Lesbók Morgunblaðsins - 21.05.1972, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 21.05.1972, Blaðsíða 3
Guðmundur Jónsson, Kópsvatni Mannfjöldi á Islandi fyrir 1100 Annar hluti 1 frásögn þessari er tvennt, sem ekkd verður dregið i efa, að Paparnir vor-u krssínir og þeir voru irskir eða a.m.k. frá Bretlandseyjum kamnir. Um fjölda þeirra verður ekkert ráð ið af þessari frásögn, og það er heldur ekki nefnt, hvert þeir fóru. Það er aMs ekki leyfilegt að draga þá ályktun af þessari frásögn, að Paparnir hafi flú- ið landið, heldur má eins skilja frásögnina þannig, að þeir hafi aðeins flúið til aískekktari staða á fslandi sj'áiflu. Senni- lega hefur Ari lítið vitað um þetta. Þó að Paparnir hafi átt báta eða skip, þegar víkingarnir komu, er mjög óvíst, að þau haii verið haffær með litlum fyrirvara, og þótt svo hefðd ver ið, hvert var þá ferðinni heit- ið, ef yfirgefa sikyldi landið? Eklki dugðd að fara til Færeyja, Hjaltlands eða Orkneyja, þvi að allar þessar eyjar höfðu norrænir menn lagt undir sig, og jafnvel þótt Paparnir hefðu komizt alla leið heim tid Ir- lands, er ekkert trúlegra en að einnig þar hefði vikingum verið að mæta. Mér finnst hins vegar trúlegra, að Paparnir hafi hörfað undan á landi. Þeir hafa sennilega verið flestir á . suðausturlihluta landsins, og þar sem álitið er, að byggð norr ænna manna hafi fljótlega orð- ið mikil á AuS'tfjörðium, þá er , mjög líklegt, að Paparnir hafi . leitað undan vestur með suður ströndinni og sumir hafa jafn- vel ekki stanzað fyrr en á Vest fjörðum. Þar gátu þeir fundið manga afskekkta staði, þar sem þeir gátu gert sér vonir um að fá að fera í friði fyrir viking- um um sinn. Með þvi að ferð- ast á landi gátu þeir lika tekið með sér búifé, sem þeir hafa trúlega verið búnir að flytia til iandsins en viíikínigarnir hins vegar haft mikla ágirnd á. I Sturliubók Landnáimia er sagt frá Pöpun'um á þessa leið: „En áðr Is'.and byggðist af Nóregi, váru þar þelr menn, er Norðmenn kalla Papa, þeir váru menn kristnir, ok hyggja menn, at þeir hafi verit vest- an um haf, því at fundlusk ept- ir þeiim bækr írskar, bjöllur ok baglar ok enn fleiri hlutir, þeir er þat mátti skilja, að þeir váru Vestmenn. Enn er ok þess getit á bókum ensfcum, at i þann tíma var farit milli land- anna." Þarna má sjá, að frásögnin úr íslendingabók er endurtek- in litið breytt, en þó er sá mun ur á, að orðin: „En þeir fóru síðan á braut, af þvi at þeir vildu eigd vesa hér við heiðna menn" eru felld niður Þetta þarf athugunar við. Vera má, að Sturla Þórðaxson hafi feiilt þessa setningu niður vegna þess að hann hefur álitið hana villandi eða jaÆnvel ranga, og að þetta megi skoða sem rök fyrir því, að Paparnir hafi ekki flúið brott af landinu. Þó að þessir fyrstu íbúar landsins hafi verið nefndir Papar í öllum heimildum, geri ég samt ráð fyrir, að þeir hafi yfirleitt etoki verið einsetu- menn, heldur hafi þeiir verið kvæn.tir, svo að notekur fólks- fjöltgun hefur átt sér stað. Vel getur líka verið, að þeir hafi verdð nefndir öðru nafni, sem síðan féia í gleymsku. Ég hef grun um, að slikt nafn feliist í bæjamafninu Breiðabólstaður. 1 staðanafnaskrá Islendinga- sagnaútgáfunnar eru nefndir 10 bæir, sem bara naifnið Breiðabölstaður. Þetta er sér- kenndliegt nafn og merkimg þess ligigur eklki í augurn uppi. Önn- ur örnefni eins og Breiðaf jörð- ur, Breiðasund, Breiðavað og Breiðavilk gefa strax til kynna, hvað þau merkja. Orðið ból- staður virðist lítið koma fyrir nema i þessu eina bæjarnafni. Þó er að finna merkilegit dæmi í Laxdælu, 6. kap., sem byrjar þannig: „Eptir þat gefr Unnr fleirum mönnum af landnámi sinu. Herði gaf hon Hörðadal allan út til Skráimuhlaupsár, hann bjló á Hörðaibólsitað ok var mikill merikismaðr ok kyn sæll." Ætla má, að dalurinn Hörða Nína Björk Árnadóttir FÖSTUMESSA í purpuraklæðunum stóð hann sjötta stund var í nánd. Hjá öllum hallarsúlum á strætum og uppum fjallshlíðar heyrðust grátstunurnar. Og hann sagði: Grátið ekki yfir mér grátið yfir ykkur sjálfum. Grátið ekki yfír mér grátið yfir ykkur sjálfum hann stendur í purpuraklæðunum með þyrnikórónuna hann stendur hann sem vill krýna okkur kærleikanum. Og grátstunur heiftar og sorgar berast uppum f jallshlíðar yfir eldsloga styrjalda yfir heim heljar og hryðju svo liljurnar blygðast sín að springa út þessa nótt. Við hefjum vorn handaþvott upplitsdjörf að vanda. 21. maí 1972 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 3

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.