Lesbók Morgunblaðsins - 20.09.1964, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 20.09.1964, Blaðsíða 2
Þ esar Anastas Mikoian varð forseti Sovétríkianna k liðnu sum. ri og Leóníd Breznev lét af því em bætti — að beiðni Krustsjovs — til að helffa sis formaiinsstarfinu í Kommúnistaflokknum. var bað ná leffa sasndóma álit erlendra sér- fræðinea um sovézk málefni. að möguleikar Breznevs á að verða eftirmaður Krúslsjovs hefðu mjög aukizt. Bieytingin er almennt talin vera fyrsta skrefið til að tryggja „rétt an" eftirmann. Álitið er að Krust- sjov hafi gengið þannig frá hnút- unum, að þrír nánustu samistarfs- menn hans tækju við þremur veiga mestu embættum í ríkinu, næst hans eigin embætti — Breznev yrði formaður flokksins, Aleksei N. Kósygin yrði aðstöðarforsætis- ráðberra og Mikojan yrði forseti rikisins. Mervn gengu yfirleitt út frá því, að meS þessari ráðstöfun hefði Krústsjtnr fyrir augum tvö markmið; hann gseti varið sjálfan sig fyrir þrýstingi frá svo að segja öllum hliðum, og þegar valda skeiðj hans væri lokið mætti skipta valdinu á þrjár hendur, Breznev tæki við flokknum, Kósygin fengi fram- kvæmdavaidið og Mikojati héldi stöðu sinni sem æðsti maður Æðsta- ráðsins (þjóðþingsins). Þannig var hugmyndin sett fram, og vel má vera að hún reynist vera samkhætn veru- ieikanum, en í Moskvu er allt á huldu um merkingu þessara mannaskipta enn sem komið er. * ±\(S því er varðar Leóníd Breznev, þá vitum við um helztu atriðin í opin- berum ferli hans, embætti sem hann hefur gegnt, staðina sem hann befur hein.sótt eða starfað á, en við vitum sama og ekkert um manninn sjálfan. Við vitum, að næst Krústsjov er hann valdamesti maður í miðstjórn Kommúnistaflokksins og að miðstjórn in befur hið raunverulega vald í Savétríkjunum. Við vitum líka, eða teljum okkttr vita, að hann fjallar um roálefni sem varða Iögregluna, herinn, starfsmenn rikisstjórnarinnar og skipu lagsroál ríkisins yfirleitt. Þetta veitir honum að sjálfsögðu feiknarnikil vold. En við vitum ekkert um hugmyndir hans — og erum ekki einu sinni örugg ir um að hann hafi nokkrar sjálfstæð ar hugmyndir. Á öllum starfsferli sínum hefur hann sagt svo fátt opinberlega um grund- vallarstefnumál, að helztu erlendu sendi- ráðin í Moskvu, sem venjulega fylgj- ast vel með slíkum málum, eiga mjög erfitt með að skilgreina afstöðu hans og stefnu í þeim hugmyndafræði- íegu deilum sem verið hafa efst á baugi í kommúnistaheiminum um langt skeið. Hann hefur bergmálað sjónarmið Krústsjovs, en ýnisum finnst hann hafa gert það máttleysisíega og án sannfæringar. í sumum mikitsverðum málum, — t.d. að því er varðar eftirlit LEONIDBREZ flokksins með Iistamönnum — hefurhann stundum gefið í skyn, að hann sé með mæltur strangari aga, en Krústsjov heíur líka stundum tekið þá afstöðu. Við vitum sem sé að Breznev hefur alla tíð stutt Krústsjov dyggilega. En við vittum ekki, hvort hann mundi halda fast við stefnu hans að honum frágengnúm, eða hvort hann yrði jafn dyggur þjónn annarrar stefnu. Gáta Breznevs er gáta allrar þeirrar kyn- slóðar sovézkra leiðtoga sem hann til heyrir. Menn vita ekki miklu meira um félaga hans eða keppinauta í mið stjórninni — menn eins og Kósygin og Podgorny (sem er annar nákominn samstarfsmaður Krústsjovs). Það er undravert hl7e keimlíkir allir þessir menn eru í útliti, klæðaburði og allri framkomu. Þeir eru gæddir sömu mýktinni, klæðast sams konar dökkum íötum, hafa sama suðandi raddhreim inn þegar þeir flytja ræður, bera sama alvörusvipinn og eiga sama ásetnin.g- inn um að láta ekki á sér bera — tii að skyggja ekki á höfuðpaurinn. Þetta eru hinir nýju stjórnmálamenn Sovétríkjanna — þeir minna einna helzt á forstjóra stórra fyrirtækja á Vesturtöndum, einbeittir, vinnusamir, duglegir og séðir, en án nokkurs áber- andi persónuleika. Br ?reznev virðist samt skera sig úr að því leytí, að hann er óþvingaðri, persónulegri og hýrari á brá en flestir félagar hans. Á ferðalögum sínum er- lendis og við hátíðleg tækifæri heima fyru- hefur hann fengið orð fyrir að beita a/ipuðum kumpánabrögðum og þeim sem helzt einkenna bandaríska stjórumálamenn á kosningaferðalög- uro.. Við þau mörgu hátíðlegu tækifæri, þegar æðstu valdamenn í Moskvu koma inn í móttökusal í Kreml í litl- um hnapp þétt á hæla Krústsjovs, stiiiguir hið opinskáa og laglega and- lit .Síreznevs og viðkvæmnislegt göngu lag hans skemmtilega í stúf við stífa cg drungalega framgöngu félaga hans. En að dæmi annarra opinberra em.bættismanna í Sovétríkj unum hefur Breznev haldið einkalífi sínu leyndu fyrir forvitnum erlendum sendimönn- um og venjulegum sovétborgurum. Hann býr ásamt konu sinni, Viktoríu, í einu af sex Iystihúsum sem ætluð eru æðstu mönnum Sovétríkjanna á Lenin- hæðum, íbúðarhverfi sem stendur í brattri hlíð handan við Moskvu-fljót með útsýn yfir borgina. Hann á a.m.k. eina dóttur, Galínu, sem sögð er vera sérlega lagleg, og ungan kvæntan son, Júrí, sem er verkfræðingur. Tengda- dóttir hans kennir ensku og dvaídist nýlega nokkra mánuði í I/undúnum — og það var æivintýri sem .^.kaðaði hana ekki", að því er Breznev sagði einum gesta sinna. Og þetta má heita allt sem við vitum um einkalíf Leóníds Breznevs, sem nú er á 59. aldursári. Sagt er að hann sé með köflum í meira lagi ölkær, og þegar hann var í opinberri heimsókn tii Marokkó í ársbyrjun 1961! gengu sögui' um, að hann hefði gengið undir aðgerð vegna hjartasjúkdóms, en það var að sjálfsögðu aldrei opinberlega staðfest. Póiitísk ævisaga Breznevs á það sammerkt við einkalíf hans, útlit og hátterni, að hún er í fuliu samræmi vi5 hefðbundna forskrift fyrir sovézka íramámenn. Svo keimlíkar eru hinar pólitísku ævisögur helztu leiðtoga Sovétríkjanna, t.d. eins og þær eru skráðar í hinni „Miklu Sovét-alfræði- orðabók", að við sjálft liggur, að þær gætu hver fyrir sig átt við þá aila. L iJeóníd Iljitsj Breznev var 11 ára gamall drenghnokki, þegar bolscKúka- byltingin í Kússlandi brauzt út. Hann var sonur stáliðnaðarmanns í hinura litl'a námubæ Kamenskoje — sem seinna var nefndur Dnéprodzersjinsk — á bökkum Dnépr-fljóts. Hann vann um skeið í stáliðjuveri, gerðist síðan landmælingamaður, og fluttist loks til Moskvu þar sem hann varð nem- and' við Landbúnaðarstofnunina. 25 ára gamall var hann orðinn meðlimur í Kommúnistaflokknum. Snemma á ferli sínum sem flokks- starfemaður varð Breznev bæjarstjóii í heimabæ stínum, og svo gerðist það árið 1938 að hann hækkaði í ti-gn og íékk hið gamla starf Krústsjovs sern aðalritari Kommúnistaflokks Úkraínu. Síðan hefur hann alla tíð verið rrrjög handgenginn Krustsjov. Á stríðsárun- um var hann pólitískur komniissar i 18. herfylki Rauða hersins (í Úkraínu), og eftir stríð tók hann aftur við starfi sínu sem flokksforingi, fyrst í Úkrainu, síðen í Moldavíu. Árið 1952, ári áður en Stalín féll frá, var hann sfcipaður meðlimur í mið- stjórn Kommúnistaflokksins og vara- meðlimur Forsætisráðsins. Þegar Krústsjov varð aðalritari flokksins og fékk í hendur stóraukið vald til em- bættisveitinga, var eitt af fyrstu verk um hans að skipa Breznev pólitískan kommissar alls Rauða hersins og síðar yfirkommissar hermálaráðuneytisins. ÁriS 1954, skömmu eftir að Krusts- jov hóf framlr/æmd áætlunar sinnar um „landnám" í Kazakstan, varð Breznev foringi Kommúnistflokksins í Kazakstan og hafði yfirumsjón með framkvæmd áætlunarinnar. Tveimur órum síðar var búið að rækta 87 millj- ón ekrur, og Breznev hafði fæirt sönn ur á að áætiun Krústsjovs var fram- kvæmanleg, þrátt fyrir viðvaranir sérfræðinganna. Þegar allt fór út urn þúfur (skömmu síðar) var hann aftur kominn til Moslilvu og búinn að tryggja sér mikinn og bjargfastan orðstír sem afburðaduglegur skipuleggjari og verð- mætur aðstoðarmaður Krústsjovs. Árið 1960 tók .Sreznev við embætti Klimente Vorosjílovs sem forseti Sovét ríkjanna um þær mundir sem viðsjárn ar út af U-2 njosnaflugvélinni stóðu sem hæst. Hann varð að láta af hendi sæti sitt í miðstjórn Kommúnistaflokka 'ins þá, en fékk það aftur í júní 1963 — tveimur mánuðum eftir að Froí R. Kozlov, sem sagður er hafa verið and- vígur ýmsum sfcefnumálum Krústsjov3» fékk hjartaslag og hætti pólitískum afskiptum. Framihald á bls. 4. Utgelaam: a.l. ArvaKur, KeyKjavIfc. Framkv.stj.: Sigfús Jónsson. Ritstjórar: Sigurður Bjarnason frá Vleur. Matthias Johannessen. Eyjólfur KonráiS Jónsson. Auglýsingar: Arnl GarSar Kristinsson. Ritstjórn: ASalsUæU 6. Sími 22480. 2 LESBÖK MORGUNBLAÐSINS 29. tbl. 1964

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.