ég hef verið að gera. Sú furðulega siðferBilega afstaða sem kristnir söfnuðir hafa gert aB grundvelli slnum og sem ég hef reifað hér aö ofan er m.a. ein af orsökunum (og það ekki veigalit- il) fyrir þvi hvernig kirkjan og margt kristiB fólk kemur fram viB hómósexúalfólk. Þó Böðvar Björnsson skrifar um homosexúalisma .kristni, kirkja Perhaps the greatest prever- sion of all is to use the Bible as a sócial weapon that harms, hurts, and dehumanizes. Gerald A. LaRue, U.S.C. School of Religion. Segja má að kristin kirkja og vinstrihreyfingin eigi margt sameiginlegt. Hjá báBum aðilum er um aö ræBa kjarna sem sam- settur er af fjölmennum ráBandi hóp, sbr. þjóðkirkjuna og Alþýöu- bandalagið, og slðan eru I kring- um kjarnana tiltölulega fámennir hópar sem eru i andstöðu t.d. Ffladelfía, Mormónar, Vottar Je- hóva, Moonistar — marx- leninistar, trotskiistar, stalinistar o.s.frv. Hið sérstæða varpar ljósi á hið almenna. Þvi getur stundum ver- ið vænlegt til skilnings á kristinni kirkju að gefa sértrúarsöfnuöun- um gaum. Sértrúarsöfnuðurnir eru auðvitað misvel til þessa fallnir. Og söfnuöirnir eru marg- vislegir: sumir hrein undantekn- ing, aðrir ekki annað en öfgafull — stækkuð — mynd af stefnum innan þjoðkirkjunnar, og svo allt vera kristinn I dag er aö drekka ekki, reykja ekki, snerta ekki við eiturlyfjum, stunda ekki kynlif nema innan þröngs ramma innan hjónabands, stunda ekki diskótek (kirkjur djöfulsins), horfa ekki á kvikmyndir sem innihalda ofbeldi og/eða kynlif, blóta ekki, hlýða yfirboöurum slnum skilyrðis- laust, fara reglulega með bænir (að þvi er virðist athafnarinnar vegna), o.s.frv. Margt af þessu er ósköp jákvætt á sina visu. En einsog lesendur sjá er hér um að ræða að vissar sérvitringslegar (margar hverjar) siöareglur hafa verið gerðar að megininntaki kristinnar trúar — eða með öðr- um orðum og sterkari: trúnni hef- ur einfaldlega verið snúið uppi siðareglur og á eftir það lltiö skylt viB trú, aB maBur skyldi ætla. Einsog öllum er kunnugt er sú villa að snúa boðorðunum uppl siðareglur ekkert sérstaklega ný af nálinni og ekki hættulaus með öllu, en aB boðorðin láti I minni pokann fyrir sérvitrings- og sér- gæðislegum siðaboðskap og alls- kyns vitleysu, og I ofanálag aö siöareglur þessar séu settar á oddinn i boBskap kristninnar þaB er langtum alvarlegra, og þó slikt sékannski ekkert nýrra af nálinni ber ólikt meira á slfku nú en fyrr. Var meiningin að ræða kirkj- una og hómósexúalfólk I þessum hluta greinarinnar? (Ég spyr fyr- ir ykkur vegna þess að ég veit hve óþarfi sé að lita alla leið vestur um haf til aB styöja orB min, skulum viB skyggnast augna- blik til Bandarikjanna, vegna þess hve allt er þar stórt i sniBum og þarafleiBandi greinilegt, og skoBa eitt dæmi: Mikill uppgangur og allskyns kristinna trúarsöfnuða hefur átf sér stað um þver og endilöng Bandarikin slðustu ár. Nú eru þessir trúflokkar búnir að koma sér vel fyrir og eru byrjaðir um- bótastarf sitt á bandarlsku þjóð- félagi. Og I hverju eru svo um- bætur þessar fólgnar? Jú, auðvit- að er öllum kröftum eytt I að berj- ast gegn kaffidrykkju, kynllfi, diskótekum, o.s.frv.,og til viöbót- ar er lesið yfir lýðnum meB synd, helviti og refsingar sem lykilorð, þartil allur mann- legur breyskleiki er orBinn aB aðgöngumiöa aö helviti i augum lýðsins — eBa meB öBrum orð- um og réttari: þartil mannleg breytni einsog hún gengur fyrir sig i þessum heimi er orBin ljót og glæpsamleg og refsi- verB — og þa er líka kominn góBur grundvöllur fyrir sanna lifsfjand samlega kristna HfsskoBun með öllum sinum boöum og bönnum og sinu sérstæða ofbeldi. Þarf nokkurn þá aö undra aö þessir söfnuðir hafi sérstakan áhuga á hómósexúalfólki, einsog raunin er á, og berjist gegn þvi af öllu afli,t.d. reyni að fá þaB rekið úr opinberri þjónustu o.s.frv. vegna þessiaðhómósexúalhneigð merkir einungis kynlif i augum þessa fólks og er að auki stór synd samkvæmt bókinni. Væri ekki nær fyrir þessa trú- flokka að snúa sér að brýnni verkefnum og heilbrigBari og vera ekki að vasast i mál- um_ sem liggja utan starf- sviös þeirra sem trúflokka og koma þeim ekki við? En einsog svo margt kristið fólk, telur þetta fólk það siðferðilega skyldu sina sem kristinna manna að vinna að slikuni hreingerningum á þjóð- félaginu svo hin borgaralega kristna glansmynd — guðsrfki á jörð/ amerlski draumurinn — geti orðið að veruleika. Hver er svo afstaða þjóökirkj- unnar hér á landi til hómósexúal- fólks? Jú, hún er nokkuð mann- leg, þ.e. þjóökirkjan hefur ekki tekið neina afstöðu I þessu máli; að öðru leyti en hún er neikvæB. Um afstöBu sértrúarsafna&anna hér á landi ætti aB vera óþarfi aB tala. AfstöBu kaþólsku kirkjunnar ætti einnig að vera óþarfi að kynna eftir ferð flökku-páfans Jóhannesar Páls annars til Bandarikjanna á sIBasta ári, þar- sem hann hamraBi á þvi i anh- arri hverri setningu aB hómó- sexúalhneigB væri synd og fleira i þeim dúr. Manninum er kannski vorkunn vegna þess aB hann var mikinn hluta tlma sins innanum banda- riska biskupa og presta og þvi mjög liklegt að einungis fimmti hver maður sem hann ræddi viB hafi veriB heterosexúal. Kaþólsku kirkjuna hefur alltaf mátt þekkja á tvöfeldninni og má enn, svo vægt sé til orBa tekiB miðað viB sögu stofnunarinnar, og það kemur manni ekkert á óvart þó yfirmaBur þeirrar stofn- unar leggi á sig langt ferðalag til a& dæla sektarkennd i sauBi sina og kenna þeim aB fyrirverBa sig fyrir þaB besta sem I þeim býr og er þeim heilagast. Vlöa erlendis eru I dag starf- ræktir kristnir söfnuöir fyrir homma og lesbiur. Oftast standa þessir söfnu&ir fyrir utan hina op- inberu kirkju, enda ekki talið rými fyrir hömösexúalfólk, hvorki I safnaöarstarfinu né himnariki. Stöku opinberar kirkj- ur hleypa þó hómósexúalfólki inná sig, en þykir þó betra að hafa sérstaka hommatlma og homma- messur, svo hómdfólkið óhreinki ekki söfnuðinn með nærveru sinni. Það hefur færst mikið i vöxt undanfarin ár að prestar hafi opinberað hómósexúalhneigð sina. Þaö kostar þá hempuna. Biskup vi&komandi prests hefur venjulega sagt: Þér er guö- velkomið a& starfa áfram þrátt fyrir hómósexúalhneigð þina, en opinberiröu þig, verBur&u aö fara. Margir prestar hafa valift leið sannleikans og misst hemp- una. Komnir á götuna hafa marg- ir prestanna strax hafist handa og stofnað söfnuö fyrir homma og lesbiur: ætlun þeirra er a& lauma þessu fólki bakdyramegin eöa gegnum klikuskap inni himna- rlki, en samkvæmt tilskipun að ofan skal þessu fólki haldið frá hinurn háa stað. Enga homma I himnariki takk. Kristin kirkja, hverju nafni sem hún nefnist, hefur alltaf verið óvinur hómósexúalfólks númer eitt og á mesta sök á hver staða þess hefur verið si&ustu aldir og fram á okkar daga. Me& tilvitn- anir I bibliuna á lofti, hefur kirkj- an hundelt og ófrægt hómósexú- alfólk einsog þar væri sjálfur djöfullinn á fer&, og drepið þa& e&a limlest e&a beitt andlegum pyntingum, allt eftir hvað hæfði hverjum tima. Skritið, en sá sem gagnrýnir kirkjuna verður oftast sjálfkrafa „venjulegur nútima asni". Kirkj- an er nefnilega á himnum, og sá maöur sem hrópar mót himni er asni — og einnig stoðar það Htt — og þvi siður að hrækja á himin- inn: þú færð hrákann strax aftur I andlitið. Þögnin og sinnuleysið er máttugasta „gagnrýnin" einsog svo oft áður. Ætli ég hafi þetta þvi lengra, en leyfi hinu ósagða, ef það hefur eitthvað brýnt fram að færa, a& gefa sig fram að eigin vilja og skrifa sig sjálft I eftirfarandi llnur............................

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.