Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1938, Blaðsíða 7

Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1938, Blaðsíða 7
Gestur Pálsson: LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 399 ---------Jónas Hallgrímsson þýðing hans fyrir ísland og skáldskap á Islandi Kafli úr fyrirlestri (Hdrs. Lbs. nr. 2161 4to) lands eða pólitískri stöðu þtess sinni þann veg, sem hún á að á tímunum áður en Jónas Hall- ganga, og hafa þor og þrek grímsson kom fram, þá getur til þess að ganga sjálfir í engum dulist að hvorttveggja broddi fylkingar. Þessir menn E G A R jeg fer stóð illa. Þó var hið pólitíska komu. Það eru, ef jeg á að að hugsa um Jón- ástand landsins miklu verra en leyfa mjer að nefna nöfn hinna as Hallgrímsson, hið mentunarlega. Verslunar- helstu, Jón Sigurðsson, Jónas verð jeg fyrst að einokunin, útlend kúgun og Hallgrímsson, Baldvin Einars- él hugsa um tím- niargs konar innlent böl, eins son og Tómas Sæmundsson. — ann, sem framleiddi hann, því og jarðeldar, kláðinn og margt Það er satt, að Jónas Hall- að menn verða vel að gæta að fleira, höfðu svo "að segja grímsson hefir ekki, svo jeg því, að oftast er svo, að tíminn drepið hinn seinasta neista af viti, skrifað eina einustu pólit- skapar mennina eins og þeir kjark hinna fornu íslendinga íska ritgerð, en með kvæðum eru. Það er tíminn sjálfur, sem Það er til dæmis sagt, að um sínum, sinni hreinu þnóðást, sín- ber með sjer nauðsynina til nýs fimtíu þúsundir manna hafi um sterku hvötum, sinni ein- tímabils, og þá framleiðir hann fallið á 18. óldinni af harð- lægu, óbifanlegu von um fram- einstaka ágætismenn og fyrir rjetti, hallærum og drepsótt- tíð íslands og nýjan tíma fyrir þá gerir hann ýmist að kasta um. Hinum fornu og helgu fósturjörðina, með öllu þessu ellibelgnum eða taka hann á þjóðrjettindum sínum hafði hefir hann haft svo mikil áhrif sig. Það er þó alls eigi meining hin íslenska þjóð í heild og á þjóð sína, að jeg hika mjer mín að afturför og framför hver einstakur maður alveg ekki við að segja hann næstan skiftist altaf á jöfnum höndum, ¦ gleymt; maður gæti ímyndað Jóni Sigurðssyni af mönnum þannig að heimurinn þá standi sjer að Skúli Magnússon hefði þeim, er mynduðu hið nýja í stað. Það væri hin versta haft hugmynd um að við vær- tímabil, sem allir verða að játa villa; líti menn á gang sög um þó ekki alveg rjettlausir, en að nú er komið á Islandi. Það unnar hljóta menn að sjá, að það er nokkuð, sem hann sýnir er auðvitað, að jeg n«fni Jón komi eitthvert afturfaratíma- aldrei fram á, eða sannar með Sigurðsson í byrjuninni ekki- bil, þá kemur eftir það fram- rökum. Ef menn fundu alt of sem fyrstan í röðinni, heldur faratímabil, sem fleygir heim- sárt til eymdar sinnar, þá var sem foringja og sem þann af inum langt fram úr því, sem ekki talað um neinn rjett, til mönnum þessum, er einn hefir afturförin þokaði honum aftur. þess að fá bót á hag sínum, framkvæmt og framkvæmir Það er þetta, sem kemur því nei, náð og mildi konungsins og einn hugmynd þeirra allra. tit leiðar að heiminum hefir alt kansellisins danska, það var Þegar ræða skal um ment- af' farið fram, og hlýtur altaf eina hælið og skjólið. Þegar svo um'na á íslandi á hinni 18. öld, að fara fram. er komið fyrir einni þjóð eins þá hljótum við að sjá, að þó að Þegar jeg þá hugsa um tíma og var fyrir hinni íslensku á hún sje eigi jafn aum, sem hið þann, sem framleiddi Jónas 18. öld og hafði smátt og smátt pólitíska ástand, þá er hún þó Hallgrímsson, hlýt jeg að gera verið að dragast að um langan undir lok aldarinnar eins og það einkum í tilliti til íslands. aldur, þá er ekki annað fyrir, hið pólitíska ástand, komin á Þær tvær greinir, er mynda og en að þjóðin alveg falli úr sög- það stig, að bráð viðreisn hlaut laga sjerhvern tíma, eru ment- unni, eins og til dæmis Gyðing- að verða á bóklegum fræðum. un og pólítík. En jeg bið menn ar, eða að tíminn beinlínis til- Mentun alþýðu var mest fólgin vel að gæta að því, að jeg tek knúður af kúguninni og eymd- í því, að læra rímur og kveða bæði orðin í yfirgripsmestu inni framleiði einstaka snill- þær, og þylja upp ættartölur. merkingu. Hvort sem menn mga, sem bæði hafi vilja, vit ¦— „Lærdómslistafjelagið" reis gæta að mentunarástandi ís- og kraft til þess að sýna þjóð reyndar upp seinast á öldinni.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.