Lesbók Morgunblaðsins - 18.03.2000, Blaðsíða 11

Lesbók Morgunblaðsins - 18.03.2000, Blaðsíða 11
+ akotsbænum annað en tóftirnar. Straumur, nú Listamiðstöð Hafnarfjarðar, í húsinu sem Guðjón Samúelsson teíknaði og Bjarni Bjarnason byggðl. Vatnshæð í Straumstjörnum er sfbreytileg; stundum eru þær bakkafullar, en á næsta útfiri eru þær orðnar að farvegi þar sem bergvatnsá streymir fram. í Listamiðstöðinni í Straumi er þessi gestavinnustofa með ofanbirtu og aðstöðu eins og hún gerist bezt. Árni Rúnar Sverrisson var að mála fyrir sýningu sem hann opnar f Straumi nú um helgina. 1 spöl suður í hraunið. Einnig þar hafa sjávarföll áhrif á hæð vatnsborðsins eins og fram kemur á dökka litnum næst lóninu. slóða lokað með keðju. Þetta er samt ágæt gönguleið og þá er farið framhjá allstórri hlöðu og fjárhúsum. Kornelíus Jónsson, þekktur úra- og skartgripakaupmaður við Skólavörðustíg, hefur átt helming Lónakots síðan um 1950 og rekið þar fjárbúskap ásamt fjöl- skyldu sinni. Nú eru þar nokkrar ær og fáeinir hestar á fóðrum, en heyja er ekki hægt að afla í Lónakoti og verður að kaupa fóðrið. Á sumrin er ánum sleppt í hraunið, en Lónakotsland er eins og fleygur: breiðast neðst, en mjókkar inn eftir og endar í Mið-Krossstapa. í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídal- íns frá 1703 segir að jarðardýrleiki Lónakots sé óviss, en eigandinn er „Kongl. Majestat". Leigu- liði kóngsins heitir Sigurður Oddleifsson og er eftirtektarvert, að landskuldin, xl álnir, skal greiðast í 8 kolatunnum heim til Bessastaða. Það eru sem sagt viðarkol sem Bessastaðavaldið heimtar í afgjald og fyrir utan alla vinnuna við kolagerðina má ætla að drjúgri spildu með kjarri hafi verið eytt árlega vegna þessa. Þar kom að ábúandinn kvartaði um að skógur- inn í Almenningi væri svo foreyddur, „að hann ei til treystíst þar að safna koMði til landskuldar- gjaldsins." Þá var það gefið eftir að landskuldin mætti betalast með II vættum fiska, en leigur af leigukúgildum skyldu betalast í smjöri heim til Bessastaða. Auk þess fylgdu jörðinni kvaðir um mannslán til Bessastaða og skyldi bóndi fæða verkamanninn. Allt er þetta í samræmi við þá ánauð sem lögð var á leiguliða í næsta nágrenni Bessastaða og nefnir Jarðabókin fleira. Þar á meðal eru hrís- hestar „þegar kallaðir eru", svo og „skipaferðir". En manntalsárið 1703 eru sex manns í heimili í Lónakoti. Um hlunnindi jarðarinnar segir í Jarðabók- inni: „skógur hefur til forna verið, og er nú meira hrísríf, það brúkarjörðin til kolagjörðar og eldiv- iðar og stundum til að bjarga sauðpeningi í hey- skorti." Bústofninn er 2 kýr, 2 kvígur, 21 ær, 5 sauðir, 7 lömb og 2 hross. Á heyfeng má fóðra 3 kýr, segir þar. Rekavon er sögð lítil, en sölvafjara er „hjálp- leg fyrir heimamenn", sömuleiðis hrognkelsa- fjara, en „heimræði má ekki kallast að sé hér, því lending er engin nema við voveiflega sjávar- kletta..." Hinsvegar fær ábúandi Lónakots að Hlaðan í Straumi hefur gengið í endumýjun lífdaganna með því að þar er er nú glæsilegur 150 fer- metra sýningarsalur sem fær dagsbirtu frá kvistunum þremur. + LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 18. MARS 2000 1 I

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.