Lesbók Morgunblaðsins - 05.07.1970, Blaðsíða 9

Lesbók Morgunblaðsins - 05.07.1970, Blaðsíða 9
Örlygur Sigurðsson ÚR DALAKYRRÐ í BORGARSKARK Um ógleymanlegan fræðaskegg Kolbein frá Skriðulandi Suður í „dýrðina" barsthann með strauimnum, nær sjötugur að aldri. Það var hans fyrsta höf'uðistiaiðlarfer'ð. Aldrei hafði hann verið haldinn Reykjavífc- ursótit né sijúlktegum hrifini- ikláða í niýjiunigiar tækni og tízkiu. Hann kom að morðan ásamtlífs förunautnuim, eiginikowunni, þeirra erinda að eyða eilliár- unum í návist ástrikra dætra. Þær höfðu setzt hér að eins og sivo mianglt uintgt fólfc utain af landi, seim sfcapar og bygigir þessa borg. Það er eins og þessi sérkennilegi, skaigtfirzki dala- bóndi sé langtuni lengra að kominn en norðan úr Sfcriðu- landi í Kolbeinsdal. Iiiníæddir borgarbúar sem sæjiu Kolbein Kristinsson, fræðimann, frá Skrið'ulandd koma vagandi út úr Landsbókasafninu og berast inn í hrinigiðiu vitsfaertrar bíla- umferðar myndiu jafnvel halda, að þar færi einn af höfundum sjálfra handritanna. Já, og finnast að þar kæimi maður lall andi allar götur aftan úr sjálfri ritöld yfir þúifnafcolla og karga þýfi íslenzikrar lífsbaráttu og þjóðlegra fræða. Hann er lif- andi sýni þess bezta úr gam- all'i íslenzkri bændamenningu löngu liðinna kynslóða, sem hélt merki andaras hátt á loft. Stundum er engu líkara en þessi hógværi og lítililábi gamli fjárbóndi hafi óvænt dottið út úr snjáðum síðluim æviagamalla skinnbóka, langt aftan úr grárri forneskju með fjöðurstaf í hönd á íslerazkuim siauðsfcinn- skóm með brúsandi fornfálegt kjálkasfcegg og göngulag hijóð látra sagnritara, góðiegur, ger hugull og grúisfcbogLnn í baki. Þessi skagfirzki fræðaþuilur úr Hóliaisófan himrui fo'iiniu verður hálfáttræður 7. þ.m. Ég þekkti hann að norðan og mat hann mifcils sakir gáfna hans og gæða, mikiillar sjaifs- mieranituiniar oig tiMiininiinigiaiegs skilnings á mannleg örlög. Auk þess hafði ég gert mynd af hon uim fyrir 10—15 árum. Bg bauð honuín brátt að aka honum uim hafuðstaðinn og sýna honurn mangrcnmiaðain lj'óimia borg- arinnar. Við brumuðum gegn- uim hvert sfcr<auitlhverfiið af öðru og skyggndumst vum ný- tízfculeg stræti, sfcoðiuðiuim sfcýja kljúfa, rennduim augum til Bændahaillarinnar og horfðu'm upp eftir turnspírum, nýjum sfaart'kir.kjnm, skólabygigingu m, glerhýsuim, stálpöilhiim og ál- höMum reykvíkskrar auðlegð- ar. Ektai var atð sjá svipibrigði á Kolbeini né minnista vott að- dáiumar og undrunar yfir þessu Grettistaki tækninnar á tutt ugus'tu öld. Því ók ég beint út úr bænum eins og byssu- brenndur upp í Gufnmes, þar sem túniáburð'ur bændanna er fr.aimleiddur. Og viti menn, Kol beinn tók skyndiregt viðbragð í þann miund er við ókum heim að áburðarverksimiðjunni í Guf'unesi. Það var eins og hann gæfi ekki siálfu mannvirkinu miininista gaiuim, en starðli þasis í stað hugfanginn á gamlan grj'Cithniu'liunig, .aldurisiorfinn og mosavaxinn, sem stóð upp úr nærliggjandi bæjiarrústum. Og nú var sem sól léki uim and- lit gaimia mannsins og frásagnar gieðin vaknaði og hann sagði í bannsleguim fögnuði: „Hér mun vera bæjarhlað og hestaisteinn Bjianna Thorarensens og hér mun sfcálldið hafa stigið á bak gæðiinigi siíniuim, er hamin hvarf norður að MöðruvöHuim í Hörg árdal til að taka við ambmann.s- emibættimu, Þá rainkalði ég laks ins við mér og skynjaði hvé^3 að Kolbeini sneri hér syðra. Með beniS'ínið í boitini var brun- að út á Laugarnes, þar sem biskupsisto'fan stóð forðum og þaðan út á Seltjarnarnes og skyggnzt heim að landlæknis setrinu gamla í Nesi við Sel tjörn. Síðan luan sögufr'æga staði, sem máli skiptu og nú lék Kolbieinn á ais oddi glaðiur í braigði eins og fagnandi safn ard, seim höfðiu bordzt mangir fá- gætir safngripir sairnitíimis. Safn hanis var Ihiuglæig mánrainiga- hlaða söguilegr.a verðlmæta, sem kosta engin fjárútlát, byggt upp af óeigingirni án ágirndar. Hann horfði yfir sundið tiiVið eyjar og fannst sér ekkert liggja á að fara þangað. Bkki væri Lakara að bíða og l'áta sig hlakka til að komast í sögu krásirnar þar. Síðan ræddi hann um Skúla fógeta og Stephánúnga. Loksins sá hann þá Reykjavík, sem hugU'r hans girmtist. í saimræðiuim er Kol- beini gjarnt að vitna tii gam alla atburða og atvika. Aldrei verður honuim tiivitnunarvant. Er við renndum fram hjá verzl uin Silla og Valda í Aðalisitræ.ti í einu elzta hiúsi bæjarins, gam alli innréttingu Sfcúla fógeta, þá var það ekki flóðlýs'tur varningur í búðargluiggum, sem kom huga hans á hreyfingu heldur umhugsunin um, að hér hafði Sfcúli lifað, gengið og starfað. Þá urðu atvik úr lífi fóigetans að um'ræðluefni, þessa norðlenzka forföður og höfiund ar Rieytkjiaivíikur sieim höfaíðstiað- ar og margt bar á góima nn Sikúla og .samtíð hans. Kol beinn lyftist í bílisætinu af frásagnargleði, blakaði kenn araiega með an.narri hendi út í loftið orðum sínuim til áherzlu og áréttingar og sögustrauimur inm leið lygnt fram lílkt og Hér- aðisvötnin og fcvísiaðist víða. Ein sagan var eiittihvað á þessa leið, svo að óg reynd að fara Framlhald á bls. 15. ! C 1 M Kolbeinn frá Skriðulandi. «. xjkn «.A-v< Merakóngar á skagfirzkum „Kveðjuhóli". 5. j'úlí 19'70 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 9

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.