Pressan - 14.01.1993, Blaðsíða 24

Pressan - 14.01.1993, Blaðsíða 24
24 FIMMTUDAGUR PRESSAN 14. JANÚAR 1993 L E I K H Ú S M Y N D II S T K L A S S í K KLASSÍKIN FIMMTUDAGUR !• Sinfóníuhljóm- sveit (slands heldur IVÍnartónleika. Flutt verða verk eftir Nico Dostal, Eduard Kunnecke, Johann Strauss, Franzvon Suppé, Robert Stolz, Jacques Offenbach, Emil N. von Reznicekog Josef Strauss. Einsöngvari er austurríska óperusöngkonan Milena Rudi- feria. Hljómsveitarstjóri er Páll P. Pálsson. Háskólabíó kl. 20.. 0 Smietana & Tosik-Warsza- wiak. Krzysztof Smietana fiðlu- leikari og Jacek Tosik-Warszawi- ak píanóleikari halda tónleika norðan heiða. Akureyrarkirkja kl. 20.30. SUNNUDAGUR • Tríó Reykjavíkur heldur tónleika á vegum Kammermús- ikklúbbsins. Guðný Guðmunds- dóttir leikur á fiðlu, Gunnar Kvar- an á selló og Halldór Haraldsson á píanó. Á efnisskrá eru verk eftir Schumann og Tchaikovsky. Bú- staðakirkja kl. 20.30. 0 Hugarheimur helgikvæða og tungutak miðaldaskálda nefnist dagskrá sem Vésteinn Ólason og Ásdís Egilsdóttir taka saman í tali og tónum í samvinnu við Ríkis- útvarpið. Hallgrímskirkja kl. 17. LEIKHÚS FIMMTUDAGUR i My Fair Lady. Stef- ,_ Ján Baldursson leikstjóri hefur skilið nauðsyn góðrar útfærslu vel og kostar miklu til. Úrvalsfólk er á hverjum pósti undir styrkri stjórn Stefáns, segir Lárus Ýmir Óskarsson í leik- dómi. Þjóðkikhúsið kl. 20. 0 Ríta gengur menntaveg- inn. Fyrir þá leikhúsgesti sem ekki eru að eltast við nýjungar, heldur gömlu góðu leikhús- skemmtunina, skrifar Lárus Ýmir. Þjóðleikhúsíð, litla svið, kl. 20.30. 0 Stræti Þessi sýning er gott dæmi um það hve stílfærður og stór leikur fer vel á sviði, segir Lárus Ýmir í leikdómi. Þjóðleik- húsið, Smíðaverkstœði kl. 20. FOSTUDAGUR • My Fair Lady. Þjóðleikhúsið kl. 20. • Drög að svínasteik. Egg- leikhúsið sýnir einleikinn fræga eftir Frakkann Raymond Cousse í samvinnu við Þjóðleikhúsið. Verkið hefur verið þýtt á yfir 20 tungumál og er eitt mest flutta franska leikritið hin síðari ár. Við- ar Eggertsson fer með hlutverk svinsins. Leikstjóri er Ingunn Ás- disardóttir. Þjððleikhúsið, Smíða- verkstœði kl. 20.30. 0 Platanov. Sýningin á Plat- anov er þétt og vel leikin og skemmtileg, stendur í leikdómi Lárusar Ýmis. Borgarleikhúsið, litla svið, kl. 17. 0 Vanja frændi. Vanja geldur samflotsins við Platanov, að því er fram kemur íleikdómi Lárusar Ýmis. Borgarleikhúsið, litla svið, kl. 20. 0 Hræöileg hamingja. Ég mæli með þessari sýningu vegna leikritsins, skemmtilegs leikrýmis og listar leikarans, sem þarna er iðkuð af lífi og sál, skríf- ar Lárus Ýmir. Alþýðuleikhúsið, Hafnarhúsinu, kl. 20.30. 0 Útlendingurinn. Gamanleik- ur eftir bandaríska leikskáldið Larry Shue sýndur norðan heiða. Þráinn Karlsson fer með hlutverk aðalpersónunnar, Charlies, sem þjáist af feimni og minnimáttar- kennd. Leikstjóri er Sunna Borg. LeikfélagAkureyrarkl. 20.30. LAUGARDAGUR • My Fair Lady. Þjóðleikhúsið kl 20. 0 Drög að svínasteik. Þjóð- leikhúsið, Smiðaverkstœði, kl. 20.30. 0 Ríta gengur menntaveg- inn. Þjóðleikhúsið, litla svið, kl. 20.30. 0 Heima hjá ömmu. Margt er ágætt um þessa sýningu að segja, þó er eins og flest sé þar í einhverju meðallagi, skrifar Lárus Ýmir. Næstsíðasta sýning. Borg- arleikhúsið kl 20. 0 Platanov. Borgarleikhúsið, litla svið, kl. 17. 0 Vanja frændi. Borgarleikhús- ið, litla svið, kl 20. 0 Aurasálin. Halaleikhópurinn frumsýnir hinn fræga gamanleik Moliéres. Aðalhlutverk er í hönd- um Ómars Braga Walderhaug. Leikstjórar eru Guðmundur Magnússon og Þorsteinn Guð- mundsson. Félagsmiðstöðin Ár- seli, Breiðholti, kl 20.30. 0 Hræðileg hamingja. Al- þýðuleikhúsið, Hafnarhúsinu kl. 20.30. 0 Útlendingurinn. Leikfélag Akureyarkl. 20.30. SUNNUDAGUR • Ronja ræningjadóttir. Það er mikill styrkur fyrir sýninguna að svo snjöll leikkona sem Sig- rún Edda Björnsdóttir getur leik- ið hina tólf ára gömlu Ronju án þess að maður hugsi mikið út í aldursmuninn, segir Lárus Ýmir Óskarsson í leikdómi. Borgarleik- húsiðkl. 14ogl7. 0 Dýrin í Hálsaskógi. Hlut- verkaskipan er að því leyti sér- kennileg að Mikki refur hefði komist tvöfaldur fyrir inni í Lilla klifurmús, svo vitnað sé í leik- dóm Lárusar Ýmis Óskarssonar. Þjóðleikhúsið kl. 14 og 17. Garðskapur og skáldyrkja IAN HAMILTON FINLAY ÁKJARVALSSTÖÐUM |lan Hamilton Finlay er ^.^líklega þekktasti mynd- 'listarmaður Skota á al- þjóðavettvangi, en ekki eingöngu fyrir þau Iistaverk sem hann send- ir á sýningar. Hann er frægur fyrir bústað sinn, sem stendur uppi á heiði og nefnist Litla Sparta. Þar hefur hann helgað Appólóni hof og ræktað garð að klassískri fyrir- mynd og hefur hróður hans borist víða. Finlay er líka frægur að end- emum fyrir útistöður og þrætur sem hann hefur átt í við skosk og frönsk yfirvöld, og yfirleitt alla þá sem fara í taugarnar á honum. Hann hefur því ekki aðeins orð á sér fyrir að vera athyglisverður listamaður, heldur einnig um- deildur og þrætugjarn. Það er töluverður fengur að því að fá verk eftir þennan umtalaða og ómannblendna listamann hingað til lands. Sýningin er yfir- gripsmikil og fjöldínn aÚur af sýn- ingarmunum. Mörgum sem ekki hafa kynnst list hans áður kann að þykja sýningin stór skammtur og þungmeltur. Ástæðan er m.a. sú að megináhersla er lögð á orðlist Finlays, í ýmsum myndum; bæk- ur, grafík, veggspjöld, kort, smá og stór, og neonljós. Hvarvetna blasa við konkret-ljóð, áletranir, tilvitnanir, spakmæli og stök orð, á þremur tungumálum, ensku, frönsku og latínu. Reyndar byrj- aði Finlay feril sinn sem skáld og smásagnahöfundur. Árið 1961 stofhaði hann ásamt öðrum Wild Hawthorn Press til að gefa út bók- verk annarra listamanna, en upp á síðkastið hefur útgáfan aðallega gefið út hans eigin verk. Hann fór fljótlega að fikra sig áfram út í myndrænni verk og nú er yfirleitt lítið á hann sem myndlistarmann. Þess má geta að hann vinnur verk sín í samvinnu við færustu hand- verksmenn á sínu sviði. Bókmenntalegur bakgrunnur hans segir þó sterklega til sín, því hann notar bókmenntaleg merk- ingarbrigði jafnt í myndum sem orðum. Víða er að finna tilvísanir í forna klassíska menningu og ný- „Miggrunar að áhugi Finlays á frönsku bylting- unni stafi m.a. af því að hann saknar þeirra tímaþegar mœlska gat verið skelfilegt vopn, rétt orð á réttum stað og tíma gat skilið millifeigs og ofeigs. klassík, og Hamilton hefur sér- stakt yndi af rómverskri leturgerð. En stundum á klassísk menning undarleg stefhumót við samtím- ann í verkum Finlays. Á einum stað má sjá mynd af þýskum skriðdreka og undir stendur skrif- að „Arcadia", sem var friðsamur sæludalur grískrar goðafræði. Á þýsku eru skriðdrekar kallaðir „Panzer", en einn af íbúum Ark- adíu var hjarðguðinn Pan, sem lék á samnefhda flautu og þótti kven- samur úr hófi fram. Franska byltingin og nýklass- íska hreyfingin í listum þess tíma erviðfangsefni sem erhonum sér- staklega hugleikið. Hann hefur einkum dálæti á hinum kornunga byltingarmanni og ræðuskörungi Saint-Just, sem var leiddur á höggstokkinn ásamt Robespierre aðeins tuttugu og sex ára gamall. Honum tókst samt á skammri ævi að gefa orðinu „terreur", skelf- ingu, nýja merkingu, og hefur orðið fyrirmynd ofstækisfullra byltingarmanna og hryðjuverka- manna nútímans. „Terror is the piety of the Revolution" (Skelfing er guðsótti byltingarinnar) er eitt spakmælið sem Finlay hefur eftir honum. Mig grunar að áhugi Finlays á frönsku byltingunni stafi m.a. af því að hann saknar þeirra tíma þegar mælska gat verið skelfilegt vopn, rétt orð á réttum stað og tíma gat skilið milli feigs og ófeigs. Það er varla að búast við því að Finlay komi af stað bylt- ingu, en verk hans hafa stundum valdið deilum og hann hefur verið ákærður fyrir að vera öfgamaður og fasisti. Einkum hafa skírskot- anir hans í strfðsrekstur nasista farið fyrir brjóstið á mönnum. Finlay var fenginn til að gera til- lögu að verki í görðum Versala í tilefni af tveggja alda afmæli frönsku byltingarinnar. Verkið var aldrei sett upp vegna þess að þar brá fyrir SS-stormsveitamerki nasista (sem einnig má sjá á sýn- ingunni á nokkrum stöðum). Finlay og stuðningsmenn mót- mæltu ákaft og vændu Frakka um afbökun og ofríki; SS-merkið ætti sér lengri sögu og væri tilvísun til nátttiruafla — en sitt sýnist hverj- um. Finlay er listamaður sem ætti að geta höfðað til bókmenntalega sinnaðrar þjóðar og það er kannski ástæða til að hvetja bók- menntafólk sérstaklega til að kynna sér hvernig skáld og mynd- listarmaður hafa sameinast í ein- um manni. Gunnar J. Árnason Fagmennska og íþrótt (SLENSK BÓKMENNTASAGA 1 MÁLOGMENNING1992 •••• Mál og menning hefur ráðist í útgáfu íslenskrar 'bókmenntasögu sem fyrirhugað er að verði í fjórum bindum. Fyrsta bindi er komið út og fjallar um skáldskap og menn- ingu fram að byrjun 14. aldar. Guðrún Nordal, Sverrir Tómas- son og Vésteinn Ólason eru höf- undar efnis og þau hafa unnið verk sitt af fagmennsku og íþrótt og skilað af sér einstaklega skil- merkilegum og fróðlegum grein- um sem eru auk þess vel skrifað- ar. Vésteinn Ólason er ritstjóri þessa bindis. Hann ritar ítarlegar greinar um fornan kveðskap og vísdómsrit. Sverrir Tómasson skrifar um veraldlega sagnaritun frá 1120-1400, að Sturlungu undanskilinni, en um hana skrif- ar Guðrún Nordal. Bókin er unnin af miklum metnaði og einkennist af yfirveg- aðri fræðimennsku. Jafnframt því að skýra frá einkennum bók- menntanna, endursegja efni í stuttu máli og leggja mat á list- fengi og boðskap er fjallað um menningu og aldarfar. Kenning- um fræðimanna, erlendra jafnt sem innlendra, eru gerð skil þeg- ar við á. Þetta er hógvær fræði- mennska að því leyti að höfundar leitast heldur eftir því að halda sig í bakgrunni, slá ekki um sig með byltingarkenndum heimasmíð- uðum kenningum, en koma þó sínu að og notast þá yfirleitt við iafn priiðmannlega aðferð og Vé- steinn Ólason þegar hann skrifár um aldur Hamðismála: „Hér verður engin tilraun gerð til að kveða upp Salómonsdóm... en eðlilegast virðist..." — og síðan segir Vésteinn það sem honum þykist eðlilegast að ætla í sam- bandi við þau mál öll. Ritgerðirnar eiga það allar sammerkt að viðkomandi efni er gert mjög aðgengilegt og málin aldrei flækt að óþörfu. Besta dæmið er að mínu mati sá kafli sem tengist dróttkvæðum, hann „Hefði mér einungis staðið til boða að halda eftir einni þeirra jólabóka sem nú komu á markað hefði ég valiðþessa." er vel og skemmtilega unninn og framsetning svo skýr að lesandi sem nær ónæmur hefur verið fyr- ir snilld dróttkvæða er líklegur til að fljúga ansi langt til skilnings eftir lesturinn. Það er enginn drungi yfir framsetningu höf- unda heldur má víða finna létt- leika og kímni án þess þó að þeir kasti af sér fræðimannakufJinum. Allir fræðimennirnir skrifa mjög skýran og aðgengilegan stfl. Sverrir og Vésteinn skrifa yfirleitt eins og veraldarvanir fræðimenn sem láta ekkert koma sér á óvart meðan texti Guðrúnar býr yfir meiri tilfinningu og þar er víða talað um „ógnvænlegan harm- leik", „hörmulega atburði" eða ritaðar setningar á borð við þessa: „Þessi frásögn er skelfileg í einfaldleika sínum." Efni Sturl- ungu býður sannarlega upp á at- hugasemdir af þessu tagi. Hefði mér einungis staðið til boða að halda eftir einni þeirra jólabóka sem nú komu á markað hefði ég valið þessa. Eigi að dæma eftir þessu bindi er nú væntanlega að koma á markað í fjórum bindum sú veglega bók- menntasaga sem beðið hefur ver- ið eftir. I síðasta bindi hennar verður væntanlega felldur hóg- vær hæstaréttardómur þess efhis hvað merkast sé í samtímabók- menntum okkar. Við bíðum í óþreyju. Ekkert hefur verið til sparað við gerð þessarar bókar. Hún er vel sett upp, prentuð á vandaðan pappír og ríkulega myndskreytt, en litprentanir hefðu mátt sjást. Kápan er fulldeyfðarleg en þegar hún er tekin af bókinni sér í fal- legan kjöl. Kolbrún Bergþórsdóttir

x

Pressan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Pressan
https://timarit.is/publication/298

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.