Morgunblaðið - 17.08.2004, Page 39

MENNING
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 17. ÁGÚST 2004 39
Heildverslun
Til sölu mjög skemmtileg heildverslun með fallegar gjafavörur
fyrir gjafavörubúðir og blómabúðir. Selur ódýrar, fallegar og
góðar gjafvörur sem gaman er að selja og allir eru ánægðir
með. Búið að panta vörur fyrir jólin. Tilvalin til að sameinast
annarri heildverslun til að nýta fyrirliggjandi húsnæði og
starfskrafta og stórauka veltuna.
Mikið úrval af ýmsum fyrirtækjum. Sjá netið.
Höfum góða kaupendur
Vantar innfl. í byggingavörum.
Ýmsar heildverslanir, litlar, stórar.
Vantar leikfangainnfl. og verslun.
Vantar stórt matvöruframleiðslufyrirtæki.
Vantar iðnfyrirtæki úti á landi.
Vantar stór og góð fyrirtæki, engin takmörk.
Upplýsingar aðeins á skrifstofunni.
www.fyrirtaeki.is
Einar Örn Reynisson, lögg. fasteignasali.
SAMSTARFSVERKEFNI Borg-
arbókasafns Reykjavíkur og Sam-
bands íslenskra myndlistarmanna er
nefnist Artótek – Listahlaða í Borg-
arbókasafni verður opnað af for-
manni menningarmálanefndar, Stef-
áni Jóni Hafstein, í Grófarhúsinu á
morgun, á sjálfum afmælisdegi
borgarinnar. Að sögn Áslaugar
Thorlacius, formanni SÍM, er kveikj-
an að Artótekinu komin frá Önnu
Torfadóttur borgarbókaverði, „en
hún kynnti sér starfandi artótek í
Helsinki og hreifst svo af því að hún
beitti sér fyrir stofnun þess hérlendis.
Í framhaldinu leitaði hún til okkar í
SÍM um samstarf og leist okkur strax
afskaplega vel á hugmyndina.“
Spurð um rekstrarfyrirkomulag
Artóteksins segir Áslaug að öll verkin
sem í boði séu verði til sýnis í Gróf-
arhúsinu þannig að lánþegum gefist
kostur á að skoða verkin á staðnum,
en að auki megi finna upplýsingar og
myndir af öllum verkunum á vef SÍM
á slóðinni: www.sim.is. Hvað leigu-
tíma og -verð varðar segir Áslaug að
greitt sé fyrir einn mánuð í senn og er
lánstími frá einum upp í þrjátíu og
sex mánuði. „Leigugjaldið er í hlut-
falli við söluverðið og er lægsta leigu-
gjald á mánuði þúsund krónur, en fer
þó aldrei yfir tíu þúsund á mánuði.
Kunni lánþegi það vel við verkið að
hann langi að eignast það til fram-
búðar getur hann fest kaup á því og
dregst þá greidd leiga frá kaupverði
verksins.“
Aðspurð segir Áslaug viðtökur
listamanna við Artótekinu hafa verið
afar góðar og nú í byrjun vikunnar
höfðu tæplega 120 listamenn skráð
þátttöku sína og skilað inn á þriðja
hundrað listaverka. Aðspurð hvers
eðlis listaverkin séu sem tekið hafi
verið á móti segir Áslaug þau spanna
allan skalann, allt frá málverkum og
skúlptúrum til hljóðverka og mynd-
bandsverka, en eðlilega sé þó mest af
tvívíðum verkum í safninu.
Að sögn Áslaugar leggja forsvars-
menn SÍM mikla áherslu á að hafa
góða breidd í úrvali listamannanna
sem taka þátt í þessu. „Við leggjum
áherslu á að hafa þarna allan skalann
og það má segja að allir helstu lista-
menn þjóðarinnar taki þátt í verkefn-
inu, bæði ungir og gamlir, þekktir og
óþekktir. Þannig að ég hugsa að allir
eigi að geta fundið eitthvað við sitt
hæfi í Artótekinu,“ segir Áslaug og
bendir á að einu skilyrðin fyrir þátt-
töku sé að viðkomandi listamaður sé
félagsmaður í SÍM. „En að auki
ákváðum við að bjóða nýlega útskrif-
uðu listafólki sem enn eru ekki orðnir
félagar í SÍM að vera með. Reynslan
frá Finnlandi hefur einmitt sýnt að
artótek nýtast mjög vel ungu lista-
fólki sem er að reyna að koma sér á
framfæri.“
Vaxtalaus lán
til myndlistarkaupa
Aðspurður segir Stefán Jón Haf-
stein hugmyndina að baki Artótekinu
vera þá að nýta vinsældir Borg-
arbókasafnsins og fagþekkingu til að
koma samtímalist á framfæri við al-
menning og jafnframt gera fólki
kleift að njóta myndlistar í heima-
húsum á sama hátt og t.d. ritlistar.
„Þarna koma mörg hundruð þúsund
gestir árlega, en myndlistin verður á
besta stað í húsinu og getur fólk því
skoðað verkin eins og það skoðar
bókakápurnar og les á kili og síðan
tekið mynd að láni gegn tiltölulega
vægu gjaldi. Leigugjaldið getur svo
runnið upp í kaupverð ef maður nær
ástarsambandi við myndina.“
En af hverju er verið að hrinda
þessu í framkvæmd núna? „Myndlist-
armarkaðurinn hefur verið í mikilli
lægð að undanförnu. Það má í raun
segja að hann hafi verið eins og raf-
magnslaus bíll, það vantaði straum á
glæsikerruna svo hún gæti komist af
stað. Það er mikil myndlistargerjun í
borginni, en almenningur er hikandi
eftir falsanamálið, og þá er sam-
tímalistin misaðgengileg. Samhliða
opnun Artóteksins þar sem verk
bjóðast til útláns stendur borgin fyrir
aðgerðum til að liðka til fyrir mynd-
listarkaupum almennings á sam-
tímalist með því að bjóða hagstæð
kjör á henni,“ segir Stefán Jón og vís-
ar hér til samvinnuverkefnis milli
borgarinnar, listamanna, gallería
borgarinnar og KB banka þar sem al-
menningi gefst kostur á að kaupa
listaverk með vaxtalausum lánum.
Að sögn Stefán Jóns er mikilvægt
að galleríin í borginni fái að dafna,
viðskipti aukist og faglegt traust
skapist í stefnumóti kaupenda, lista-
manna og umboðsmanna þeirra. „Í
því skyni leggur borgin nú fram millj-
ón krónur á ári til að niðurgreiða
vexti á lánum til listaverkakaupa, KB
banki sömu upphæð og tekur að sér
umsýslu alla, auk þess sem gallerí og
listamenn gefa samsvarandi afslátt á
móti af sínum launum. Þannig getur
kaupandi listaverks fengið lán til allt
að þrjátíu og sex mánaða vaxtalaust.
Gallerí og listamaður fá greiðsluna
strax og þurfa ekki að hafa áhyggjur
af sínum skerfi.“ Aðspurður segir
Stefán Jón fyrirmyndina að þessu
samstarfi sótta til Hollands, þó hún sé
vissulega mótuð að íslenskum að-
stæðum. „Ég tel mikilvægt að þarna
hefur náðst ánægjulegt samstarf
borgar, einkaaðila, gallería og lista-
manna. Kaupendur listar njóta þessa
því nú verður álíka auðvelt og jafnvel
ódýrara að kaupa listaverk en
heimilistæki á raðgreiðslum,“ segir
Stefán Jón og bendir á að þetta sé til-
raunaverkefni til þriggja ára. „Við
sjáum fram á að hægt verði að nið-
urgreiða listaverkakaup almennings
svo mikið að skapist myndlistarmark-
aður upp á a.m.k. 150 milljónir króna
á þessu tímabili. Lágmarksupphæð
til kaupa er 35 þúsund krónur og há-
markið 600 þúsund. Kaupandi stað-
greiðir aðeins 10%, og ef verkið er
dýrara en nemur hámarki verður
hann að greiða það sem á vantar þeg-
ar lánið er komið.“
Spurður um mikilvægi þess að
samstarfið um listaverkakaup sé út-
fært í nánum tengslum við við-
urkennd gallerí borgarinnar leggur
Stefán Jón áherslu á að galleríin þurfi
að þróast og styrkjast. „Brautryðj-
endur hér heima hafa sýnt hvað sterk
gallerí geta gert fyrir góða listamenn,
heima og erlendis. Þetta þríhliða
samband listamanns, gallerís og
kaupanda, er mjög mikilvægt. Gall-
eríin fá nú mikinn hvata til að koma
listamönnum á framfæri, þ.e. efla söl-
una. Fagleg ábyrgð er á herðum gall-
erísins, að velja listamenn til sölu inn-
an þessa kerfis og engin opinber
forsjá er í því efni. Vegna þess að sal-
an skilar sér beint með greiðslum
strax til gallerísins getur listamaður
gert kröfur fyrir sína hönd um góða
þjónustu og öryggi í viðskiptum. Ég
vona svo að almenningur hafi áhuga á
að nýta sér þessi kostakjör. Við mun-
um meta reynsluna jafnharðan. Og
lýsi fleiri sig reiðubúna til samstarfs
af svona tagi er menningarmálanefnd
svo sannarlega til viðræðu,“ segir
Stefán Jón að lokum.
Myndlist | Listahlaða Borgarbókasafnsins verður opnuð
í Grófarhúsinu á morgun
Mikil myndlistar-
gerjun í borginni
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Katrín Guðmundsdóttir verkefnisstjóri með tvö verkanna í Artótekinu.
silja@mbl.is
Áslaug
Thorlacius
Stefán Jón
Hafstein
Um helgina var ég stödd áStröndum og notaði þá aðsjálfsögðu tækifærið til að
kíkja á Galdrasýninguna þar, sem
er á Hólmavík. Það var mikið fjör
enda sýningin aðgengileg fyrir
okkur Íslendinga, mikill og skipu-
lega uppsettur texti um ýmislegt
sem tengdist
galdramálum
hérlendis á 17.
öld. Þar má
lesa allt um
hversu margir
voru brenndir (20 karlmenn og ein
kona), hvar það gerðist á landinu
og svo eru sögur af einstökum
málaferlum raktar. Þetta er allt
afar fróðlegt.
  
Ekki síður spennandi fannstmér að nokkrum galdraað-
ferðum er lýst á sýningunni, til
dæmis hvernig maður getur orðið
ósýnilegur, vakið upp hina dauðu
og ræktað hjá sér tilbera (lítið
skrímsli sem mér skilst að steli
fyrir mann). Aðferðirnar voru auð-
vitað flóknar að vissu leyti, til
dæmis gat maður þurft að verða
sér úti um rifbein úr gröf á hvíta-
sunnudagsmorgun eða fyrsta tíða-
blóð óspjallaðrar meyjar, en að
sumu leyti alls ekki. Stundum þarf
bara að rista ákveðið galdratákn í
tré og setja í það nokkra dropa af
blóði úr stóru tánni, og úr verður
einhvers konar galdratæki. Þessar
einföldu uppskriftir sýna að það
var á færi venjulegs fólks að
stunda galdra eins og margir
gerðu áreiðanlega, þó að manni
skildist að mikið af ákærunum
væru hreinlega aðdróttanir eða
fár, samanber galdrafár.
  
Hið mikla lesefni á sýningunnier þó kannski ekki á færi
allra, til dæmis gæti ég trúað að
börn nenntu ekki að lesa sig í
gegnum þetta allt. Þá voru allir
textar á íslensku, en þó má vera
að til sé sams konar lesefni fyrir
útlendinga. Fyrir þá sem ekki
nenna eða geta lesið er kannski
ekki margt að sjá á sýningunni
sem er skiljanlegt – hvernig ætti
fólk til dæmis að skilja karlmanns-
húð í heilu lagi upp að mitti, sem
þarna er að sjá í sýningarkassa?
En þegar maður les útskýringuna
um nábrókina segir þetta sig
sjálft.
Nábrókin var reyndar frekar
viðbjóðsleg, líkt og gröfin sem
beinagrindin (sem er samt með
venjulegar hendur) skríður upp úr
á miðju gólfi. Ég hef reyndar
heyrt því fleygt að sú umræða hafi
komið upp að taka hana niður af
tillitssemi við viðkvæmar sálir og
börn. En mér, sem flokkast til
hinna fyrrnefndu, finnst það algjör
óþarfi og bara gaman að þessu.
  
Það er mikill kostur hve sýn-ingin er í raun smá í sniðum.
Hún er sett upp í litlu húsi niðri
við sjó, á tveimur hæðum. Fyrir
vikið verður hún aðgengileg og yf-
irkomanleg og ég nennti alveg að
lesa alla textana. Hefði hún hins
vegar verið stærri hefðu mér strax
fallist hendur við lesturinn.
Á hinn bóginn væri lítið mál að
skoða stærri sýningu sem gerði
áhorfandann að meiri þátttakanda,
„hands-on“-sýning eins og það er
stundum kallað. Mér skilst raunar
að til standi að stækka sýninguna
á næstu árum, bæði á Hólmavík og
færa út kvíarnar yfir í næstu
byggðalög norðar á Ströndunum,
og þá með það í huga að hún sé
gerð mjög lifandi.
  
Fyrir utan húsið hafa svo veriðgróðursettar plöntur, sem
tengjast göldrum og lækningum
fyrr á tímum. Eiginleikum
jurtanna, sem eru venjulegar ís-
lenskar villijurtir að mestu, er lýst
á spjöldum. Gaman að því. Ekki
síður var gaman að á hurðinni inn
í safnið sat lifandi hrafn, sem er
„taminn“ og fær að éta. Krummi
var þó ekki betur taminn en svo
að hann stal einu jurtaspjaldanna,
glysgjarn eins og hann er, og
hoppaði burt. Var okkur þá sagt
að hann vildi gjarnan fara í elt-
ingaleik af þessu tagi. En fyrir þá
sem ekki vita að hrafninn er í
vinnu á safninu, virkaði það mjög
áhrifaríkt að sjá þennan kynngi-
magnaða fugl gera sig heimakom-
inn innan um galdrajurtirnar og
galdrastafina.
Tilberar og
nábrækur
’Ekki síður var gaman að á hurðinni
inn í safnið sat lifandi
hrafn, sem er „taminn“
og fær að éta.‘
AF LISTUM
Inga María
Leifsdóttir
ingamaria@mbl.is
http://www.vestfirdir.is/
galdrasyning/