Morgunblaðið - 20.05.2001, Blaðsíða 18

18 SUNNUDAGUR 20. MAÍ 2001 MORGUNBLAÐIÐ
Á
SGEIR Ásgeirsson og
Þórir Marinó Sig-
urðsson sinna einu
hættulegasta starfinu
í Kosovo, lífvörslu
fyrir fyrirmenni,
stjórnmálamenn og fanga. Íslensku
lögreglumennirnir hafa komist til
æðstu metorða á skömmum tíma í
starfi sem vinir og ættingjar eiga
erfitt með að gera sér í hugarlund.
Þrátt fyrir að ökuferðin frá fang-
elsi til dómshúss taki um þrjár mín-
útur er að baki margra daga flókinn
undirbúningur. Tæplega 200 manns
tengjast ökuferðinni með tvo af
hættulegustu glæpamönnum Kos-
ovo, Geci-bræðurna. Réttarhaldið
yfir þeim er að hefjast og ljóst að
þeir búa yfir upplýsingum sem
mörgum er í mun að verði aldrei
látnar í ljós. Við stýrið í brynvörðum
bílnum situr yfirmaður lífvarðasveit-
ar Sameinuðu þjóðanna, Ásgeir Ás-
geirsson, en kollegi hans, Þórir Mar-
inó Sigurðsson, hefur auga með
bræðrunum.
Ásgeir og Þórir eru svipaðir á hæð
og vöxt og nauðrökuð höfuðin ljá
þeim enn líkara yfirbragð en ella.
Sumir eiga enda erfitt með að
þekkja þá í sundur og viðurnefnin
sem þeim voru gefin eru til marks
um að litið er á þá sem eina heild,
Snöggur og Snar, Chip & Dale. Al-
vöruleysið sem liggur í nafngiftinni
er villandi því báðir hafa komist til
mikilla metorða innan lögreglunnar í
héraðinu á tæpu ári, ári sem hefur
farið fram úr flestu því sem þeir áttu
von á.
Ásgeir stýrir um 110 manna sveit
sem gætir háttsettra alþjóðlegra
embættismanna, erlendra gesta og
annarra sem teljast í hættu; t.d.
Serba í áhrifastöðum, nokkurra alb-
anskra stjórnmálamanna og afbrota-
manna, einkum stríðsglæpamanna
og þeirra sem tengjast skipulagðri
glæpastarfsemi. Í sveitinni eru sér-
sveitarmenn frá fimmtán löndum og
sér Þórir um að prófa þá og þjálfa,
auk þess sem meðlimir annarra lög-
reglusveita fá einnig þjálfun hjá líf-
varðasveitinni.
Álagið í starfi sem þessu er gríð-
arlegt enda er lífvarðasveitin orðin
fjölmennasta lögreglusveitin í hér-
aðinu, sem er gjörbreyting frá því
sem var þegar Þórir og Ásgeir komu
til Kosovo fyrir réttu ári, um miðjan
apríl. Þá voru tæplega 40 manns í
henni og verkefnin aðeins brot af því
sem nú er.
Hættan venst
Raunar var ekki ætlunin að þeir
gengju í lífvarðasveitina; þeim var
ætlað að starfa í hinni skiptu borg
Mitrovica í norðurhlutanum, eins og
fyrirrennarar þeirra, Guðmundur
Ásgeirsson og Jón Valdimarsson. Er
yfirmenn Sameinuðu þjóða lögregl-
unnar í Pristina höfðu veður af því að
Þórir og Ásgeir hefðu reynslu af ör-
yggisgæslu voru þeir ekki lengi að
færa þá yfir í lífvarðasveitina.
Félagarnir sinna einu hættuleg-
asta starfinu í héraðinu og eru vel
vopnum búnir í vinnunni. Þegar þeir
eru á vakt verða þeir að vera stöðugt
á varðbergi og þegar þeir og aðrir
lífverðir sinna starfi sínu láta þeir
engan vafa leika á hverjir þeir eru,
íklæddir skotheldum vestum og
vopnaðir vélbyssum. „Skilaboðin
sem við sendum frá okkur eru:
Komdu ef þú þorir,“ segir Þórir en
kerfið sem lífvarðasveitin starfar
eftir er byggt upp á starfi bresku
lögreglunnar á Norður-Írlandi. Það
hefur gefist vel í Kosovo, þar sem
sárafá dæmi eru um að haft hafi ver-
ið í hótunum við meðlimi lífvarða-
sveitarinnar. Þá hefur ekki verið
skotið á þá eða fólkið sem þeir gæta
á meðan lífverðirnir eru við störf.
„Hættan er yfirleitt langvarandi,
hún kemur ekki og fer. Hér ríkir
gríðarlegt hatur á milli t.d. Albana
og Serba. Hættan er hluti af starfinu
en við hugsum ekki stanslaust um
hversu hættulegt það er, erum bara
meðvitaðir um það og gætum þess að
vera við öllu búnir.“
Þeir félagar eru ævinlega vopnað-
ir, einnig á frívakt, ef ske kynni að
þeir yrðu kallaðir út eða þyrftu að
koma einverjum til aðstoðar. Þórir
viðurkennir að álagið geti verið
býsna mikið þegar adrenalínið er á
fullu dag eftir dag. Til að slaka á
stunda flestir líkamsrækt; hlaupa og
lyfta lóðum, lesa, horfa á myndbönd
og hittast utan vinnutíma. Í fríum
fara þeir heim til Íslands eða á sólar-
strönd til að slaka á.
„Ég gerði mér ekki grein fyrir því
hvað ég var spenntur fyrr en ég fór
til Íslands í frí og settist niður heima
hjá mömmu og pabba. Þá fyrst áttaði
ég mig á því,“ segir Ásgeir.
Vel skipulögð ökuferð
Ökuferðin með Geci-bræðurna
sem minnst var á hér í upphafi er
gott dæmi um starfið. Hún tekur
rétt um þrjár mínútur frá fangelsinu
til dómshússins en undirbúningur-
inn hefur staðið í um þrjá daga. Fara
þarf yfir hvert smáaatriði, hver sinn-
ir hverju, hvaða ökutæki eigi að
nota. Fínkemba þarf alla leiðina í leit
að sprengjum og hún er síðan girt af.
Tuttugu lífverðir sjá um sjálfan
flutninginn í fjórum bílum. Um 150
hermenn varða leiðina og leyniskytt-
ur eru uppi á öllum háum bygging-
um og hafa góða yfirsýn yfir leiðina.
Afruglarar eru notaðir til að koma í
veg fyrir að hægt sé að fjarstýra
sprengjum þegar ekið er hjá en líf-
varðasveitin á mikla samvinnu við
KFOR við stærri verkefni, bæði
hvað varðar mannskap og hátækni-
búnað
Herra Lögregla
Þeir félagar eru sammála um að
aðlögunarhæfni sé einn af höfuð-
kröfunum til að starfa við lífvörslu á
stað eins og Kosovo og eru báðir
hæstánægðir með hvernig málin
hafa æxlast. Ásgeir og Þórir eru
sammála um það eins og annað, þeir
tala eins og einn maður. „Það er ekki
hægt að skilja okkur að, við búum
saman, vinnum saman, klæðum okk-
ur meira að segja stundum eins,“
segir Þórir og glottir.
Þeir eru nýskriðnir yfir þrítugt,
voru í sama menntaskóla en kynnt-
ust ekki að ráði fyrr en í dyrunum á
skemmistöðum á borð við Hollywood
og Borgina. Þeir gengu í lögregluna
um svipað leyti og voru báðir teknir í
sérsveitina, sem hefur m.a. með
höndum alla öryggisgæslu erlendra
gesta.
Þegar Þórir og Ásgeir eru komnir
í íslenska lögreglubúninginn reynist
fólki að jafnaði enn erfiðara að
þekkja þá í sundur enda eru þeir
stundum kallaðir herra Lögregla,
með vísan til þess sem á einkennis-
búningnum stendur.
Þeir segjast strax hafa ákveðið að
fá sér góða íbúð í Kosovo, margir
hyggist spara við sig í slíku og falli
fyrir vikið illa á staðnum. „Kosovo er
Morgunblaðið/Golli
Ásgeir Ásgeirsson og Þórir Marinó Sigurðsson á skotæfingasvæði lögreglu Sameinuðu þjóðanna í Kosovo. Þórir er yfir allri þjálfun lífvarðasveitanna og þjálfar einnig almenna lögreglu SÞ.
’ Þegar þeir eru á vaktverða þeir að vera stöð-
ugt á varðbergi og þegar
þeir og aðrir lífverðir
sinna starfi sínu láta
þeir engan vafa leika á
hverjir þeir eru. ‘
Ein löng vakt
Ásgeir flytur annan Geci-bræðra, alræmdustu glæpamanna Kosovo,
úr fangelsi til dómshúss.
LITLA ÍSLAND LÆTUR AÐ SÉR KVEÐA Í KOSOVO
Sjaldan eða aldrei hafa jafnmargir Íslendingar starfað við uppbyggingar- og hjálparstörf erlendis og nú. Alls eru tuttugu
Íslendingar í Kosovo, héraði sem er á stærð við Þingeyjarsýslur. Tugir þúsunda erlendra hermanna, lögreglumanna,
starfsfólks alþjóðastofnana og hjálparsamtaka starfa í héraðinu og er Íslendinga að finna hjá flestum stofnunum, her
og lögreglu. Sunnudaginn 8. apríl var rætt við eina starfandi íslenska hermanninn í Kosovo en fleiri Íslendingar bera
hertitla þótt þeir sinni borgaralegum störfum fyrir NATO og enn aðrir ganga um vopnaðir og í einkennisbúningi
lögreglu. Svo eru þeir sem sinna uppbyggingarstörfum í stjórnmálum, fjölmiðlum og stjórnsýslu, nú eða sjá til þess að
umfangsmikil starfsemi Sameinuðu þjóðanna í héraðinu gangi snurðulaust fyrir sig. Urður Gunnarsdóttir og Kjartan
Þorbjörnsson (Golli) hittu hluta hópsins í Pristina.