Dagblaðið Vísir - DV - 19.09.1998, Síða 16

16
LAUGARDAGUR 19. SEPTEMBER 1998
iviðtal
„Það virðist vefjast fyrir mörgum
líta á kvikmyndaiistina sem raunveru
lega listgrein. Kannski vegna þess að
blandast peningum. Það er eins og hún
vanhelgist við það hvað kostar mikið að
búa myndina til,“ segir Ágúst Guðmunds-
son m.a. í viðtalinu. DV-myndir E.ÓI.
m/
I l yé
i
það hvort ég ætti að standa áfram að
fíármögnuninni eins og gert var þá,“
segir Ágúst og nefnir einnig aðrar
ástæður fyrir þvi að kvikmyndagerð
lagðist í dvala hjá honum. Honum
buðust verkefni í sjónvarpsmynda-
gerð og á árinu 1987 stjórnaði hann
gerð sex þátta um Nonna og Manna í
samvinnu við þýsku sjónvarpsstöðina
ZDF. Árið 1989 stjórnaði hann gerð
víkingamyndarinnar Sædrekinn í 4
þáttum fyrir Thames Television.
„Þetta voru viðamikil verkefni sem
héldu mér frá kvikmyndunum um
sinn. Mér fannst líka nauðsynlegt að
standa öðruvísi að handritsgerð kvik-
mynda og listrænni vinnu,“ segir
Ágúst og viðurkennir að Gullsandur
hafi ekki verið vel heppnuð mynd að
öllu leyti. „Ég ætlaði að standa allt
öðruvísi að næstu mynd og það hefur
bara tekið svona langan tíma.“
Jákvæður þrýstingur
Hann viðurkennir, aðspurður, að
hafa á þessum tíma fundið fyrir þrýst-
ingi á að gera nýja mynd, og þá já-
kvæðum þrýstingi. Málsmetandi
menn hafi komið að máli við sig þeg-
ar áratugur var liðinn frá síðustu
frumsýningu og þeir lýst yfir undrun
sinni á framtaksleysinu. „Ég þreifaði
reyndar fyrir mér með ýmis verkefni
en þetta small ekki fyrr en með Dans-
inum.“
Þótt fjórtán ár séu liðin frá frum-
sýningu Gullsands þá eru fjögur ár
síðan hann hóf að vinna að gerð Dans-
ins. Hann segir undirbúninginn hafa
verið mikinn og flókinn, einkum er
varðar fjármögnunina en auk Ísfílm
eru þrír erlendir framleiðendur; Ox-
ford Film Company í Englandi, Nor-
disk Fiim í Danmörku og Hamburger
Kino Kompanie í Þýskalandi. Fjár-
stuðningur kemur frá breska kvik-
myndasjónum British Screen, Kvik-
myndasjóði íslands, Evrópska kvik-
myndasjóðnum, Norræna kvikmynda-
sjóðnum og Hamburger Filmforder-
ung.
Sá meðframleiðandi sem kom mest
við sögu var Andy Paterson, framleið-
andi og framkvæmdastjóri Oxford
Film Company. Ágúst segir hann líka
hafa útvegað mesta öármagnið. Andy
hefur gert fjölda kvikmynda og sjón-
varpsþátta og þekktastur er hann fyr-
ir myndina Restoration, sem hlaut
tvenn óskarsverðlaun. Og síðustu dag-
ana hefur hann kynnt í Feneyjum og
Toronto nýjustu mynd sína, Hillary
og Jacky, um sellóleikarann
Jaqueline de Prey, með Emily Watson
i aðalhlutverki.
Um tilurð Dansins segir Ágúst að
hana megi rekja til Kristínar. Hún
hafl fyrst kynnt honum sögu Williams
um þessi óhöpp! Að þessu lo
gengu tökur snuðrulaust fyrir sig.
Mikil ferðalög hafa fylgt fr
leiðslu myndarinnar. Hún er tek
Færeyjum og á íslandi, eins og á
sagði, filmurnar framkallaðar í E
landi og eftirvinnsla fór fram í I
mörku. Ágúst mælir með því að e
vinnsla og framköllun fari frai
sama landinu!
Hlegið á réttum stöðum
Nú er afrakstur ferðalaga og mi
ar vinnu hins vegar í höfn. Myi
hefur komið fyrir sjónir áhorfei
þ.e. í Toronto, og Ágúst er bý
hreykinn af útkomunni.
„Ég var svolítið spenntur að sjá
brögð útlendinga. Myndin var s
tvisvar á hátíðinni fyrir troðfullu 1
og vakti mikla athygli. Að sýni
lokinni fékk ég margar spurninga
þær gáfu til kynna að myndin h
náð til fólks. Það hló a.m.k. á rét
stöðum," segir Ágúst og brosir
þessu vingjarnlega en prakkará
brosi.
í ljósi góðra viðbragða á k
myndahátíðinni er tilfmning Ág
góð fyrir frumsýningunni hér hei
Þangað segist hann geta mætt afsli
aður. Hann sé vel undir það búim
taka dómi áhorfenda og gagnrýnei
Kvikmyndin kostaði 120 milljór
framleiðslu. Dreifing og sala e
höndum breska fyrirtækisins S
Company, þess sama og selur i
myndir frá BBC. Að sjálfsögðu lig
það ekki enn fyrir hversu mikla d!
ingu myndin fær en Ágúst vonas
þess að með hjálp Sales Company
hún mjög góða kynningu í Evrópi
vonandi víðar.
Fortíð eða nútíð
Að nýjustu myndinni meðta
hafa þrjár kvikmyndir Ágústs og f
ar hans sjónvarpsmyndir fjallað
fortíðina. Þetta hefur líka verið
gengt hjá öðrum íslenskum k
myndagerðarmönnum, sem og víð
heiminum. Hvort þetta stafi af
við nútíðina segir Ágúst erfitt
svara til um. Oft langi hann til að £
nútímamyndir en síðan leiðist h
út i að fjalla frekar um fortíðina. Þ
sé ekki endilega meðvitað.
„Þetta er einfaldlega spurning
að rekast á hugmynd sem heillai
þær sem hingað til hafa v
áleitnastar hafa flestar gerst í foi
inni. Reyndar má líka benda á
flestar norrænar myndir sem
hafa heimsathygli á síðustu ái
fjalla um fortíðina: Fanny och A
ander, Babettes gæstebud, Pelle
obreren, Mit liv som en hund.“
Eftir fjórtán ára bið á loksins að fara að frumsýna kvikmynd eftir Agúst Guðmundsson:
Dansinn
Nokkrir dagar eru þar til
nýjasta kvikmynd Ágústs
Guömundssonar, Dans-
inn, veröur frumsýnd hér
á landi, nánar tiltekiö í Háskólabiói
23. september nœstkomandi. Beöið er
meö eftirvœntingu eftir þessari mynd
því fjórtán ár eru liöin sióan kvik-
mynd eftir Ágúst var frumsýnd síö-
ast hér á landi, þ.e. Gullsandur. í til-
efni þessa hittum viö Ágúst aö máli í
vikunni. Hann var þá rétt lentur á
Fróni eftir aö hafa verió á kvik-
myndahátíóinni i Toronto ásamt
Kristínu Atladóttur, eiginkonu sinni
og meöframleiöanda, en saman reka
þau kvikmyndafyrirtœkiö ísfilm.
Kristín skrifar einnig handritiö aö
myndinni ásamt eiginmanni sínum.
Þrátt fyrir 30 stiga hita í millilend-
ingarstaðnum New York, sem varð til
þess að hann kvefaðist, næturflug frá
„borg ljósanna" og lítinn svefn lá bara
vel á Ágústi. Dansinn fékk að hans
sögn góðar viðtökur í Toronto og seg-
ir hann þær lofa góðu um framhaldið.
Neistinn kviknaði í MR
En áður en lengra er haldið spólum
við eilítið aftur á bak og fáum Ágúst
til að rifja upp hvemig áhugi hans á
kvikmyndum hafi komið til. Hann
segir neistann hafa kviknað í MR.
„Kvikmyndaklúbbur listafélags
skólans hafði mikil áhrif á mig. Hann
var stofnaður þegar ég var formaður
bókmenntadeildar. Þessi klúbbur
starfaði í mörg ár á eftir og endaði líf
sitt sem Fjalakötturinn. Fyrsta árið
var að mörgu leyti mjög merkilegt.
Við pöntuðum ýmsar merkismyndir
sem spönnuðu sögu kvikmyndanna.
Menn lögðu á sig ferð suður í Hafnar-
fjörð til að sjá mynd eftir Bergman
eða Truffaut í Bæjarbíói."
Að loknu stúdentsprófi frá MR árið
1967 lærði hann íslensku í Háskólan-
um og síðan leiklist í Leiklistarskóla
Þjóðleikhússins. Áhuginn á kvik-
myndagerð magnaðist og árið 1973
hélt hann til náms í London við
National Film School of England, út-
skrifaðist þaðan 1977.
stiginn á ný
Með þá gráðu upp á vasann hófst
kvikmyndaferill Ágústs. Eftir tvær
stuttmyndir 1977 og 1979 voru það
kvikmyndin Land og synir, sem frum-
sýnd var áriö 1980, síðan Útlaginn,
Gísla saga Súrssonar, árið 1981, Stuð-
mannamyndin Með allt á hreinu árið
1982 og loks Gullsandur 1984.
„Við komumst upp með að hafa
miðaverðið jafnhátt og í leikhúsun-
um. Þá var það viðburður að fara og
horfa á íslenska mynd. Þetta þýddi að
tvöfalt dýrara var að sjá íslenska
mynd en útlenda, sem er í raun ótrú-
legt. Samt fengum við áhorfendur i
tugþúsundatali á hverja mynd.“
Aðspurður af hverju svo langur
tími líður þar til hann gerir næstu
kvikmynd segir Ágúst skýringamar
vera margar, m.a. fjárhagslega hliðin.
Áhættan við gerð myndanna fjögurra
hafi verið mikil hvað peninga varðar.
„Það var orðið ljóst að ekki var
heppilegt að leggja stöðugt á sig
áhættu i hvert skipti sem maður gerði
bíómynd. Ég hafði sloppið í þessi fjög-
ur skipti en setti spumingamerki við
Heinesens, Her skal danses. Sögusvið
myndarinnar er Færeyjar og fjallar
hún um brúðkaup sem verður meira
en lítið örlagaríkt. Inn í atburðarás-
ina fléttast skipstrand og eftir óvænt
dauðsfall taka nokkrir brúðkaupsgest-
ir upp á því að stíga forboðinn dans.
Myndin var tekin upp undir lok síð-
asta árs, að hluta til í Færeyjum.
Ágúst segir ýmislegt hafa gengiö á
fyrstu tökudagana. Fyrst hafi kvik-
myndavélin bilað og ekki náð fókus.
„Ég hef aldrei lent í öðru eins,“ segir
Ágúst en loksins þegar vélin komst í
lag eyðilagðist hún i óhappi um borð í
seglskútu úti fyrir Færeyjum.
„Við ætluðum að kvilönynda upp-
hafsatriðið en allt í einu hvessti. Það
skipti engum togum að bóman á aftur-
seglinu brotnaði, fór i höfuðið á að-
stoðartökumanninum, Hálfdáni Theó-
dórssyni, og í vélina sjálfa og möl-
braut hana. Hálfdán náði sér sem bet-
ur fer eftir þetta og reyndar slösuðust
tveir því bóman slæddist líka i annan
aðstoðarmann," segir Ágúst sem ekki
kennir myrkrahöfðingjanum í neðra
Um íslenska kvikmyndagerð
mennt segir Ágúst að hún sé á re
leið. Myndirnar fái meiri kynningi
fólk geri sér grein fyrir og fari v
um heiminn, hlutfallslega víðar
myndir frá öðrum Norðurlöndum.
I lið með iðnrekendum
Talsverð umræða hefur farið f:
um hvort flokka eigi íslenska k
myndagerð undir iðnað eða með
um listgreinum. Ágúst telur en
vafa leika á að íslenskar kvikmyi
skapi umtalsverð verðmæti fyrir l
arbúið og því væri síður en svo
leitt að kvikmyndagerðarmenn gei
i samtök iðnaðarins.
„Það virðist veflast fyrir mörs
að líta á kvikmyndalistina sem r;
verulega listgrein. Kannski ve
þess að hún blandast peningum.
er eins og hún vanhelgist við
hvað kostar mikið að búa myndin;
Talsvert hefur verið um listkynnii
þar sem kvikmyndagerðin hefur i