Morgunblaðið - 28.11.2001, Side 12

FRÉTTIR
12 MIÐVIKUDAGUR 28. NÓVEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
SAMVINNUFERÐIR-LANDSÝN
er næststærsta ferðaþjónustufyrir-
tæki landsins hvað varðar skipulagn-
ingu og sölu ferða frá landinu og mót-
töku erlendra ferðamanna til Íslands.
Félagið hefur átt við mikinn fjárhags-
vanda að stríða, eftir mikinn tap-
rekstur á árunum 1999 og 2000.
Hlutafé var aukið um 350 milljónir
króna í janúar sl. en Guðjón Auðuns-
son, sem þá tók við framkvæmda-
stjórn félagsins, segir að eftir að árið
2000 var gert upp hafi komið í ljós að
staða félagsins var mun verri en
menn höfðu gert sér grein fyrir.
„Hlutafjáraukningin fór þannig að
mestu í að gera upp fortíðardrauga í
stað þess að gera félagið betur í stakk
búið til að mæta nýju rekstrarári. Við
fórum þó bjartsýnir inn í yfirstand-
andi rekstrarár og áætlanir okkar
gerðu ráð fyrir að við næðum landi.“
Guðjón segir að röð atburða hafi
hins vegar unnið mjög á móti fé-
laginu. Þar ráði 25% gengisfelling
krónunnar mestu. „Þegar ég tók við
framkvæmdastjórn félagsins námu
skuldir samkvæmt efnahagsreikningi
um 1,5 milljörðum króna en eru í dag
um 875 milljónir. Það sem eftir stend-
ur eru þó mjög þungar skuldbinding-
ar að bera. Gengisfelling krónunnar
hefur verið okkur mjög óhagstæð,
bæði hvað varðar enduruppsetningu
á lánum en þó einkum vegna þess að
við kaupum þjónustu í flugsætum og
gistingu erlendis í erlendri mynt en
greiðum fyrir í íslenskum krónum.
Þar að auki lentum við í sex vikna sjó-
mannaverkfalli þegar við gáfum út
sumarbæklinga síðastliðið vor og til
að kóróna hina slæmu stöðu hafa hin-
ir skelfilegu atburðir í Bandaríkjun-
um hinn 11. september haft verri
áhrif á bókanir og ferðir en við gerð-
um okkur í hugarlund. Við höfum
þurft að fella niður ferðir og septem-
bermánuður var mun daufari en áætl-
anir gerðu ráð fyrir. Í ljósi fjárhags-
stöðunnar var það mat stjórnar-
manna félagsins að þeim bæri skylda
til þess að tilkynna félagið gjald-
þrota.“
Hagræðingaraðgerðir
ekki farnar að skila sér
Guðjón segir þessa niðurstöðu
sorglega, sérstaklega í ljósi þess að
umfangsmiklar hagræðingaraðgerðir
undanfarinna mánaða séu ekki farnar
að skila sér í rekstrinum nema að
mjög litlu leyti. „Um 30 manns var
sagt upp störfum hjá SL fyrir tæpu
ári, við erum búnir að innleiða nýtt
hugbúnaðarkerfi í allri okkar starf-
semi, við höfum selt húsnæði félags-
ins og leigt annað úti í bæ sem þýddi
20 milljóna króna lækkun í húsnæð-
iskostnaði á ársgrundvelli. Við höfum
auk þess hætt farmiðasölu, sem skil-
aði okkur ekki neinum tekjum, og um
20 manns var sagt upp í kjölfar þess.
Þessar aðgerðir hefðu þýtt 250 til 300
milljóna króna sparnað í rekstrar-
kostnaði skrifstofunnar á næsta ári.
Við hefðum viljað þrauka þangað til
þessar aðgerðir væru farnar að skila
sér en fengum ekki stuðning við-
skiptabanka okkar til þess. Við höfum
undanfarna daga gert hinu opinbera
grein fyrir stöðu félagsins og gefið því
tækifæri til að hafa áhrif á atburða-
rásina, en niðurstaðan er að taka fé-
lagið til gjaldþrotaskipta.“
Guðjón segir ómögulegt að segja til
um hveru stórt gjaldþrot SL í raun er.
„Það á eftir að koma í ljós, þegar farið
verður að kalla inn kröfur, hvort verð-
ur hægt að gera verðmæti úr óefn-
islegum eignum og hversu mikil verð-
mæti eru í efnislegum eignum.“
Sorglegt fyrir íslenskan
ferðaiðnað
Guðjón segir ljóst að stöðvun SL
hafi mjög slæm áhrif á íslenskan
ferðaiðnað í heild þar sem fyrirtækið
hefur verið í fararbroddi á sviði ferða-
mála á Íslandi undanfarna áratugi og
myndað eðlilegt mótvægi á ferða-
markaðnum. „Það eru fjölmargir að-
ilar í ferðaþjónustuiðnaði sem mega
ekki við því í þessu árferði að verða
fyrir skakkaföllum. Þeir aðilar sem
eiga kröfu á fyrirtækið eru gistihúsa-
eigendur, veitingastaðir og afþrey-
ingarfyrirtæki á borð við hestaleigur.
Þessi niðurstaða er vissulega mjög
sorgleg fyrir eigendur, starfsfólk og
viðskiptavini SL, en hún er sérstak-
lega sorgleg fyrir íslenskan ferðaiðn-
að, því SL hefur verið valkostur og
ákveðið mótvægi á íslenskum ferða-
markaði. Ég tel landslagið í ferða-
þjónustunni verða ansi einsleitt eftir
að SL hættir rekstri. Við höfum tekið
á móti um 15 þúsund ferðamönnum á
ári, sem að mestu eru komnir hingað
til lands í gegnum sölu- og markaðs-
net SL erlendis. Stór hópur hefur
þegar bókað ferðir til landsins á
næsta ári, sem telst í mörg þúsund
gistinóttum, þúsundum flugsæta og
pöntunum á afþreyingarþjónustu hjá
ýmsum aðilum.“
Starfsemi Ferðaskrifstofu stúd-
enta, sem er alfarið í eigu Samvinnu-
ferða-Landsýnar, mun einnig leggj-
ast af í kjölfar gjaldþrotsins. Sömu
sögu er að segja af Bókunarmiðstöð
Íslands, sem haldið hefur úti upplýs-
inga- og bókunarvef, en hún er einnig
í eigu SL. Guðjón segir að samtals
hafi starfað rúmlega 70 manns hjá SL
og dótturfélögum þess.
Guðjón Arngrímsson, upplýsinga-
fulltrúi Flugleiða, sagði í gær ótíma-
bært að tjá sig um áhrif gjaldþrots SL
á starfsemi félagsins.
52 farþegar staddir
erlendis
Alls eru 52 farþegar á vegum Sam-
vinnuferða-Landsýnar staddir er-
lendis, allir á Kanaríeyjum. Sam-
kvæmt upplýsingum hjá samgöngu-
ráðuneytinu er beðið eftir upp-
lýsingum frá SL um farþega félagsins
erlendis, en þeim verður tryggð
áframhaldandi gisting og flugferð til
baka til landsins. Til stóð að um 470
manns færu í borgarferð á vegum SL
til Dublin á Írlandi á morgun,
fimmtudag, en nú er ljóst að ferðin
verður ekki farin. Samkvæmt lögum
um skipan ferðamála mun ríkið
endurgreiða farþegum fargjaldið.
Mikill hluti þeirra ferða sem við-
skiptavinir hafa greitt inn á hjá SL er
svokallaðar alferðir, en þeir viðskipta-
vinir eiga rétt á endurgreiðslu. Alferð
(pakkaferð) er, samkvæmt lögum um
skipulag ferðamála, fyrirfram ákveð-
in samsetning ekki færri en tveggja
eftirfarandi atriða: Þegar ferð er seld
eða boðin til sölu á heildarverði og
þegar þjónustan tekur til lengri tíma
en 24 klukkustunda eða í henni felst
gisting; flutningur, gisting og önnur
þjónusta við ferðamenn sem tekur til
verulegs hluta ferðarinnar. Það telst
alferð þótt reikningar séu gerðir sér-
staklega fyrir hvert atriði, að því er
fram kemur í lögum um skipulag
ferðamála.
María Thejll, skrifstofustjóri hjá
samgönguráðuneytinu, segir að þeir
sem hafi keypt slíkar ferðir hjá Sam-
vinnuferðum-Landsýn þurfi að lýsa
kröfu og hafa tilskilin gögn til reiðu.
Farið verði yfir einstök mál og að við-
skiptavinir ættu að fá það sem þeir
hafi greitt inn á ferðir hjá SL end-
urgreitt. Ekki sé gert ráð fyrir því,
samkvæmt lögunum, að aðrar ferðir
sem búið er að greiða inn á verði end-
urgreiddar. María segir að svo virðist
sem mikill hluti þeirra ferða sem við-
skiptavinir hafi greitt inn á sé alferð-
ir.
Samvinnuferðir-Landsýn urðu til
við samruna Samvinnuferða, ferða-
skrifstofu í eigu SÍS, og Landsýnar,
sem var í eigu ASÍ, fyrir 22 árum.
Starfsmenn voru þá 12. Síðan hafa
orðið miklar breytingar á eignarhaldi
og er ferðaskrifstofan í eigu nokkurra
stærstu verkalýðsfélaga og -samtaka
í landinu, auk fyrirtækja og einstak-
linga.
Fjárfestingarfélagið Gilding ehf.
eignaðst meirihluta í SL, alls 31,91%,
í janúar síðastliðnum þegar hlutafé
félagsins var aukið um 350 milljónir.
Aðrir hluthafar eru Eignarhalds-
félagið Alþýðubankinn sem á 19,78%,
Vátryggingarfélag Íslands sem á
16,71%, Olíufélagið sem á 11,49%,
Frjálsi fjárfestingabankinn hf. sem á
6,64%, Samvinnulífeyrissjóðurinn
sem á 6,39%, Alþýðusamband Íslands
sem á 1,71%, BSRB sem á 0,46% og
Útgerðarfélagið Njörður ehf. sem á
0,39% hlutfjárins.
Héraðsdómur Reykjavíkur mun
væntanlega kveða upp úrskurð um
gjaldþrot í dag og skipa skiptastjóra
þrotabúsins.
Stjórn Samvinnuferða-Landsýnar óskar eftir gjaldþrotaskiptum
Morgunblaðið/Golli
Ekki lengur grund-
völlur fyrir rekstrinum
Stjórn Samvinnuferða-Landsýnar hf.
ákvað á fundi í gær að hætta rekstri
félagsins þar eð ekki væri lengur grund-
völlur fyrir rekstrinum. Skuldir félagsins
nema nærri 900 milljónum króna. Allar
auglýstar ferðir hafa verið felldar niður.
Um 70 starfsmenn voru hjá fyrirtækinu.
STURLA Böðvarsson, samgönguráð-
herra, segir að ljóst sé að þegar eins
stór ferðaskrifstofa og Samvinnuferð-
ir-Landsýn dettur úr skaftinu sé það
alvarlegt mál fyrir viðkomandi starfs-
fólk. Eins hafi gjaldþrotið áhrif á við-
skiptin sem hún hafi sinnt en vona
verði að maður komi í manns stað og
það takist að nýta þau viðskiptatæki-
færi sem ferðaskrifstofan hafi nýtt
sér hingað til.
Að sögn Sturlu Böðvarssonar kem-
ur ríkið ekki að gjaldþrotinu sem
slíku en með lögum sé tryggt að neyt-
endur, sem hafi keypt svonefndar al-
ferðir og ferðir í leiguflugi, verði ekki
fyrir skakkaföllum. Tryggt sé að allir
sem hafi keypt ferðir og eru á vegum
ferðaskrifstofunnar erlendis komist
heim. Með sama hætti sé tryggt að
þeir sem hafi keypt ófarnar ferðir geti
framvísað sínum kröfum sem síðan
verði unnið úr.
Ekki forsendur fyrir kaupum
á Bókunarmiðstöðinni
Aðspurður segir Sturla Böðvars-
son að sér hafi borist bréf frá ferða-
skrifstofunni seinnipartinn í fyrradag
þar sem boðið hafi verið upp á við-
ræður um það að ríkið keypti Bók-
unarmiðstöð Íslands og vísað til
gagnagrunnsins sem þar hafi verið
nýttur. Hann segir að það hafi verið
mat sitt, að höfðu samráði við ferða-
málastjóra og fleiri, að það væru ekki
forsendur fyrir því að ganga til við-
ræðna um kaup á Bókunarmiðstöð-
inni.
Viðskipta-
tækifærin
mikilvæg
Samgönguráðherra
segir að gjaldþrot
Samvinnuferða
sé alvarlegt mál
RANNSÓKN lögreglunnar í
Reykjavík á skotárás við íþrótta-
svæði Íþróttafélags Reykjavíkur í
Breiðholti þann 29. apríl sl. er því
sem næst lokið. Gögn málsins verða
send til ríkissaksóknara sem tekur
ákvörðun um framhald málsins.
Að sögn Egils Stephensen, sak-
sóknara hjá lögreglustjóranum í
Reykjavík, tafðist rannsókn málsins
þar sem þeir sem grunaðir eru um
skotárásina kærðu þá sem skotið var
á fyrir líkamsárásir og þurfti því að
rannsaka málið með tilliti til þess.
Málið er rannsakað sem tilraun til
manndráps enda var margsinnis
skotið á tvær bifreiðar með mönnum
innanborðs.
Segjast beittar blekkingum
Rannsókn á meintu vændi á nekt-
arstaðnum Bóhem er nokkru
skemmra á veg kominn. Málið tafðist
sökum þess að nokkur vitni voru í út-
löndum þegar átti að yfirheyra þau.
Fjórar eistneskar nektardansmeyj-
ar leituðu á sínum tíma til lögreglu
og báru að rekstraraðilar staðarins
hefðu hvatt þær til að stunda vændi
til að drýgja umsamin mánaðarlaun.
Þær héldu því fram að þær hefðu
verið blekktar til að koma til lands-
ins, þ.e. þeim var lofað ákveðnum
mánaðarlaunum fyrir nektardans en
þegar til kastanna kom voru launin
mun lægri en samið hafði verið um.
Mismuninn áttu þær að vinna sér inn
með því að stunda vændi.
Rannsókn lögreglu og skattrann-
sóknarstjóra beinist einnig að hugs-
anlegum bókhaldsbrotum fyrirtæk-
isins.
Egill Stephensen segir að það ráð-
ist af niðurstöðu rannsóknarinnar
hvort ríkissaksóknari eða lögreglu-
stjórinn ákæri í málinu eða hvort
málið verði látið niður falla.
Rannsókn
á skotárás
næstum lokið
♦ ♦ ♦