Helgarpósturinn - 02.01.1995, Síða 16

16 MÁNUDAGUR 2. JANÚAR 1995
MORGUNPÓSTURINN MENNING
MÁNUDAGUR 2. JANÚAR 1995
Hvasst skaup með
prýðilegum sprettum
ÁRAMÓTASKAUP SjÓNVARPSINS
SjÓNVARPIÐ
★★★
Það er svo sem ekki öfundsvert
að standa í þeirn sporum að gera
sjónvarpskabarett þar sem krafan
er einfaldlega þessi: Allri þjóðinni
skal haldið hlæjandi. Það er ekki
hægt að segja annað en að Guðný
Halldórsdóttir, leikstjóri og einn
handritshöfunda, hafi komist
prýðilega frá því hlutverki. Hún
datt til að mynda ekki í þá gryfju að
ætla sér að höfða til allra með þægi-
legu gríni, enda er það vísasti veg-
urinn til að öllum drepleiðist. Skau-
pið í ár var með hvassasta móti og
skotið hraustlega á ráðamenn sem
er við hæfi þegar karnival er í gangi.
Ólafur Garðar fékk það óþvegið
sem og Jón Baldvin, Heimir
Steinsson og fleiri. Dagsljósarliðið
fékk sinn skammt og auðvitað var
skylda að henda grín að þjóðhátíð á
Þingvöllum. Það má auðvitað
þvaðra lengi um það hverjir eiga
skilið skeytin og hverjir ekki en það
er ekki hægt að neita því að talsverð
vinstri slagsíða var að skaupinu.
Hjálmar Hjálmarsson var til að
mynda óborganlegur sent hinn
sjálfvirki borgarstjóraframbjóðandi
en á karnivölum tíðkast að skjóta á
ríkjandi valdhafa og einkennilegt
að Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
skyldi ekki hafa komið til álita sem
skotspónn. Þá slapp Jóhanna Sig-
urðardóttir vel og sé miðað við
þetta er ljóst hvar hjarta Guðnýjar
slær og kannski klaufalegt að nota
þettá tækifæri til að taka óvildar-
menn sína fyrir með þetta afger-
andi hætti. „Hvaðheitirhannaft-
urtrixið" var gernýtt í sambandi við
menntamálaráðherrann og ein-
hverra hluta vegna var hlutur
Skýjaborgarinnar í einkennilega
háu hlutfalli við önnur mál.
En burtséð frá því hver fékk um
of á baukinn þá voru skínandi
fyndnir sprettir í skaupinu sem var
sérlega vel leikið og á það við um
alla þá sem voru með hlutverk.
Hjálmar er orðinn algjör sérfræð-
ingur í Bubba Morthens, Gísli
Rúnar Jónsson sannaði svo um
munaði að enginn tekur honum
fram í gervum sem voru sérlega
vönduð. Það er til að mynda ekkert
grín að korna Ólafi Garðari (sem er
ekki afgerandi týpa) til skila en
þarna var hann ljóslifandi kominn.
Magnús Ólafsson verður æ betri í
að grínast með eigið spik og Eggert
Þorleifs átti sína spretti. Annars er
engin ástæða til að tíunda frammi-
stöðu hvers leikara fýrir sig, þeir
stóðu sig allir með ágætum. TJl-
lendúllendoff-hópurinn samdi
ágætt handrit ásamt Guðnýju,
handrit sem hefði sloppið betur ef
ekki hefði verið gripið til þess að
skrifa útjaskaða færeyingstýpu
Eddu Björgvinsdóttur inn í það.
■ Guðný & Co með hvasst
skaup og fyndið en nett til
★ ★★★★ FRÁBÆRT
★ ★★★ ÁGÆTT
★ ★★ GOTT
★ ★ LALA
★ SLÆMT
0 VONT
© HÆTTULEGT
c ÓRÆÐ bylgju
LENGD
hallærisins að nota þetta
tækifæri til að gefa skit i þá sem
henni er uppsigað við.
-Jakob Bjarnar Grétarsson
Öryggið uppmúlað í
óöruggum heimi
áramótaávarp Heimis
SjÓNVARPIÐ
___________c c c _____________
Ávarp Útvarpsstjóra var á sínum
stað og er eiginlega órjúfanlegur
þáttur skaupsins, þó svo að Heimir
skildi á milli með svakalegri orgel-
messu. Þar sem ég sat einn á þess-
um tímamótum og horfði yfir far-
inn veg þá var ekki frítt við að það
færi öryggistilfinning urn mig í
þessu kompaníi með Heimi sem
sannarlega er samur við sig. Heimir
talar í kenningum og hefur mikið
dálæti á að tefla saman andstæðum
og breytti ekki frá þeim vana í
ávarpinu. Það olli mér nokkrum
vonbrigðum að hann skyldi ekkert
koma inn á þau átök sem verið hafa
innan stofnunarinnar á síðasta ári
nema í líkingamáli. Hann tefldi
saman nýjungagirni og því sem
verið hefur og ég held að hann hafi
verið að meina að það ætti ekki að
kasta því gantla fyrir eitthvað nýtt
nema það væri algjörlega sannreynt
að hið nýja væri betra en það sem
verið hefur. Það sjónarmið kemur
nokkuð á óvart úr þessari áttinni
því varla sér Heimir eftir árinu
1994. Á móti kemur að það er hægt
að túlka þetta sem skilaboð Heimis
til ráðamanna og þjóðarinnar þess
efnis að ef það kæmi til tals að hann
væri látinn fara þá er ekki þar með
sagt að það tæki neitt betra við...
■ Heimir er snjall í að breiða yfir
fólið með likingarmáli og það
þarf helst táknfræðinga til þess
að sjá hvað hann er að fara.
-Jakob Bjarnar Grétarsson
Betri en Skaupið'
Slysavarðstofan á nýársnótt
Borgarspítalinn
★ ★★★★
Til eru margar leiðir til að hefja
nýárið. Ein er sú að fagna komu
þess á Slysavarðstofunni, einkum
þegar árar svo illa í áramótaskaupi
eins og nú og mann hungrar í ær-
legt skemmtiefni.
Ég var „á rölti eftir dansleik...",
ekki alveg viss um hvar, en annað
hvort á leið uppí Ingólfskaffi eða
niður í Rósen en ef til vill þó á leið í
partý. Allavega er ég að leita í vös-
unum að lyklunum að stjórnarráð-
inu þegar nýárið svífur yfir mig; á
svell ég skell og 37 blóðdropum síð-
ar stend ég við Tjörnina og reyni að
halla höfðinu útyfir bakkann, uppá
rennslið að gera, en nota hendurn-
ar til að veifa mér leigubíl. Reyk-
vískir leigubílstjórar eru góðmenni
sem eiga tissjú.
Klukkan fimm er ég mættur
uppeftir og byrja á því að fara í búr-
ið og kaupa mér aðgang að biðstof-
unni. Miðaverði er stillt í hóf og er
ekki hærra í nótt en á öðrum árs-
tímum; rúmar tvö þúsund krónur,
að vísu nokkuð blóðugar. Því næst
geng ég til sætis. Það er svotil upp-
seit. Biðsalurinn er þéttsetinn af
raulandi drukknum og mis-sund-
urskornum rauðbörkuðum drengj-
um; nokkuð Smuguleg stemmning
og húsakynnin minna einna helst á
transittið á flugvellinum í Núk;
Hitastigið slefar yfir frostmark og
lappirnar uppá borðunum eru
sumar sofandi, skórnir klístraðir af
blóði og í blettunum stirnir á alkó-
hól. Til að gera mönnum kuldann
óbærilegri gengur tiltölulega
ómeiddur vörður með lögreglu-
bindi á milli þeirra og bannar reyk-
ingar. Hann minnir á brunavörð í
Helvíti. Lýsing er í anda mínímal-
ismans en á engu að síður vel við
hér. Ég kem mér fyrir og svo hefst
sýningin.
Útum matta raf-gler-hurð stígur
fram á sviðið samansaumaður
Vestmannaeyingur með þrútið og
umbúðalaust andlit (saumarnir
standa útúr vör og augnabrúnum).
Hann segist reyndar vera úr Hafn-
arfirði en lítur samt út eins og Gafl-
ari nýkominn úr lýtaaðgerð: Búið
að breyta honum í Vestmannaey-
ing, mjög Sigurlásaður allur í fram-
an og nefið funheitt af staðdeyf-
ingu. Framkoma hans er jafn um-
búðalaus og andlit hans og hann
tekur nokkur amerísk jólalög. (Ekki
er á nýársnóttina logið. Dýrin fá
mál og Gaflarar breytast í Eyja-
menn og þeir í Bing Crosby.)
Textaframburður hans berst við
saumana í munnvikunum. Kannski
er það þess vegna sem maður er
fýrr en varir farinn að taka undir
með honum á bakvið blóðrautt tis-
sjú frá Hreyfli.
Fleiri áheyrendur skerast skornir
í leikinn og þrí-rifbeinsbrotinn
piltur flytur stutta hugleiðingu um
merkingu meiðsla í gegnum tíðina
og endar á því að vitna í Egil Skalla-
grímsson. Segist svo ekki nenna
þessu hangsi, búinn að bíða í tvo
tíma og rifin sjálfsagt gróin; hann
gengur út. Inn koma tvær konur og
taka sæti hans. Sú hrærðari þeirra
fer með sama mónólóginn nokkr-
um sinnum: Maðurinn minn píndi
mig til að fagna nýárinu í alla nótt,
tók áramótin uppá vídeó og spilaði
aftur og aftur, ég þurfti að syngja
Nú árið er liðið og segja gleðilegt ár
til klukkan fjögur í morgun og allan
tímann ntiðaði hann byssunni á
mig. Það er ekki að sjá á henni
meiðsl. Þetta er svona meira sál-
fræðilegs eðlis. Time-trap.
Við hlið mér situr drengur með
opið enni. Hann er búinn að bíða í
tvo tíma og skurðurinn virðist opn-
ast sífellt meir eftir því sem hann
grettir sig. Með honum fjórir vinir
sem eru einna hressastir áhorfenda
enda allir ómeiddir. Útí horni situr
stúlka með höfuð kærastans í kjöltu
sér; andlit hans er bólgnara í hvert
sinn sem hann lítur upp. Á meðan
sér maður nokkrum fjölskyldum af
Suðurnesjum rúllað inn um bak-
dyrnar á hjóla-börum.
Nú er klukkan að nálgast sjö og
enn hefur enginn verið tekinn inn
til aðgerðar eftir að ég mætti. Inn
kemur askvaðandi kófdrukkinn og
alblóðugur maður sem æðir beint
að búrinu og klifrar yfir afgreiðslu-
borðið og beint inn. Við hinir lítum
hver á annan. Kannski er þetta mál-
ið? Korteri síðar kemur hann
plástraður út, hverfur en birtist svo
aftur með fulla landaflösku og
smallar með henni spegil á klósett-
inu áður en hann ryðst aftur beint
inn til sjúkraliðanna. Slysó er vin-
sæll staður. Menn koma aftur og
aftur.
Að þremur tímum liðnum í bið-
salnum sit ég einn eftir af upphaf-
legum hópi, í sætin er komið næsta
holl og ekki síðra en hið fyrra. Ég er
staddur í miðri ævisögu mannsins
við hliðina á mér þegar hann brest-
ur í grát og kentur með hörmunga-
kaflann: Hann lenti í flestum stór-
brunum liðins árs og var í kvöld
Útgefendur eru nokkuð hressir
með plötusölu fyrir þessi jól. Þeir
eru sammála um að salan sé jafnari
en oftast áður og séu sölutölur
skoðaðar er ekki margt sem kemur
á óvart. Heildarsalan er meiri en í
fyrra — erlendir titlar og safnplötur
seljast vel en það virðist vera á
kostnað íslenskra titla sem seljast
heldur verr en ráð var fyrir gert.
Aðeins Bubbi Morthens fer
með plötu sína, 3 heima, yfir níu
þúsund eintök en hann hefur oft
gert betur en getur vel við unað. Þá
koma Töfrar Sigrúnar Hjálmtýs-
dóttur vel út en það þarf vart að
handtekinn með brunaexi fyrir
framan Slökkvistöðina. Ég er nú
búinn að gleyma því útaf hverju ég
kom hingað og tek utan um hann.
Tár hans falla í föt mín og í þeim er
einhver slökkvun, einhver máttur
til að slökkva þorsta. Það stígur vín-
lykt úr blettum þeirra.
Þá er ég loks kallaður upp og
lagður undir nál og tvinna. Þrjú
spor í augabrún í upphafi árs og
bara spurning hvort þau eru spor
fram á við eða spor til baka?
Hvað um það. Þó sporin yrðu
aðeins þrjú verða stjörnurnar
fimm.
■ Eins og sannaðist þessa nótt
þarf ekki slösun tii að skemmta
sér á Slysó, sumir komu bara til
að horfa.
- Hallgrímur Helgason
Fúvitinn í svart-hvítu
Fávitinn
eftir Fjodor DostojevskJ
Þióðleikhúsið
★★★
Þegar 700 siðna skáldsaga eftir
Dostojevskí er sett í tætarann og
koma á óvart enda Diddú ástsæl
söngkona sem og Björgvin Hall-
dórsson en „Best of‘ plata hans,
Þó líði ár og öld, fór vel. Sú hljóm-
sveit sem mest kemur á óvart með
góðri plötusölu er Spoon sem fer í
rúmlega fjögurþúsund eintökum
sent er mjög góður árangur og
slagar hátt í fyrstu plötu Jet Black
Joe sem fór í um fimm þúsund ein-
tökum fyrir skemmstu. Hljóm-
sveitin Bubbleflies seldi plötu sína
Pinaccio talsvert rninna en vonir
stóðu til og Björn Jörundur fellur
undir sama hatt með plötuna
„BFJ“. Þá hlýtur sala plötunnar
hluta hennar síðan steypt aftur
saman í tveggja og hálfs tíma leik-
sýningu er kannski ekki von til að
allir verði ánægðir, lesendur eða
áhorfendur. Leikgerð á skáldsögu
nær því sjaldnast að verða heil-
steypt leikverk sem getur staðið
sjálfstætt. Á bakvið hverja senu
blakta þær hundrað síður sem
sleppt var.
I þessu tilfelli er um að ræða
breska leikgerð ffá upphafi síðasta
áratugar sem leikstjórinn, hin
finnska Kaisa Korhonen, hefur
endurbætt ásamt Seppo Parkkin-
en.
Aðalvandinn hér er fjöldi per-
sóna sem utan aðalhlutverkanna fá
fæstar fullnægjandi kynningu; í
stað þess að sviðið fyllist mismun-
andi skemmtilegum karakterum
verður það þéttsetið óljósri her- og
liðsforingjahjörð. Hinn rússneski
hangs-andi með sínum samdrykkj-
um og sumarkjólum leiðir ósjálfr-
átt hugann að samlendum meist-
araverkum leiksviðsins hvar allar
persónur standa skýrar og skapaðar
í sínunt Kirsuberjagarði.
Oná ófullnægjandi leikgerð bæt-
ist síðan mjög hefðbundin leið leik-
stjóra. Kaisa Korhonen setur Fávit-
„Blóð“ með SSSól að hafa valdið
nokkrum vonbrigðum. Þó hún
hafi selst í rúmlega þrjú þúsund
eintökum, sem að öllu jöfnu er vel
viðundandi, þá er hér urn að ræða
vinsælustu dansiballahljómsveit
landsins.
Þær sölutölur sem hér eru birtar
eru samkvæmt upplýsingum frá
útgefendum og dreifingaraðilum
(Skífunni, Spor, Smekkleysu og
Japis) og eru með fyrirvara. Vænta
má að einhverjum plötum verði
skilað og salan getur þannig færst
eitthvað til en það verður vart veru-
Iegt. Þá er eitthvað um sjálfstæðar
ann upp á rnjög klassískan módern
hátt og án þess að vera sögunni
fullkomlega trú er hún henni of trú.
Hún dempar ekki Kristgervingu
Fávitans, þann þátt í verki Do-
stojevskís sem eldist hvað verst og
særir manns síðheiðna fegurðar-
skyn, heldur blæs það upp með
risamálverkum og allt að því geisla-
baugandi búningi aðalhetjunnar. í
stað þess að verða létt-ruglaður síð-
hippi og nútíma-Fáviti trúandi á
ást og frelsi og hið góða í mannin-
urn, með áhuga á hvalafriðun og
torfhleðslu, er hann gerður að guði
í mannsoranum miðjum. Fávitinn
er klæddur í dýrindis hvít hör-föt
og nær aldrei að verða það „outc-
ast“ sem vekur aðalsfólki sjokk þeg-
ar hann birtist í salarkynni þess.
Hinn „illi“ Rogozhín er hins vegar
settur í svart og hár hans „baltað“
upp í djöflagreiðslu. Hér er allt í
svart-hvítu, þó við séum nú flest öll
farin að hugsa í lit. Uppgjör
Myshkins Fursta og Rogozhíns fer
síðan fram í uppsprengdri 19. aldar
dramatík sem er hins vegar um-
kringd af módernískri leikmynd
okkar aldar; 7 metra háum Kafka-
ískum völundarhúss-hurðum:
Dramatíkin verður fimm metrum