Dagblaðið Vísir - DV - 21.03.1997, Blaðsíða 13

Dagblaðið Vísir - DV - 21.03.1997, Blaðsíða 13
FÖSTUDAGUR 21. MARS 1997 13 Þrjár ókeypis „Blöi.duvirkjanir" án umhverfisáhrifa Kjallarínn Edgar Guömundsson verkfræðingur Þekkt er sú kenn- ing 1 hagvísindum að ef tvö misstór kerfi, af einhverj- um toga, eru tengd saman, hagnast litla kerfið að jafn- aði meira en það stóra. Dæmi um þetta er tenging is- lenska tölvunetsins við veraldarvefinn. Með öðrum orðum, litla kerfið fær á þann hátt notið hagkvæmni stærð- arinnar. Verði íslenska raforkukerfið tengt við það evrópska með sæstreng hagn- ——^^— ast bæði kerfin, það íslenska þó hlutfallslega mun meira. Án fjárfestinga Ef íslensku fallvötnin verða fullnýtt með skynsamlegum hætti til raforkuframleiðslu og völ er á hagkvæmum orku- flutningi um sæ- strengi fram og til baka milli íslands og Evrópu, getur framleiðsla ís- lenska raforku- kerfisins aukist um sem nemur raforkufram- leiðslu þriggja Blönduvirkjana og það án nokkurra fjárfestinga eða umhverfisáhrifa. Viöskipti meö raforku Sæstrengir likt og rafstrengir til flutnings raforku á landi eru fyrst og fremst tæki til að auð- velda viðskipti með raforku likt og símastrengir yfir lönd og sæ auðvelda boðskipti, skip og flug- vélar auðvelda flutning á vörum og farþegum innanlands og milli landa og svo má lengi telja. Þessi tæki er einnig hægt að misnota ef þröngsýni og ein- angrunarhyggja ræður ríkjum. Orðið „viðskipti" er einkar gagnsætt og fel- ur í sér „skipti" á t.d. vörum og þjónustu „við" aðra. Raforkuvið- skipti geta verið bein sala, þ.e. skipti á raf- orku gegn greiðslu við aðila utan orkugeirans og viðskipti innan hans, t.d. með sölu á raforku að degi til eða um haust og vetur þeg- ar verðlag er hátt og kaupum í svipuðum mæli að næturlagi, að vori eða sumri þegar verðlag er lágt. Vegna smæðar og ósveigjan- leika hins einangraða íslenska „Raforkukerfí Evrópu er risavaxib og mjög opiö fyrir orkuvíðskiptum milli mismunandi tímabila. Verði ís- ienska raforkukerfíð tengt þessu kerfí, virkar það sem risavaxin miðlun fyrir rigninguna og fjalllend- ið sem er „hráefni" raforkufram- leiðslunnar á íslandi." „Veröi íslenska raforkukerfið tengt viö þao evrópska meö sæstreng hagnast bæöi kerfin, þaö íslenska þó hlutfallslega meira." markaðar er erfitt að koma við slikum raforkuskiptum. Sæstrengir gjörbreyta dæminu Raforkukerfi Evrópu er risa- vaxið og mjög opið fyrir orkuvið- skiptum milli mismunandi tíma- bila. Verði íslenska raforkukerfið tengt þessu kerfi, virkar það sem risavaxin miðlun fyrir rigninguna og fjalllendið sem er „hráefni" raf- orkuframleiðslunnar á Islandi. Nýting hennar getur þess vegna batnað um sem svarar framleiðslu þriggja Blónduvirkjana okkur að kostnaðarlausu og án nokkurra minnstu umhverfisáhrifa. Það ætti að vera sönnum umhverf- issinnum fagnaðarefni. Edgar Guðmundsson Að falla á tíma Á 17du öld vissi svo að segja hvert mannsbarn í Evrópu einhver deili á íslandi. ísland var inn- gönguop helvítis, nánar tiltekið í Heklu. Á því méli var helvíti ekki orðin tóm og athyglin því ósvikin. Ekki voru íslendingar þeirra tíma þó allskostar ánægðir með þessa „heimsfrægð" og þáverandi menntapáfi og biskup, Guðbrandur Þorláksson, hrærði himin og jörð til að fá þessum áburði hnekkt, m.a. ýtti hann á skólameistara Aö endurreisa helvíti Var það ekki Hegel gamli sem taldi sig hafa fundið lögmál í þá veru að öll stórmæli kæmu fyrir tvisvar? Og Marx sem hnýtti aftan við: „en í síðara skiptið jafnan sem skopstæling". Þannig hvarflar að manni að nú eigi að endurreisa helvíti á íslandi, en í þetta skipti eru það islensk stjórnvöld sem bera á okkur óhróðurinn. Það er ekki Arngrímur lærði sem hrekur ósómann á latínu heldur markaðs- „Islensk stjórnvöld virðast hugsa um ísland eins og bóndabæ þar sem aðeins framhliðin snýr að veginum, bak við hús megi hrúga upp ófögnuðinum. Það er hægur vandi að plata útlendinginn." sinn, Arngrím lærða, til að setja saman landkynningarbækling um ísland (þann fyrsta), á málinu sem heimurinn skildi þá, latínu. Því miður hafði Arngrímur ekki erindi sem erfiði hvað helvíti varð- ar, það hélt áfram að lifa góðu lifl á íslandi út alla öldina. Svo lengi eimdi eftir af orðrómnum að þegar ferðamenn hófu komu sina til ís- lands á átjándu öld var Hekla jafn- an efst á óskalistanum og mátti sjá þá tipla lotningarfulla kringum eld- fjallið.________________________ deild iðnaðar- ráðuneytisins sem kallar hann yfir okkur á ensku. „Lowest energy prices" heitir bækling- urinn sem tíund- ar kosti þess að hér búi lægst- launaða vinnuafl norðanverðrar Evrópu, ásamt lágmarks kröf- um til umhverfismála og orku á útsöluprís. Það sé því óþarfi að fara með eiturspúandi málm- bræðslur til hinna vanþróuðu ríkja þriðja heimsins þegar eitt slíkt sé einmitt staðsett við bæjar- lækinn. í dag er helviti mengun. Hver sem betur getur reynir að koma henni af höndum sér. Munaðar- laus skip eigra um heimshöfin með banvæna farma, aðrir grafa í jórð, sökkva í sæ, áform eru jafn- vel uppi um að losa sig við úrgang- inn til annarra hnatta og sú framleiðsla sem mengar mest flyst til þeirra svæða þar sem ahnenningur má sín minnst og vanþekking- in er mest. Klappar sama steininn Nú er ég búinn að gleyma hver sagði: „Is- lands óhamingju verð- ur allt að vopni", en það nær vel þeim martraðarkennda hrakfallabálki sem ís- lensk stóriðja virðist ofurseld. Þegar álverið í Straumsvík var á —— teikniborðinu hamraði þáverandi iðnaðarráðherra á því að við værum að falla á tíma, senn myndi kjarnorkan leysa vatnsork- una af hólmi og íslendingar sætu uppi með óseljanlega fossa. Tveim- ur árum eftir að fabrikkan var ræst brast á olíukreppan mikla með stórhækkuðu orkuverði um allan heim - alls staðar nema á ís- landi sem var búið að binda sig í báða skó. Mannsaldri síðar er íslenskur iðnaðarráðherra enn að klappa sama steininn: íslendingar séu að falla á tíma að laða hingað meng- unariðju sem ekki er boðleg ann- ars staðar i Evrópu. Sömu srjórn- völd og samþykktu alþjóðlegan samning í Ríó 1992 sem skuldbatt þau til að frysta koltvísýrings- mengun þjóðarinnar frá 1990 til Kjallarinn Pétur Gunnarsson rithöfundur ársins 2000, þau samþykkja nú 11% aukningu koltvísýr- ings á íslandi með nýju álveri. Og rétt- lætingin: það er svo atvinnuskapandi á meðan á því stend- ur. íslensk stjórnvöld virðast hugsa um ís- land eins og bónda- bæ þar sem aðeins framhliðin snýr að veginum, bak við hús megi hrúga upp ófógnuðinum. Það er hægur vandi að plata útlendinginn. Sú staðreynd að mál okkar er óskiljan- legt öðrum hefur líka veitt vissa vernd. Nú berast hinsvegar þau tíðindi að komin séu til sögunnar mögnuð þýðingarforrit, íslensk forstöðukona þýðingarmiðstöðvar í Aþenu ræður yfir tækni sem snarar heilsíðu yfir á fjögur tungumál á einni mínútu. Hún hefur boðist til að bæta íslensk- unni við. Þá mun verða heyrinkunnugt um gervalla heimsbyggðina að á íslandi sé umhverfisráðherra sem hafi að vígorði: „Svo berist burt með vindum!". En hvernig skyldi tölvan ráða við „Hollustuvernd rikisins"? Pétur Gunnarsson Kristlnn BJörnsson, forstjóri Skeljungs. Með og á móti Frfkortiö nýja Gagnkvæm tryggð „Þetta er vel þekkt bæði í Evrópu og Am- eríku og bygg- ist á gagn- kvæmri tryggð viðskiptavin- anna og fyrir- tækjanna. í flestum tilvik- um standa mjög stórir að- ilar að svona kortum, staðir sem hafa marga afgreiðslustaði og eru, eins og í okkar tilviki, á landsvísu. Við höfum skoðað þetta mjög gaumgæfilega í tvö ár og vitum að svona kort hefur ver- ið til í tólf ár á Bretlandseyjum og þrátt fyrir að öðru hafi verið haldið fram eru þrjú svona kort í Noregi. Við erum að reyna að fá fólk til þess að skipta við þau fyrirtæki sem að þessu standa og veitum þvi ákveðna umbun fyrir, lækk- um verð á vörunni en leyfum fólki að velja hvað það fái i stað- inn, fiugmiða, leikhúsmiða, máls- verð á veitingahúsi eða eitthvað allt annað þegar fram liða stund- ir. Það er fásinna að halda því fram að Erikort brjóti í bága við samkeppnislög. Okkar samkeppn- islög eru byggð á sama grunni og i Skandinavíu og þangað höfum við leitað að fyrirmyndinni að þessu. Það skal engum detta i hug að fyrirtækin sem að tryggðar- kortinu standa séu ekki vandari að virðingu sinni en svo að þau eyddu tíma og fjármunum í svona verkefni til þess eins að standa upp og detta. Fyrirtækj- unum á eftir að fjölga strax á næstu vikum og umræðan um að það taki menn allt að nítján ár að vinna sér ferð til Glasgow er víðs fjarri nokkru sanni." Tílræði við samkeppni „Það sem okkur finnst alvarlegast við þetta er að þetta er til- ræði við sam- keppni í land- inu. Við minn- um á að þarna eru fimm sterk fyrir- tæki að taka sig saman, eitt er á einokunarmarkaði og tvo til þrjú á fákeppnismarkaði. Þetta fyrirbæri þekkist víða og er oftast bundið við eitt fyrirtæki. Hér í okkar litla viðskiptasamfélagi eru fimm stór fyrirtæki sem faka sig saman og beina viðskiptunum til hvers annars. Þetta dregur úr samkeppní. í Ijósi smæðar mark- aðar hér verður viðskiptakeðja af þessu tagi til þess að draga úr mðguleikum samkeppnisaðila og fækka þeim og einnig að draga enn frekar úr möguleikum á nýj- um aðöum á markað. Þetta segj- um við vera brot á 17. grein sam- keppnislaga og viljum að á því verði tekið. I kynningu á þessu korti fmnst okkur farið frjálslega með það hversu fljótt fólk er að vinna sér inn punkta en ég treysti á dóm- greind fólks og veit að einhverjir hafa verið að reikna út frá heim- ilisbókhaldinu hversu langan tíma það tæki það að fá fría ferð. Það hefur fengið út allt aðrar töl- ur en komið hafa fram í kynn- ingu fyrirtækjanna. Þetta sér fólk sjálft þegar það reiknar hlutina út frá eigin forsendum en það al- varlegasta er samkeppnisþáttur- Jóhannas Gunnars- son, framkvaimda- stjóri Neytenda- samtakanna.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.