Lesbók Morgunblaðsins - 05.07.1970, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 05.07.1970, Blaðsíða 1
| 26. thl. 5. iúlí 1970 45 ársr. J Wolf Schneider ^ BABYLON Um hina stórfenglegu fornaldar- borg í Mesópótamíu, sem ekki átti sinn líka á sínum tíma Jóhann Hannesson, prófessor þýddi W*' Þannig hugsa menn sér að Babýlon hafi litið út þegar vegur borgarinnar var sem mesiur. Áfangar á þróunarferli „borg arinnar" eru stórborgirnar, heimsborgirnar, glæsilegar, en spiiltar. Engim þeirra hefir sveiflað sér djarflegar milli drernbilætis og eymdar en him fyrsta þeirra: Babýlon. — Og nafn hennar var ritað á enni hennar: Leyndardómui': Babýlon hin mikla, móðir hór- kvenma og viðurstyggða jarð- arinnar. Op. 17,5. .... Borgin hin mikla, sem klæddist dýru líni og purpura og skarlati, og var gulli roð- in og gimistieimum og perlum . . . Op. 18,16. — Ég vi'l rísa upp gegn þeim, segir Drottinn hersveitanma, og afmá nafn og leifar Babel-borg ar, ætt og afkomendur, segir Drottinn. Ég vil gefa hana stjörnuhegrum til eigniar og láta hana verða að vatinisimýri; ég vil sópa henni burt með sópi eyð- iiigarinmiar, sagir Drottinn her- sveitanna. Jes. 14,22—23. Yfir fyrstu heimsborg sög- unnar hefir verið úthellt meira hatri en yfir mokkra borg aðra. Lesi maður í heild það, sem spá mennirnir, þeir Jesaja, Jeremía og Daniel, það sem Mósebæk- urnar, Sálmarnir og Opimber- unarbókin úthella af biturleika og reiði yfir Babýlon, hvernig höfumdar þassara bóka ákalla Drottin til að hann hefji á loft hefndarsverð gegn borgkiini, hveriniig þeir í ógætfu sinni hugga siig með spádómuim um dauða og grimimiiega gjöreyð- ingu Babýlonar, þá kemst mað- uf í skilning um þann ótta og það habur, er menn báru í brjósti til þeæarar borgar. Hvers vegna gat þetta gengið svo langt? Bab-ilu merkir „Guðs hlið". Við Mtla lamdtungu, sem nær fram milli fljótanna Evfrat og Tigris norðan til í landi Babý- lóníu varð borgin Babýlon til, sednt á þriðja aldatug f. Kr. Síðþroska var hún meðal borg- anna á þessum stóðuim, og upp- haflega heldur líltll borg. Hammúrabi konungur, sem sat að völdum árim 1728—161)6 f. Kr., gerðd Babýlon að höfuð borg í Mesópótamíu, og urndir stjórn sína safnaði hann um þrem milljónum íbúa Mesópóta- míu. Þar með verðsikuldaði þetta land loksims það nafm, sem nú á dögum er oftast not- að um það, Babýlónía. Hammúrabi kom ríkinu til vags, svo að efinahagur og meranikiig blómigalðdst betur en nokkru sinni áður. Hamn prýddi höfiuðborg sína mörgum hotfium og stórri konungshöll. Annars vitum vér nálega ekk ert um útlit Babelsborgar á þeim tíma, af þvl að rdstár og leirkerabrot eru fyrir neðan yfirborð grunnvatnsims. Frægur varð Hammúrabi ekki aðeins fyrir stofnuin ríkia og stórar bygginigar, heldur um fram allt fyr.ir að taka saman „fyrstu lögbó'k" sögunnar, Cod- ex Hammurabi, sem meitluð var inn í steinsúlu, an súlam fannst árið 1902 í borginni Súsa, og nú á tímum er súlan til sýnis í Louvre-safnd. Lagasiöfn smá- ríkjakonunganina í Úr, Akkad og Nippur notaði hann tii fyr- irmynda að refsirétti og borg- araleguim rétti. Tvö þusund og tvö hundruð árum síðar hafði þessi réttur álhrif á Corpus jur- is, sem Juistinianus keisari í Miklagarði tók saman. Þannig hefur löggjöf Hammúrabi haft áhrif á réttarhugmyndir vorar. Hammúrabi steig fjögur þýð- ingarmikil skref. Fyrstur allra setti hann stóru ríki samræmd lög. í stað endurgjaldsaðigerða einstaklinga, það er blóðlhefnd- arinnar, setti hanm ríkisrefs- mgu. Hann gekk út frá því, að meðal hlutverka rikisims væri það, að vernda hinn veika gegn hinum sterka. Refsa skyldi þeim einum, sem sanmir voru að sök. Miðað við þá öld var hér um afar mikilvæiga framför að ræða. Fólki var skipt í þrjár stétt- ir: Presta og embættiismenn, frjálsa menn og þræla. Lögin heimiluðu yfirs'téttunum þrenn fríðindi: Ef meðlimumi þeirra var sýnt líkamlegt ofbeldi, máttu þeir endurgjalda það undir eins. Sá sem olli þeim óþæ'gindum eða framdi brot gegn þeim, sætti harðari nefs- ingu en hinn, sem eitthvað braut af sér gagnvart frjáQsum manni eða þræli. Hins vegar átti prestur eða embættismaður yfir höfði sér afar harða refs- ingu, ef hanm brauit eitthvað af sér. Reglan um „auga fyrir auga" var hagnýtt af grirnimiiegri festu, sem oss finnist nú hroil- vekjamdi. Auga sam iskygiginidist inm í forboðinm leyndardóm, var stumigið úr. Hönd Sem framdi þjófnað, var höggvin af, einnig sú hönd, sem lyft var gegn föður, eða hönd laeikmis, sem sök'um mistaka í skurðað- gerð var völd að dauða sjúkl- ings. Enn voru harðari aðgerðir hu.gsamlegar: Ef bygginga- meistari byggði hús svo illa að það hrundi og sorour eigand-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.