Þjóðviljinn - 31.12.1983, Blaðsíða 8

Þjóðviljinn - 31.12.1983, Blaðsíða 8
8 SIÐA - ÞJOÐVILJINN Helgin 31. desember - 1. janúar 1984 Innlendur annáll 1983 Ár hinna miklu lægða Snjóflóðin á Patreksflrði ollu miklu manntjóni og gífurlegu eignatjóni. -1, jósm.: eik. Tala k venna þrefaldaðist á þingi. - Ljósm.: eik. Ófrýnileg byrjun Árið heilsaði heldur ófrýnilega og allan janúarmánuð gekk á með stöðugum illviðrum, m.a. dýpstu lægð sem komið hafði yfir landið í 50 ár. Fór veðurlagið í skapið á mörgum og einn maður hreytti út úr sér er hann snaraðist inn úr óveðurs- hamnum: „Ef þessi afbrotamaður, Ingólfur Arnarson, hefði ekki hrökklast til landsins á sínum tíma þá væri ekki nokkur maður á þessu útskeri, kannski þó rússnesk veðurat- hugunarstöð." Dabbi hœkkar strœtó Stjórnvöld voru tæplega í betri ham en veðurguðirnir og kannski voru janúar- lægðirnar fyrirboði þess sem koma skyldi, hinna djúpu kjaralægða ársins. Dabbi borg- arstjóri tók sig til og hækkaði alls konar gjöld án þess að spyrja kóng né prest. M.a. hækkaði hann fargjöld SVR um 50% og var sett lögbann á þá hækkun að kröfu Verð- lagsstofnunar. Skömmu síðar náði hann sér niðri á borgarbúum með því að hækka stöðumælagjöld um 500%. Sigurlaugu sparkað Auðvitað settu komandi alþingiskosn- ingar svip sinn á útmánuði og skutu próf- kjör og forvöl mörgum stjórnmálamannin- um skelk í bringu. Þeim armi Sjálfstæðis- flokksins sem studdi ríkisstjórn Gunnars Thoroddens, gekk vel í prófkjörum flokks- ins, og sigraði t.d Friðjón Þórðarson ráð- herra með yfirburðum í Vesturlandskjör- dæmi í janúar. Á Vestfjörðum klofnaði hins vegar Sjálfstæðisflokkurinn vegna þess að ekkert prófkjör var viðhaft og einnig vegna þess að Sigurlaugu frá Vigur var sparkað út í ystu myrkur. Varð hún ævareið og gerðist leiðtogi klofningsmanna fyrir vikið. Náttúruhamfarir á Patreksfirði Miklar náttúruhamfarir urðu á Patreks- firði 22. janúar en tvö geysiöflug snjó- eða krapaflóð féllu yfir þorpið og ruddu öllu með sér á sjó út. Ollu þau bæði manntjóni og miklu eignatjóni. 4 létust en 19 hús eyði- lögðust eða skemmdust. Má segja að mikl- um óhug hafi slegið á landsmenn við þessi tíðindi. K(h)valafullar umrœður Um mánaðamótin janúar/febrúar var um fátt meira talað manna á meðal en með- höndlun alþingis á tillögu um bann við hval- veiðum við ísland í samræmi við samþykkt alþjóðahvalveiðiráðsins. Eftir k(h)valafull- ar umræður í nokkra daga var ákveðið með eins atkvæðis meirihluta í sameinuðu þingi að mótmæla ekki ákvörðun alþjóðahval- veiðiráðsins og þar með fylgja henni eftir. Sumir töldu að viðskiptahagsmunir í Bandaríkjunum hefðu ráðið ákvörðun' margra þingmanna. Brestir í stjórninni Brestir fóru að koma í ljós í stjórnarsam- starfinu þegar líða tók á árið sem var fyrir- boði þeirrar hægri stjórnar sem sat í árslok. Forsætisráðherra bar fram frumvarp sem gerði ráð fyrir afnámi vísitölubóta á laun - gegn vilja Alþýðubandalagsins, og Fram- sóknarmenn og Sjálfstæðismenn í stjórn- inni lögðust gegn því að Hjörleifur Gutt- ormsson léti til skarar skríða með einhliða aðgerðum gegn hinu sviksamlega Alusu- isse. Þingflokksformenn falla út Það vakti töluverða athygli hvaða útreið formenn þingflokkanna fengu í undirbún- ingi kosninga. Ólafur G. Einarsson hafnaði í fjórða sæti í Reykjaneskjördæmi hjá Sjálf- stæðisflokknum, Ólafur Ragnar Grímsson sömuleiðis í fjórða sæti hjá Alþýðubanda- laginu í Reykjavík og Sighvatur Björgvins- son tapaði fyrir Karvel Pálmasyni í próf- kjöri Alþýðuflokksins á Vestfjörðum og varð af því mikill hvellur. Var þá ort: Kom á óvart krataval, kusu langsfrægt hanagal. Stendur enn um strönd og dal slóðin eftir Hannibal. Gegn Páli Péturssyni var hins vegar gerð uppreisn meðal Framsóknarmanna í Húna- vatnssýslum og buðu þeir fram BB-listann gegn B-listanum. Spurningin um Gunnar í mars hrundu stuðningsmenn dr. Gunn- ars Thoroddsen forsætisráðherra af stað undirskriftasöfnun til þess að hann færi í sérframboð til alþingiskosninga. f margar vikur hélt Gunnar mönnum volgum og var þetta eitt helsta umræðuefni manna. Ekki varð þó úr framboði og dr. Gunnar varð allur áður en árið var liðið. Brunar á Alafossi, Keflavík og Hellissandi Um miðjan mars varð tugmiljóna króna tjón er birgðageymslur Álafoss brunnu og misstu um 120 manns vinnuna vegna brunans. Er þetta einhver mesti bruni sem orðið hefur hér á landi. Síðar á árinu brann, svo frystihúsið á Hellissandi til kaldara kola og var það mikið áfall fyrir byggðalagið. Ennfremur brann frystihús í Keflavík. Lágmarksframlag 13 aurar Hinn 28. mars voru stofnuð samtökin Ný sjónarmið. Markmið þeirra var að hrinda af stað söfnun til stuðnings Alusuisse. Lágmarksframlag í söfnunina átti að vera 13 aurar, en það er sú upphæð sem álverið í Straumsvík þurfti að greiðafyrirhverjakíló- wattstund til Landsvirkjunar. Félagsskap- urinn lét þrásinnis frá sér heyra fram á haust og ekki síst kvennadeild hans er nefndist Vorhvöt. Af einhverjum kynlegum orsök- um flaggaði Morgunblaðið þessum samtök- um frekar lítið. Frakkar í hrakningum Ýmsir lentu í miklum hrakningum á páskunum. Þó vakti hrakfallasaga tveggja Frakka mesta athygli. Annar þeirra lagði af stað fótgangandi einn síns liðs yfir Vatna- jökul og eftir 12 daga hrakninga komst til byggða nær örmagna af kali og vosbúð. „Þetta var hræðileg lífsreynsla", sagði hann, „og ég myndi ekki leggja aftur upp á jökulinn þótt þið byðuð mér tugi miljóna franka." Hinn Frakícinn skrapp upp í Hall- grímskirkjuturn til að taka myndir en lok- aðist uppi og varð að dúsa þar í ískulda alla aðfaranótt föstudagsins Ianga. Sá föstudag- ur varð honum sannarlega langur. Tala kvenna þrefaldaðist Alþingiskosningar fóru fram síðustu helgina í apríl og það sem var markverðast við úrslitin var það að tveir nýir þingflokkar bættust við þá sem fyrir voru. Þeir voru Bandalag jafnaðarmanna með 4 þingmenn og Samtök um kvennalista með 3 þing- menn. Þá þrefaldaðist tala kvenna á þingi, þær urðu nú 9 í stað þriggja áður. Einna mesta athygli vakti að Geir Hallgrímsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, náði ekki kjöri en hann hafði hafnað í 7. sæti á lista flokksins í Reykjavík í prófkjöri. Annar þekktur stjórnmálaleiðtogi, Ólafur Ragnar Grímsson náði heldur ekki kjöri. Fylgi Al- þýðuflokks og Framsóknarflokks hrundi í þessum kosningum, Sjálfstæðisflokkur vann lítils háttar á og Alþýðubandalag tap- aði lítils háttar. Leiftursókn gegn lífskjörum Friðarsinnar og Mogginn Friðarsinnar létu mikið að sér kveða á árinu og voru m.a. stofnuð samtök ýmsra hópa svo sem lækna og listamanna til að berjast gegn kjarnorkuvánni. Einn stærsti atburðurinn á þessum vettvangi var friðar- gangan 6. ágúst sem farin var frá Keflavík til Reykjavíkur og var geysifjölmenn. Kirkj- unnar menn tóku líka af skarið í þessari baráttu en Mogginn hafði hins vegar allt á hornum sér. Sigtúnshópur og samvinnufélag Eitt af loforðum stjórnmálaflokkanna fyrir kosningar var að hækka húsnæðislán en er líða tók á sumarið var allt útlit fyrir að ríkisstjórnin ætlaði að humma allar aðgerð- ir fram af sér. Þá reis upp geysiöflug hreyf- ing húsbyggjenda og kaupenda og boðaði hún til fundar í Sigtúni þar sem þess var krafist að eitthvað yrði gert í málinu. Lof- orð stjórnmálamanna fyrir kosningar hafði hljóðað upp á 80% lán af verði svokallaðrar staðalíbúðar, en nú hlupu þeir til og lofuðu 50% lánum. Þegar upp var staðið hljóðaði loforðið upp á 30% lán og var þó í árslok allt í óvissu með fjáröflun. Þá var líka stofnað öflugt húsnæðissamvinnufélag til að reisa leiguíbúðir en ekki var í árslok séð hvort stjórnvöld tækju við sér til að liðsinna því. Margs konar stjórnarmöguleikar komu til greina eftir kosningar en þeir sem voru kannski ræddir í mestri alvöru var sam- steypustjórn Framsóknar og Sjálfstæðis- flokks eða stjórnþessaraflokkaogAlþýðu- flokksins. Síðarnefnda hugmyndin strand- aði hins vegar á þvf að Alþýðuflokkurinn krafðist þess að fá forsætisráðherraembætt- ið. Það var svo fimmtudaginn 26. maí sem Steingrímur Hermannsson myndaði stjórn- ina og var leiðandi stef í stjórnarsáttmálan- um: Leiftursókn gegn lífskjörum. Eldgosið í Grímsvötnum Um svipað leyti og hægri stjórnin var mynduð reiddust goðin og það fór að gjósa í Grímsvötnum í Vatnajökli og var það stór- fengleg sjón. Svo lagðist skýjaþykkni yfir jökulinn og þegar því létti var gosið búið. Guðlastarinn Úlfar_______ Spegillinn, samviska þjóðarinnar, var endurvakin, en í lok maí var allt lögreglulið landsins boðað út og 2. tbl. Spegilsins gert upptækt að kröfu ríkissaksóknará. Fyrst í stað var óljóst hvað ylli þessum aðförum og var þó nefnt klám og meiðyrði til að byrja með. Seinna var gefin út formleg ákæra um guðlast, klám og brot á prentlögunum og seinni hluta árs var Úlfar Þormóðsson, út- gefandi blaðsins dæmdur í sakadómi Reykjavíkur. Er hann annar maðurinn á þessari öld sem fær dóm fyrir guðlast og öfunduðu margir hann af. Ekki var hann þó dæmdur til að brennast á báli en hæstiréttur á þó eftir að fjalla um málið. Gullkorn Alberts Skömmu eftir að nýja stjórnin tók við stal Albert Guðmundsson fjármálaráðherra

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.