Dagblaðið Vísir - DV - 23.12.2003, Side 23

DV Fókus
ÞRIÐJUDAGUR 23. DESEMBER 2003 23
IIUGVOLLUM
„Ég var farinn að vona að þessi
saga væri gleymd."
„Onei," sögðu börnin í kór. „Við
höfum heyrt hana."
Er sagan sönn?
„Það var nú verra," sagði prestur-
inn næstum sorgmæddur á svipinn.
„Ég hef alla tíð reynt að þaga þessa
sögu í hel. Ég fékk meira að segja
einu sinni fræðimann til að sleppa
henni úr bók sem hann var að skrifa
um sögu Þingvalla. Því Þingvellir eru
helgasti staður allrar íslensku þjöðar-
innar. Hér var Alþingi stofnað til
forna og hér tók þjóðin kristni. Að
ekki sé minnst á að hér lýsti þjóðin
yfir sjálfstæði sínu árið 1944. Mér
þykir slæmt ef menn tengja staðinn
við skrímsli og skelfingar."
Stelpan smellti í góm.
„Er sagan sem sagt sönn?“ spurði
hún.
„Við höfum náttúrlega alls ekki
heyrt hana alla," sagði strákurinn.
„Bara í stórum dráttum."
Presturinn leit til dyra eins og til
að gá hvort nokkur lægi á hleri.
Enn hellirigndi úti og ekki sála sjá-
anleg í suddanum. Svo hallaði prest-
urinn sér að bömunum og tók til
máls lágum rómi.
„Það var alllöngu eftir að Alþingi
var stofnað hér á Þingvöllum sem fór
að læðast að mönnum gmnur um að
eitthvað óhreint væri á kreiki í kletta-
veggnum í Almannagjá. Hið forna
þinghald fór að vísu alltaf fram yfír
hásumarið þegar bjart er allan sólar-
hringinn og þá bar sjaldan á nokkm
misjöfnu.
„Af þeim spurðist sjaldnast
framar..."
En á haustin þegar fór að dimma
og ég tala nú ekki um á veturna, þeg-
ar sólin nær hvergi að brjótast niður í
dimmustu afkima Almannagjár, þá
gegndi öðm máli.
Menn vom þá ekki mikið á ferli í
Almannagjá en þó vildi það alltaf til
öðmhvom að einhver glaptist ofan í
gjána undir þessum hrikalega kletta-
vegg og af þeim spurðist sjaldnast
framar. Flestir hurfu sporlaust, af fá-
einum fundust blóðugar leifar. Einn
hugrakkur maður sem hló að öllum
sögum um skrímsli fór niður í gjána
þann dag þegar sólargangur er styst-
ur í desember og kvaðst æda að
dveljast þar allan þann dag og næstu
nótt. Það var ekki fyrr í febrúar sem
menn treystu sér niður í gjána til að
leita hans og fundu af honum nagaða
hauskúpu en annað ekki. Bróðir
þessa manns sór þá að hefna hans.
Hann gyrti sig sverði og hélt niður í
gjána, staðráðinn í að drepa
skrímslið í klettaveggnum. Hann var
sá eini sem slapp lifandi frá því en
aðeins vegna þess hversu fótfrár
hann var.
Niðurlotinn af mæði og rispaður í
framan birtist hann í Þingvallabæn-
um nokkm síðar og gaspraði sam-
hengislaust um viðbjóðlega ófreskju
sem hefði teygt sig út úr klettunum
og reynt að krækja í hann, ófreskju
svo hræðilega í laginu að hann gat
með engu móti lýst því. Enda var
hann orðinn vitskertur af ótta og var
ógæfumaður upp frá því."
Guðmundur góði kemur til
sögunnar
Presturinn gerði hlé á máli sínu.
Hann virti börnin fyrir sér, spurði
svo:
„Emði hrædd?"
Þau hristu bæði höfuðið sem
ákafast þótt í rauninni væru þau
skelfíngu lostin.
„Haltu áfram," sagði strákurinn.
„Hvernig fór?" spurði stelpan.
„Hafiði heyrt talað um Guðmund
góða biskup?" spurði presturinn.
Börnin kinkuðu kolli.
„Já, aðeins," sagði strákurinn.
„Ekkert mikið," sagði stelpan.
„Guðmundur góði var eiginlega
heilagur maður," sagði presturinn.
„Hann fór um allt land og blessaði
stokka og steina; hóla, hæðir og
hraundranga; læki og lindir; kletta og
klungur. Alla þessa staði helgaði
hann drottni og rak þaðan burt alls
konar óvætti sem víða höfðu hafst
við frá örófí alda - skrímsli, forynjur,
tröll og drauga. Hann var bænheit-
asti maður á fslandi fyrr og síðar og
jaftivel hinar ferlegustu óffeskjur
urðu að láta í minni pokann þegar
hann birtist með sitt vígða vatn og
krossmerkið tákn frelsara síns. Allan
tímann var harin að byggja sig upp og
auka sér þrek fyrir þá viðureign sem
hann vissi að yrði sín erfiðasta, þegar
hann gengi á hólm við skrímslið á
Þingvöllum. Og loks kom hann hing-
að, með fulla sekki af vígðu vatni og
róðukrossa í bak og fyrir, og hann
gekk að berginu í Almannagjá og
byrjaði að særa út skrímslið. Það var
sjón að sjá Guðmund góða þá.
Heilan dag og fram á kvöld stóð
hann í gjánni og þuldi af kyngi krafti
allar þær bænir og særingaþulur sem
hann kunni - og þær voru sumar ekk-
ert blávatn, get ég sagt ykkur, þulurn-
ar sem kaþólska kirkjan beitti í þá
daga til að særa út illa anda og
ófreskjur. Loks var hann búinn að
fara þrisvar með allar þær þulur og
lesa Fjallræðuna og Kærleiksguð-
spjallið og Davíðssálma bæði aftur á
bak og áfram og var að verða uppi-
skroppa með vígða vatnið án þess að
skrímslið hefði bært á sér í klettun-
um. Hann var að verða örmagna og
hélt honum væri að mistakast. Þá
sneri hann við blaðinu og kastaði fyr-
ir róða öllum þulum og guðspjöllum
og sálmum upp úr Biblíunni og fór að
æpa sínar eigin bölbænir að berginu.
Grjótið bráðnaði...
Og þá gaf á að heyra. Slíkur
kraftur var í orðum biskupsins
góða að bergið byrjaði að titra, það
var eins og það urraði og hljóðaði
og stórir steinar köstuðust úr því í
áttina til hans til að hrekja hann á
brott, en hann lét sig hvergi. Hvað
sem á gekk, þótt eldingar skytust út
úr klettasprungum í áttina til hans,
þá stóð hann sem fastast og bölv-
aði skrímslinu norður og niður.
Svo hrottafengin voru orð hans,
svo viðurstyggilegar svívirðingarn-
ar sem hann jós yfír Þingvalla-
skrímslið, að þrátt fyrir allan þess
illa kraft þá mátti það að lokum
undan síga. Þegar biskup hljóp að
berginu og lagði að titrandi emj-
andi kletti sinn stærsta og öflug-
asta róðukross, þá var eins og
grjótið bráðnandi og skrímslið kút-
veltist út úr klettaveggnum.
Og hvílíkt skrímsli! Það var komið
fram á nótt en skrímslið glóði í myrkr-
inu af innri eldi og það virtist geta tek-
ið á sig óteljandi myndir. Nánast á
sama andartald var það útlits eins og
skelfilegur dreki með grænan hala eða
kolsvart tröll með klær á fingmm eða
púki með hárbeittar vígtennur. Það
réðist að Guðmundi biskupi góða og
reyndi að krafsa til hans í öllum sínum
myndum í einu en hann hopaði ekki
svo mikið sem eitt skref, heldur hélt
áfram að þmma yfir skrímslinu hinar
ægilegustu formælingar sem nokkum
tíma hafa heyrst á þessu landi.
Róðukross lagður að
klettinum
Það var eins og viðureignin tæki
óratíma en kannski vom það samt
bara fáein andartök sem þau stóðu
andspænis hvort öðm, biskupinn og
skrímslið; hann óttalaust og næstum
tröllslegur sjálfur í þessum ham,
skrímslið eins og logandi fmmstæð
illska er það reyndi að ná til hans.
Loks beið skrímslið lægri hlut,
það lyppaðist niður, seig saman og
eins og slokknaði á því hin illa glóð.
Eins og umkomulaust hrúgald
skreiddist það út í myrkrið, upp úr
gjánni og hvarf. Það spurðist heldur
ekki til þess framar. Biskup var að
vísu of magnþrota til að fylgja
skrímslinu eftir en með síðustu kröft-
um sínum lagði hann róðukrossinn
aftur á opið í klettaveggnum og lok-
aði því svo skrímslið kæmist þar
aldrei inn aftur. Svo féll hann um koll
og svaf í fjóra sólarhringa samfleytt
eftir átökin. En síðan hefur aldrei ver-
ið skrímsli í Almannagjá."
Presturinn þagnaði. Hann leit á
börnin sem sátu opinmynnt á kirkju-
bekknum fyrir framan hann.
„Svona er nú sagan í smáatriðum,
börnin góð,“ sagði hann loks góðlát-
lega.
Þau kinkuðu kolli og stráknum
tókst að stynja upp: „Vá."
Presturinn stóð upp. Hann sagði:
„Þið skiljið af hverju ég er ekki hrifinn
af því að svona sögur séu á kreiki um
þennan helga stað þjóðarinnar."
Kváðust pabbi og
mamma ekki mundu
geta á heilum sér tek-
ið efþau fengju ekki
að skoða Drekkingar-
hyl þar sem konum
var drekkt í gamla
daga eða þann stað
þar sem hausinn hafði
verið höggvinn af
karimönnum.
„Já,“ sagði stelpan. „Við skiljum
það núna.“
„En meðal annarra orða,“ sagði
presturinn síðan og hnyklaði brúnir.
„Hvar heyrðuð þið þessa sögu?"
Stelpan brosti.
„Við höfðum alls ekki heyrt neina
svona sögu," sagði hún. „Ég bjó það
bara til."
„Við vorum bara að plata"
„Já, við vorum bara að plata,"
sagði strákurinn. Hann var óðum að
jafna sig á hryllingssögunni og brosti
líka.
Presturinn varð strangur á svip-
inn.
„Það er ljótt að plata," sagði hann.
„Þið vitið það, er það ekki?"
Börnin kinkuðu kolli, eilítið
skömmustuleg.
„Það gerðist eiginlega bara óvart,"
útskýrði stelpan. „Mér datt þetta
bara svona í hug af því hann er svo
draugalegur klettaveggurinn í henni
Almannagjá."
„Hann er það," samþykkti prest-
urinn. Hann lagði af stað í átt til
kirkjudyranna. „En þið verðið þá að
lofa mér að segja aldrei nokkurri lif-
andi sálu þessa sögu," bætti hann við
yfir öxl sér.
„Ég veit nú ekki hvort við getum
lofað því,“ sagði stelpan hreinskilnis-
lega. „Mig langar voðalega að segja
pabba og mömmu þessa sögu."
„Þau safna nefnilega skrímslasög-
um," sagði strákurinn til frekari skýr-
ingar.
Geisli sem fellur á Jesúbarnið
Presturinn var kominn að kirkju-
dyrunum. Það hafði stytt upp og sól-
arglenna sást meira að segja leika um
brún Almannagjár í allnokkrum
fjarska. Geisli lék um Jesúbarnið í jöt-
unni sem stóð við altarið. En aðeins
andartak, því nú lokaði presturinn
kirkjudyrunum vandlega og læsti
meira að segja innan frá.
Svo lagði hann af stað til barn-
anna á kirkjubekknum við altarið.
„Þið hljótið þá að skilja," sagði
hann, „að ég get ekki sleppt ykkur lif-
andi út úr þessari kirkju."
Þau sáu grænan hala gægjast
undan hempunni þegar presturinn
nálgaðist.
Aðalfundur VSFÍ
Adalfundur Vélstjórafélags íslands
verður haldinn
Sunnudaginn 28. desember kl. 14:00
í Kiwanishúsinu, Engjateig 11, Rvík
Dagskrá adalfundar:
Skýrsla stjórnar
Stefnumótun stjórnar
Reikningar félagsins
Félagsgjöld
Skýrslur nefnda
Kjör í nefndir, ráð og stjórnir sjóða ásamt
endurskoðendum félagsins
Lagabreytingar og reglugerðabreytingar
Önnur mál
Lýst kjöri stjórnar
Vélstjórar á farskipum
Félagsfundur vélstjóra á farskipum
verður haldinn laugardaginn
27. deseber kl. 10:00.
Fundarstaður: Borgartún 18, Reykjavík
Vélstjórar á fiskiskipum
Félagsfundur vélstjóra á fiskiskipum
verður haldinn laugardaginn
27. desember kl. 14:00.
Fundarstaður: Borgartún 18, Reykjavík