Lesbók Morgunblaðsins - 20.09.1964, Blaðsíða 13

Lesbók Morgunblaðsins - 20.09.1964, Blaðsíða 13
.,./ !-'-X.'.U, -.• -••. <'í-.t- ... ; -• > \,t,,it., ,„• , y O -,.U Ó^»i. < <*.•>.I" <¦'!¦¦ t'[l'J< ('• ^f.il. '¦.-(,,(,'(' .1 o"»í l «>."'.-*¦ .}>»- "W >*\ *•*.....: ••'•''¦¦!* -"*< ' " r' -"- ' ' ' >' ( I", í/w,kU. .'. I'.>U „. ... , , ;_ -,.,;. ;<".;(/ • iW-.i.,,;. = ,. . i.,./,;•-.,:/./<<•'<, ... ,,;.•¦, <j.'v/-t,, e^mo'rrroij curi o< '.-n • »i>V«« « íoviw'*<*> y-:é> f e. >..v»íu,f,,.,,i„..,MM.'.I »,<¦ »¦. ."/-,<-,. -,,'•,.•;,',, ,, ., .-,. fS ;••-.'." I- „-••; '*.'..j/^*-»'-- *-r.<í..f i,,*." -'v. .»..,--,; í <>V/»V ',,{- i • ^ . .-' ••< ;f>-i ;'-•-.<: • v '.- v.^-;<; Iwf .*-'. n»< i<t-y,.^J^.f ..•n,,,-,,,.->'.rí.í*ll>..,v-^,.i -.•,.<¦,•,,<- -£>-»•/ •W.-i^ »"-<<•* í»*r,<(^y,; -.«- ,'><•.. £•- .'->,,,.;,,.• !, j'ív*' -,,..,, ••* ' •JY' •* ""• »•..¦,----... ^* ,-., ...„•*.*v ,"-"•. ?i ,v. ,.„>¦..•¦» »* ',,.,¦:..',' ¦.¦>,;;,,¦..-' jjj*fö>j,'.'cr>^-f».«'. ;-»»*-^-rx«-»''*'-* 5k;;í-&$^>Sí^^ , , ¦ ..,-,. :¦ •' ¦ . . , . , ¦¦¦ • . ¦ ¦ ¦¦*¦¦¦¦ - ¦ *,', -¦¦-, ,:-,.¦:¦:. ,.'.. ,¦..'' ?.,",,> '. , ¦¦-', ¦ ¦ ,:,', , :, " '¦¦::•. .,- -•¦>/.;.- ¦¦:»':' *' '• ,.¦,.• ¦•,¦¦•, " ÍkSKÍ^W:^*;^;.^ ' " ¦> ,"•.., ¦ ;..* . . • . •, ,',, v. :,.; ..y*..,.,. < ¦•;;,.'.¦> , . . ,-.. ->,¦.- .,-<¦>< ',-. ;c:;í:-::'.-í;;,'->>:'.^ :¦:,:,:;,:,:-;;;::¦;;;,,>,¦;:;::;¦,;;;::';;.::,¦;:;::¦: ;>>;::;-;;;:;>>>;::::>;:;>.'>>;;: Lýsing úr handriti írá 11. öld. Upphafss íða guöspjallanna fjögurra. >:::¦->.•.-,-.¦>.;¦¦: ¦:¦:>¦-;;>.; ::>.. x: ur Hellena". Menn minnast Períklesar og Þemistóklesar. Slíkt tal sýndi að landsirfenn töldu sig arftaka Hellena. Enda varð ríkið fyrir löngu hellení- serað og var menningarlega arftaki hellenísku ríkjanna. Iregar Muhammeð II ræðst gegn borginni 1453 eru átta þúsund menn til varnar, og beztu hermennirnir voru útlendingar. Þetta var fámennur hóp- ur gegn eitt hundrað og sextíu þús- und Tyrkjum, sem einnig studdust við ágætt stórskotalið og mikinn flota. Varnarliðið stóðst árásir Tyrkja í átta vikur frá 6. apríl til 29. maí 1453. Síðasti keisarinn Konstantínus XI féll í lokaátökunum. Þessi hetjulega vörn gegn ofureflinu var býzanska ríkinu hinn glæstasti bautasteinm. En ríkið var þegar dautt fyrir tæpri öld, og aðalástæðan var efnahagslegt i>ng- þveiti. (Heimildir: Ostrogorski: History of the Byzantine State (1956); Eréhier: Le Monde Byzantine (1947- 50); Diehl: Byzantium (1957). BÓKMENNTIR Framhald af bls. 6 GRUDNINA: Ég vildi gjarna mega koma með nokkrar skýringar á viss- um sviðum bókmenntastarfsemi..... DÓM.: Nei, það er alveg óþarfi. En hver er skoðun yðar á skáldskap Brod- . skys? GRUDNINA: Mín skoðun er sú, að hann hafi mjög mikla skáldgáfu og beri hofuð og herðar yfir marga, sem taldir erj atvinnuþýðendur. DÓM.: En hversvegna vinnur hann út af fyrir sig og stundar ekki neitt fé- lög rithöifunda? GRUDNINA: Árið 1958 sótti hann um lhntöku í bókmenntahringinn minn, en ég heyrði, að hann væri taugaveiklað- ur unglingiur, svo að ég felldi hann sjálf. Þetta voru mistök, sem mér þyk- ir mjög fyrir. Nú vil ég gjarna taka han» inn og vinna með honum, ef hann óskar þess. TJAGLY meðdómandi: Hafið þér ejálf séð hann við vinnu sína við skáld- íkap sinn, eða hefur hann notað sér itnnarra manna verk? GRUDNINA: Ég hef ekki séð hann »itja og skrifa, en ég hef ekki heldur séð Sjplokov sitja við borðið sitt skrif- •Xmdi. En þatr með er ekki sagt, að.... DÓM.: Það er seinheppilegt að líkja Sjolokov og Brodsky saman. Á ég að trúa því að þér hafið aldrei bent hin- um ungu skáldum á það, að ríkið heimt- ar, að þau læri? Bi-odsky hefur aldrei geiigið gegnum meira en sjö bekki barnaskóla. GRUDNINA: Þekking hans er mjög víðtæk. Það sannfærðist ég um við að lesa þýðingarnar hans. SOROKIN: Hafið þér lesið þessi ljótu klámkvæði hans? GRUDNINA: Aldrei. VERJ.: Hér hef ég spurningu til yð- ar, vitni Grudnina. Eftirtalin eru verk Brodskys árið 1963: Kvæði í bók, sem he'tir „Dögun yfir Kúbu", þýðingar á kvæðum eftir Galchinsky (að vísu enn óútgefin), kvæði í bókinni „Júgó- slavnesk skáld, söngvar kúrekans" og verk í Koster (Bálið). Er hægt að telja þetta alvarleg verk?. GRUDNINA: Já, án alls vafa. Og þetta er fullkomin ársvinna. En greiðsla iyrir svona verk þarf ekki að ko>ma strax og getur dregizt árum saman, Það er alveg rangt að meta afköst ungs skálds eftir tekjunum, sem hann hefur haft í svipinn. Ungt skáld getur verið óheppið og þurft að endurskoða verk sitt og það getur verið tímafrekt. Það er til gamansamt máltæki, að munurirm á sríkjudýri og ungis skáldi sé sá, að sníkjudýrið étur en vinnur ekki, «h unga skáldið vinnur en fær ekki alltaf að éta. DÖm.: Vér erum ekkert hrifin af þeirri yfirlýsingu hjá yður. í voru landi hefw bver maður tekjur eftir afköst- iini og því kemur það ekki til mála, að hann hafi unnið ^mikið og ekkert fengið í aðra hönd. í voru landi þar sem mikill hluti auðæifanna gengur til ur.gu skáldanna, segið þér, að þau svelti. Hversvegna segið þér, að ungu skáldin hafi ekki ofan í sig að éta? GRTONINA: Það voru ekki mín orð. Ég sagði að þetta væri fyndni meS sannleikskorni innan í. Ungu skáldin hafamjög mismunandi tekjur. DÓM.: Já, en það er undir sjálfum þeim komið. Það þarfnast engra skýr- inga. Jæja, þér hafið sagt, að þetta væri í gamni mælt. Við látum þá skýringu nægja. Nýtt vitni er kallað: Efim Grigore- vitsj Etkind, félagi í Rithöfundasamtök- unum o>g kennari^við Herzen-stofnunina. DÓM.: Sýnið þér vegabréfið yðar, af því að síðasta nafnið yðar var borið dalítið ógreinilega fram. (Tekur vega- bréfið). Etkind ... Efim ... Gerschevitsj (svo!) ... Nú megið þér tala. ETKIND: Það er einn þáttur opin- bers starfs míns að segja til byrjandi þýðendum, og því hef ég oft tækifaari til að lesa og heyra verk ungra höf- unda. Fyrir eitthvað ári kynntist ég verkum Brodskys. Þetta voru þýðingar ha,ir: á hinu dásamlega pólska skáldi Galchinsky, sem lítið hafur verið þýtt eftir hér. Skýrleiki skáldskaparstíls hans, hljómfegurðin, ástríðan og kraft- urinn í ljóðum hans hafði mikil áhrif á mig. Ég tók líka sérstaklega eftir því, að Brodsky hafði lært pólsku af sjálfum sér, án nokkurrar utanaðkom- and; hjálpar. Hann las ljóð Galchinskys á póisku með alveg sömu hrifningunni og hinar rússnesku þýðingar sínar. Mér skildist, að hér hafði ég hitt mann með sjaldgæfar gáfur, og — sem ekki var síður mikiívægt — maim meS þraut- seigju og dugnaS. Og þýðingarnar, sem mér gafst tækifæri til að lesa, urðu til þess að staðfesta þá skoðun mína. Til dænis má nefna þýðingarnar á Fern- andes, skáldinu frá Kúbu, sem voru birtar í bókimii „Dögun yfir Kúbu", svo og samtímaskáld Júgóslavíu, sem verið er að prenta í safnriti hjá Gos- litizdat (Ríkisútgáfu skáldverka). Ég talaði talsvert við Brodsky og varð steinhissa á þekkingu hans á amerísk- um, enskum og pölskum bókmenntum. LjóSaþýðingar eru eitthvert erfiðasta verk, og krefjast iðni, þekkingar og gáfra. Þýðandi má vera viSbúinn ó- teljandi mistök'um í starfi sínu, og kaup ið er oft langt úti í framtíðinni. Sami maður getur þýtt ljoð árum saman, án þess að taka inn eina rúblu fyrir það. Verk sem þetta krefst óeigingjarnrar ástar á skáldskap og erfiðinu, sem þetta kostar. Tungumálanám, saga, menning framandi þjóða — allt þetta á það sameiginlegt, að það er ekki gleypt í einu vetfangi. AUt það, sem ég veit um verk Brodskys, sannfærir mig um, að hann getur vænt sér mikillar fram- tíðar sem skáld og þýðandi. Og ég er ekki einn um þessa skoðun. Skrifstofa þýðendadeildaiinnar komst að þvi, að útgefandinn hafði rofið samninga við Brcdsky, og samþykkti þá í einu hljóði að skerast í málið við forstjóra útgáf- un^ar, svo að Brodsky fenigi einihverja atvinnu, og láta samningana komast i gildi aftur. Ég veit það sem staðreynd, að sama sinnis eru margir framúrskarandi þýð- endur — Marshak og Chukovsky, sem .. DÖM.: Þér þurfið nú ekki að tala fyr ir aðra en sjálfan yður. ETKIND: Það verður að geía Brod- sky tækifæri til aS geta unnið að skáld- skap og þýSingum. Langt í burtu frá öllum stórborgum skortir bæði bækur o<g bókmenntalegt umhverfi, og þ«0 mundi gera honum verkið enfitt og jafn vei vonlaust. Ég endurtek þáð, að ég 'iel mikla framtið bíða hans. Og ég »erð að segja, að mig stórfurðaði á að lesa: „Réttarhald yfir snikjudýrinu Ðrod- sky". DÓM.: Þér voruð nú samt búinn að heyra þá nafnbót. ETKIND: Já, að vísu, en m»ár datt aldrei í hug, að rétturinn mundi taka slíka nafnbót gilda. Með æfingu sinni í skáidskap, væri honum létt verk að snúa sér að blekeyðslu, og hann hefði þýtt mörg hundruð línur ef hann hefði unruð létt og liðugt. Sú staðreynd, að hann hefur lítið haft upp úr sér, þarf ekki að þýða það, að hann sé frábit- inn vinnu. DÓM.: En hversvegna er hann ekki í nfcinu félagi? ETKIND: Hann hefur verið á þýð- endanámskeiðunum okkar ... DÖM.: Ja, námskeiðum...... El'KIND: Hann tilheyrir í vissum skiiningi námskeiðunum ... DÓM.: Og hvað þá ef um engan skiln in-=< er að rœða? (Hlátur i réttarsalnum). Það sem ég vildi vita er, hversvegna er hann ekki í neinu skipulögðu fé- lagi? ETKIND: Við höfum ekkert reglu- lega skipulagt félag og þess vegna get ég ekki sagt, að hann hafi „verið með- limur". En hann kom á fundina okkar og las þýðingar sínar. DÓM.: (við Etkind) Hafið þér orðið fyrir nokkrum misskilningi í starfi yð- ar eða einkalífi? ETKIND (hissa): Nei. En hinsvegar hef ég ekki komið í stofnunina siðustu tvo dagana. Kannski hefur eitthvað gerzt þar. (Spurningin var óskiljanleg áheyrendum og að því er virtist einnig vitnir.u). DÓM.: Þegar þér voruð að tala um þekkingu Brodskys, hversvegna lögðu'ð þér þá höfuðáherzluna á erlendar bók- men.tir? Og hversvegna nefnduð þér ekki okkar þjóðlegu bólcmenntir á viafn? ETKIND: Ég talaði við hann sem þýðanda og var þessvegna forvitni að yite, hvað hann vissi um amerískar, enskar og pólskar bókmenntir, Þekkiiig hans er mikil, fjölbreytt og ristir djúpt. SMIRNOV: (vitni fyrir sækjandann, yf- irmaður varnarmálaráðuneytisins) Ég þekki ekki Brodsky persónulega, en ég vudi taka það fram, að ef allir borg- arar landsins hefðu sömu afstöðu gagn- vart framleiðslu veraldlegs auðs, mundi það taka okkur býsna langan tíma að byggja kommúnismann. Hugurinn er hættulegt vopn eigahda sínum. Allir hafa sagt, að hann sé vel gefinn piltur og því sem næst snillingur. En enginn hefur sagt neitt um, hverskonar mað- ur hann er. Haim er uppalinn i greindri fjölskyldu, en hefur ekki nema sjö ára skólagöngu. Látum þá sem hér eru viðstaddir segja, hvernig þeim, þætti það að eiga son með aðeins sjö ára skólagöngu. Hann fór ekki í herinn, af því að hann var eina fyrirvinna fjöl- skjldunnar. En hverskonar fyrirvinna? Hér segja menn að haim sé gáfaður þýt-andi, en hversvegna nefnir enginn það á nafn, að hann sé ruglaður í höfð- inu? Og hvað um sovétfjandsamlegu ktvæðin? BRO.: Þetta er ósatt! SMIRNOV: Hann þarf að breyta mik- ið hugsanagangi sínum. Ég hef ýms- ar grunsemdir um þetta vottorð, sem Brcdsky var gefið í „tauga" klinikinni, viðvíkjandi taugaveiklun hans. Þetta er ekkcrt annað en þessir fínu vinir hans að gera uppsteyt og æpa: „Bjargið þess um unga marmi!" En rétta lækningin handa honum er nauðungai^'inna og þá jre'a engir fínir vinir bjargað honum. Ég þekki hann ekki persónulega. Ég 2». U>1. 1964 -LESBOK MORGUNBLAÐSINS 13

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.