Dagblaðið Vísir - DV - 27.08.1999, Qupperneq 12

12
FÖSTUDAGUR 27. ÁGÚST 1999
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaöur og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: EYJÓLFUR SVEINSSON
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ÓLI BJÖRN KÁRASON
Aöstoðarritstjóri: JÓNAS HARALDSSON
Auglýsingastjóri: PÁLL ÞORSTEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 11,105 RVÍK,
SÍMI: 550 5000
FAX: Auglýsingar: 550 5727 - RITSTJÓRN: 550 5020 - Aðrar deildir: 550 5999
GRÆN númer: Auglýsingar: 800 5550. Áskrift: 800 5777
Stafræn útgáfa: Heimasíða: http://www.skyrr.is/dv/
Vísir, netútgáfa Frjálsrar fjölmiðlunar: http://www.visir.is
Ritstjórn: dvritst@ff.is - Auglýsingar: auglysingar@ff.is. - Dreifing: dvdreif@ff.is
AKUREYRI: Strandgata 25, sími: 462 5013, blaðam.: 462 6613, fax: 4611605
Setning og umbrot: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Filmu- og plötugerð: ISAFOLDARPRENTSMIÐJA HF. - Prentun: ÁRVAKUR HF.
Áskriftarverð á mánuði 1900 kr. m. vsk. Lausasöluverð 170 kr. m. vsk., Helgarblað 230 kr. m. vsk.
DV áskilur sér rétt til að birta aðsent efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds.
DV greiðir ekki viðmælendum fyrir viðtöl við þá eða fyrir myndbirtingar af þeim.
Reyna mun á festuna
„Almennt virðist mega gera ráð fyrir að samsetning
ríkisstjórna og styrkur þeirra á þingi hafi nokkur áhrif
á útgjaldaþróun ríkisins. Þannig eyða hægri stjórnir
minna en vinstri stjórnir, og eins skiptir þingstyrkur
ríkisstjórna nokkru máli fyrir útgjöldin.“ Þetta er meðal
annars niðurstaða Gunnars Helga Kristinssonar, pró-
fessors í stjórnmálafræði við Háskóla íslands, í nýút-
kominni bók hans, Úr digrum sjóði. í bókinni fjallar pró-
fessorinn um fjárlagagerð hér á landi, það mikilvæga en
umdeilda starf að dreifa fjármunum skattgreiðenda ár-
lega milli stofnana, þjóðfélagshópa og landsvæða.
í bókinni eru bornar saman stefnuskrár stjórnmála-
flokkanna. Þar bendir Gunnar Helgi á að í heildina megi
segja að Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn
hafi á sér ákveðinn sparnaðarsvip. Það stafi ekki aðeins
af því að þessir flokkar leggi oftar áherslu á sparnað en
hinir, heldur líka af minni áherslu á þann málaflokk
sem einkum hefur verið útgjaldaaukandi, félags- og heil-
brigðismálin.
Höfundur segir áherslur núverandi stjórnarflokka,
Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks, um margt líkar.
Flokkarnir fjalli meira um stjómkerfið en aðrir flokkar,
oft um sparnað, mikið um efnahagsmál í víðum skiln-
ingi en áberandi minna um félags- og heilbrigðismál en
hinir flokkarnir.
Niðurstaða prófessorsins, eftir að hafa skilgreint
flokkslega samsetningu hérlendra ríkisstjórna, er að
ákveðin festa í stjórnmálum virðist hagstæð fyrir við-
leitnina til að halda aftur af útgjöldum ríkisins. Mikill
fjöldi flokka og lítill þingmeirihluti stuðli að aukningu
útgjalda á meðan færri flokkar og tryggari þingmeiri-
hluti vinna gegn útgjaldaaukningu.
Á þessum rökum ráku stjórnarflokkamir kosningabar-
áttu sína fyrir þingkosningamar í vor. Þeir héldu rífleg-
um þingmeirihluta og áfram stjórnarsamstarfinu. Gengi
þeirra var þó misjafnt. Sjálfstæðisflokkurinn hlaut góða
kosningu en Framsóknarflokkurinn síðri. Almennt má þó
álíta að meirihluti kjósenda hafi kallað eftir áframhald-
andi festu í stjóm landsmála, aðhaldi í rikisijármálum og
um leið stöðugleika í efnahagsmálum. Sá stöðugleiki er
mikilvægur einstaklingum jafnt sem fyrirtækjum.
Kjósendur horfa því til þess hvernig til tekst með
stjórn landsmála. Það kom fram í nýlegri skoðanakönn-
un að ríkisstjórnin nýtur mikils fylgis. Stjórnvöld
standa þó frammi fyrir vanda. Þensla er í samfélaginu
og mikil eftirspurn eftir vinnuafli. Verðbólgan, sá gamli
draugur, er komin af stað. Verðbólga hér á landi er nú
meiri en í helstu samanburðarlöndum okkar, 3-4 pró-
sent á móti 1-2 prósentum. Slíkt skerðir samkeppnis-
stöðu íslensks atvinnulífs. Þá eru kjarasamningar laus-
ir fljótlega á næsta ári.
Þórður Friðjónsson, verðandi forstjóri Þjóðhagsstofn-
unar, hefur varað við versnandi horfum eftir hagsæld
síðustu ára, mikinn hagvöxt og litla verðbólgu. Þótt góð-
ærið sé enn við lýði eru blikur á lofti. Kjósendur gerðu
sér grein fyrir þessu og vissu meðal annars af lausum
kjarasamningum á næsta ári. Þeir endurnýjuðu umboð
stjórnarflokkanna og það var gert í trausti þess að stjórn
þeirra tryggði stöðugleika.
Á það reynir ekki síst á næsta ári. Þá kemur í ljós
hvort hægri stjórn með ríflegan meirihluta sýnir þá
festu sem sagan segir að vænta megi, miðað við rann-
sóknir Gunnars Helga Kristinssonar prófessors.
Jónas Haraldsson
Greinarhöfundur telur mikilvægt að forsvarsmenn fyrirtækja hafi skoðun á því hvernig hið opinbera skólakerfi
mætir þörfum atvinnulífsins fyrir þekkingu á hverjum tíma.
Þrír milljarðar í
endurmenntun
jafnt til afþreyingar
sem til þess að afla sér
nýrrar starfstengdrar
þekkingar og þjáifunar.
Starfstengd endur-
menntun er að stórum
hluta boðin fram af
endurmenntunarstofn-
unum atvinnulífsins
sem reknar eru fyrir
framlag fyrirtækja og
starfsmanna þeirra.
í nýrri skýrslu dr. Jóns
Torfa Jónssonar (Staða
endurmenntunar á ís-
landi, 1999) kemur fram
að einstaklingar, fyrir-
tæki og félög verja um
3 milljörðum króna í
endurmenntun hér á
landi. Þetta sýnir að
fyrirtæki og starfs-
menn þeirra hafa sýnt
ábyrgð með því að
„Sérstaklega er mikilvægt að
fyrirtæki, sem nú þegar greiða
fyrir endurmenntun starfsmanna
sinna, annaðhvort beint eða
gegnum kjarasamninga, hafi
mótaða menntastefnu og geti
hvenær sem er svarað sjálfum
sér og öðrum hvers vegna verja
skuli fé til endurmenntunar. “
Ingi Bogi
Bogason
menntafulltrúi Samtaka
iðnaðarins og form.
Menntar - samstarfs-
vettvangs atvinnulífs
og skóla
Fyrirtæki nútím-
ans eru reist á
þekkingu og færni
starfsmanna. Veltu-
hraði þekkingar-
innar er hins vegar
orðinn svo mikill
að fyrirtækjunum
er nauðsyn að
bregðast við með
skipulögðum hætti.
Um allan heim
fara saman mennt-
un og hagsæld og
fákunnátta og fá-
tækt. Þessi stað-
reynd er hafin yfir
menningarmun og
náttúrlegar aðstæð-
ur. En hvert er sam-
hengi menntunar
og hagsældar?
Hvort er orsök og
hvort er afleiðing?
Samhengið er óljóst
en fullyrða má að
þessir þættir hafi
víxlverkandi, stig-
magnandi áhrif
hvor á annan.
Starfstengd
endurmenntun
Hér á landi er
miklum fjármunum
varið til menntun-
ar. Á fjárlögum síð-
asta árs rann um 6
1/2 milljarður
króna til háskóla-
stigsins, um 7 milljarðar króna til
framhaldsskólastigsins og um 4
milljarðar króna til grunnskóla-
stigsins. Freistandi er að spyrja
hvort ekki sé unnt að verja þess-
um háu fjárhæöum með skilvirk-
ari hætti en nú er gert.
Hér á landi hefur endur- og eft-
irmenntun aukist mikið undanfar-
inn áratug. Þúsundir manna og
kvenna sækja árlega námskeið
utan hins opinbera skólakerfis,
leggja fram fjármuni fyrir utan
hið opinbera kerfi til menntunar
til eigin þarfa.
Veltuhraði þekkingar eykst
Fyrirtæki nútímans eru reist á
þekkingu og færni starfsmanna.
Veltuhraði þekkingarinnar er
hins vegar orðinn svo mikill að
fyrirtækjunum er nauðsyn að
bregðast við með skipulögðum
hætti. Atvinnulifið hefur á undan-
fórnum árum lagt æ ríkari áherslu
á endurmenntun starfsmanna og
stjómenda sem lykil að aukinni
samkeppnishæfni og framleiðni
fyrirtækja. Atvinnurekendasam-
tökin og launþegahreyfmgin hafa
af þessum sökum sameiginlega
beitt sér fyrir öflugri starfstengdri
endurmenntun.
Þrír milljarðar til endurmennt-
unar eru miklir fjármunir og kalla
því á ábyrga afstöðu þeirra sem
málið varðar. Sérstaklega er mik-
ilvægt að fyrirtæki, sem nú þegar
greiða fyrir endurmenntun starfs-
manna sinna, annaðhvort beint
eða gegnum kjarasamninga, hafi
mótaða menntastefnu og geti
hvenær sem er svarað sjálfum sér
og öðrum hvers vegna verja skuli
fé til endurmenntunar. Sömuleiðis
er mikilvægt að forsvarsmenn fyr-
irtækja hafi skoðun á því hvernig
hið opinbera skólakerfi, grunn-,
framhalds- og háskólakerfið mæt-
ir þörfum atvinnulífsins fyrir
þekkingu á hverjum tíma.
Rétt menntun - forsenda
hagsældar
Menntun er dýr og hún er dýr-
mæt. Öll menntun skilar sér í
hetri lífsgæðum en hún nýtist
misvel til ákveðinna starfa. Á
tímum flókins starfsumhverfis,
þegar nýjum störfum fjölgar til
hliðar við skilgreind réttinda-
störf, er mikilvægt að íhuga vel
hvaða menntun sé líkleg til að
skila bestri afkomu. Rétt mennt-
un í þessum skilningi er sú mennt-
un sem hefur fólgin í sér mest
virðisaukandi áhrif.
Það er á ábyrgð einstaklinga og
fyrirtækja að sækjast eftir slíkri
menntun. Aukist eftirsókn eftir
réttri menntun nást mörg mikil-
væg markmið. Fíárfesting í réttri
menntun skilar einstaklingum og
fyrirtækjum betri arði og samfé-
laginu meiri almennri hagsæld.
Ingi Bogl Bogason
Skoðanir annarra
Dreifð eignaraðild í einkavæðingu
„í umræðum eins og þeim, sem staðið hafa um
bankamálin um skeið í tilefni af sölu sparisjóðanna á
hlut þeirra i FBA tU Orca S.A. verður smátt og smátt
til mynd af því um hvað þjóðin getur sameinast, þeg-
ar um er að ræða endurskipulagningu bankakerfisins
og einkavæðingu ríkisbankanna. Tæpast fer á milli
mála, að hún getur sameinast um það, að eignaraðUd
af bönkum skuli vera dreifð. Ætla má að hún geti líka
sameinast um að æskilegt væri að setja lög og reglur
til þess aö tryggja að þvi markmiði veröi náð. Hins
vegar eru skiptar skoðanir um það, hvort það sé yfir-
leitt framkvæmanlegt."
Úr forystugrein Mbl. 26. ágúst.
Dreifbýlingar og þéttbýlingar
„Mér er orðið nær að halda að gæfa og farsæld ís-
lensku þjóðarinnar standi og faUi með því hvort ein-
hver hús verði byggð i Laugardalnum í Reykjavík eða
ekki... Ég er fæddur í Reykjavík niðri við Tjörn og bjó
sextiu ár i miðbænum þar sem útivistarsvæðið er
flugvöUur ... Stundum hugsa ég sem svo: MikUl ham-
ingjuauki yrði það nú fyrir íslendinga ef þeir sem búa
í þéttbýli sættu sig við að vera borgarbúar og þeir
sem búa í dreifbýli sættu sig við að vera dreifbýling-
ar ... Dreifbýlinga dreymir um að fá að búa í þéttbýli
og þéttbýlinga dreymir um að að fá að búa í dreif-
býli... Ég er einn þeirra sem lét þann draum rætast.“
Flosi Ólafsson, Bergr, i pistli sínum í 32. tbl.
Skessuhorns.
Gamli tíminn í bankakerfinu
„Umræður síöustu daga og vikna um reglur um
eignarhald hafa um margt verið gagnlegar þó sumt
komi spánskt fyrir sjónir ... Vegna þeirrar stöðu sem
bankar gegndu hér á landi á tímum flármagns-
skömmtunar virðast sumir eiga erfitt með að átta sig
á þeirri staðreynd, að i dag eru bankar hér reknir á
arðsemisgrundveUi verðs og gæða eins og önnur þjón-
ustufyrirtæki. Það er eins og tU að undirstrika þetta
að Morgunblaðið skuli kaUa tU pólitískan fuUtrúa
gamla tímans í íslenska bankakerfinu tU sönnunar á
því, að „því fari fjarri að sérfræðingar í fjármálageir-
anum séu á einu máli“ um að reglur um dreifða eign-
araðild séu óframkvæmanlegar.“
Úr forystugrein Viðskiptablaösins 25. ágúst.