Morgunblaðið - 27.12.2005, Blaðsíða 33

MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 27. DESEMBER 2005 33
DAGBÓK
Skólar og námskeið
Laugardaginn 7. janúar fylgir Morgunblaðinu glæsilegt sérblað um Skóla og námskeið.
Meðal efnis:
Auglýsendur!
Pöntunartími er fyrir klukkan 12 miðvikudaginn 4. janúar 2006.
Allar nánari upplýsingar veitir
Katrín Theódórsdóttir
í síma 569 1105 eða kata@mbl.is
• Háskólanám og endurmenntun við háskóla landsins.
• Fjarmenntun á háskólastigi.
• Verklegt nám af ýmsu tagi.
• Hvað er í boði í endurmenntun í iðnnámi, hjá bönkum,
stofnunum og öðrum fyrirtækjum.
• Símenntun, tölvuskólar, málaskólar og aðrir
sérskólar.
• Listnám, söngur, dans, tónlist og myndlist.
• Sérhæft nám, nám fyrir eldri borgara, fatlaða,
tölvunám, leikfimi og fleira.
• Námsráðgjöf, nám erlendis og lánamöguleikar til
náms.
• Bókaverslanir fyrir stúdenta, kennsluefni og
bókasöfn.
• Hugnám, jóga, Tai Qi, heilun og fleira.
• Föndur og almenn námskeið.
Nýverið var gefinn út geisladiskurinn„Kátir krakkar og Trölla-Pétur“.Diskurinn byggist á færeysku barna-efni sem notið hefur mikilla vinsælda
en Ísak Harðarson gerði íslenska texta við lögin
sem segja frá kynlegum ævintýrum Trölla-
Péturs og ömmu sem ekur um á mótorhjóli.
Eva Ásrún Albertsdóttir er útgáfustjóri disks-
ins og einn eigenda Músíkur ehf. sem stendur
að baki útgáfunni: „Framkvæmdastjóri fyr-
irtækisins kynntist þessu efni fyrir nokkrum ár-
um og hefur alltaf haft það á bak við eyrað að
gefa það út hér á Íslandi. Á plötunni syngur lít-
ill sönghópur barna á aldrinum 7 til 12 ára og
svo Trölla-Pétur sjálfur.“
Trölla-Pétur og amma hans eru óvenjuleg
tröll: „Hann er með níu hausa og voðalega góð-
ur. Þau búa meðal mannfólksins og eru alltaf að
lenda í vandræðum,“ útskýrir Eva Ásrún.
Í Færeyjum hafa orðið til mörg ævintýri
kringum Trölla-Pétur og meðal annars verið
framleiddir sjónvarpsþættir sem komið hafa út á
myndböndum og DVD og verið unnir í samstarfi
við menntamálaráðuneyti og umferðarstofu, þar
sem þess er gætt að góður boðskapur fylgi sög-
unum. Eva Ásrún segir á döfinni að gefa út
mynddisk með íslensku efni um Trölla-Pétur á
fyrri hluta næsta árs og á von á að krakkarnir
muni kunna vel að meta: „Þetta er mjög skemmti-
legt efni og krakkarnir sem hafa séð færeysku
myndböndin hreinlega elska þetta og sitja yfir því
tímunum saman. Á meðan Trölla-Pétur er rólegri
velta þau fyrir sér af hverju amma er alltaf að
lenda í vandræðum. Hún fer til dæmis að vinna í
verslun og selur allt á 10 krónur. Svo lendir hún
upp á kant við mafíuna og lögreglan fer að leita
að henni fyrir misskilning.
Kátu krakkarnir sem syngja á plötunni hans
Trölla-Péturs hafa sótt söngnámskeið hjá Evu Ás-
rúnu í rokkskólanum sem hún starfrækir ásamt
öðrum, þar sem krakkar geta lært söng, bassa- og
gítarleik eða barið á trommur.
„Við erum rétt að fara af stað,“ segir Eva Ás-
rún. „Færeyingar hafa þróað sögurnar af Trölla-
Pétri mun lengra en við eigum eftir að gera hon-
um góð skil í íslenskri útgáfu. Með þessum diski
viljum við byrja að kynna krökkunum Trölla-
Pétur og sýna þeim hvað þau eiga von á skemmti-
legu efni á næstu árum.“
Börn | Færeyska furðutröllið Trölla-Pétur og amma hans kynnt íslenskum börnum

Eva Ásrún Alberts-
dóttir fædd á Akureyri
1959. Hún er stúdent
frá Menntaskólanum á
Akureyri, lauk ljós-
mæðraprófi árið 1982
og hefur m.a. stundað
nám við Nýja Hjúkr-
unarskólann og Há-
skóla Íslands. Hún
starfaði sem ljósmóðir
á Kvennadeild Land-
spítalans í 8 ár, við dagskrárgerð á Rás 2 og í
Sjónvarpinu í 12 ár, var sölu-og markaðsstjóri
Saga Heilsa & Spa og rekstrarstjóri Jarðbað-
anna við Mývatn í fyrra. Eva á 30 ára söngferil
að baki, hefur m.a. tekið þátt í Evróvisjón og á
nú ásamt öðrum Músík ehf., Rokkskólann, Ryk
stúdíó og Músík og myndir. Eva á fjóra syni.
Ævintýri Trölla-Péturs og ömmu
Árnaðheilla
dagbók@mbl.is
85 ÁRA afmæli. Í dag, 27. desem-ber, er 85 ára Kristjana Ragn-
heiður Ágústsdóttir. Kristjana var
lengst af búsett í Búðardal, en býr nú í
góðu yfirlæti á Dvalarheimilinu Grund.
HERNAÐARSAGA hefur löngum
notið mikillar hylli meðal þeirra þjóða
útlendra sem staðið hafa, og standa
enn, í látlitlu hernaðarbrölti. Þær líta
margar á sigra í styrjöldum og ein-
stökum orrustum sem glæstustu
stundir sögu sinnar og meta sig-
ursæla hershöfðingja og frægar
stríðshetjur meira en annað fólk.
Þetta á ekki síst við um Engilsaxa
sem margir eru haldnir mikilli hern-
aðarhyggju og á ári hverju koma út í
Bretlandi og Bandaríkjunum tugir og
hundruð bóka um hernaðarsögu og
við herskóla skilst mér að hún sé
skyldunámsgrein.
Íslenskir fræðimenn hafa fram til
þessa verið næsta tómlátir um þessa
grein sögunnar og má það kallast
eðlilegt. Á síðari öldum hafa fáir Ís-
lendingar lagt vopnaburð í vana sinn
og aldrei höfum við tekið þátt í styrj-
öldum sem þjóð, þótt fáeinir ein-
staklingar hafi barist í herjum út-
lendra þjóða. Á hinn bóginn hefur
löngum verið allnokkur áhugi á hern-
aðarsögu hér á landi, margir lesa sér
til um þau fræði og mikill áhugi hefur
löngum verið á heimsstyrjöldunum
tveimur á 20. öld hér á landi, einkum
þó hinni síðari.
Sannir áhugamenn um sögu hern-
aðar og styrjalda efast fæstir um þýð-
ingu þeirra í sögunni þótt aðrir telji
þær næsta litlu máli
skipta fyrir þróunina til
lengri tíma litið. Í upp-
hafsorðum þessarar
bókar ræðir höfundur
þessi mál stuttlega:
„Átök og stríð hafa
einkennt sögu okkar
mannanna. Oft hafa
styrjaldir staðið áratug-
um saman milli þjóða,
þjóðflokka og valds-
manna. Í slíkum átökum
hafa orustur tapast og
unnist án þess að það
hafi haft stórvægileg
eftirköst, enda þótt af-
leiðingarnar séu alltaf
þungbærar fyrir þá sem fyrir svipti-
vindum styrjalda verða. Hver og ein
slík orusta hefur litlu skipt nema fyrir
þá sem áttust við og fórnarlömb átak-
anna hverju sinni. En svo hefur það
líka gerst að einstaka orustur hafa
breytt öllu, skipt sköpum fyrir fram-
rás menningar og sögu. Þannig hafa
stundum fremur litlir hópar manna
sveigt farveg sögunnar og breytt
honum; jafnvel hefur einn maður átt
mestan hlut að máli … Fyrirfram var
ómögulegt að sjá hvernig fara mundi.
En ef þessar orustur eða átök hefðu
farið á annan veg en varð, þá væri
veröld okkar í dag allt önnur en hún
er.
Hér er farinn snyrtilegur milliveg-
ur á milli sjónarmiða þeirra sem telja
hernaðarátök og úrslit þeirra öllu
máli skipta fyrir þróun sögunnar og
hinna sem vilja sem minnst úr þýð-
ingu þeirra gera. Má þá einnig geta
þess, að einmitt efni úr hernaðarsög-
unni hafa verið vinsælt viðfangsefni
fræðimanna sem fást við svonefnda
„Hvað ef?“ sagnfræði. Þeir hafa gefið
sér að úrslit í tiltekinni orrustu hefðu
orðið þveröfug við það sem raun varð
á og síðan reynt að geta sér til um
þróunina. Oft er slíkur spuni
skemmtilegur aflestrar og vissulega
er fræðimönnum hollt að velta því
fyrir sér hvað hefði orðið ef …
Skoðun Þórhalls Heimissonar sem
kom fram í áður tilvitnuðum orðum
er að líkindum rétt. Oft hafa úrslit í
hernaðarátökum, hvort sem voru
styrjaldir eða einstakar orrustur
skipt miklu um gang mála, a.m.k. í
bráð, en erfiðara er að fullyrða um
áhrif þeirra þegar til lengri tíma er
litið. Virðist þó ljóst að margt hefði
farið á annan veg en raun bar vitni ef
t.d. Þjóðverjar og bandamenn þeirra
hefðu borið hærri hlut í heimsstyrj-
öldinni síðari, eða ef Þjóðverjar hefðu
unnið sigur við Stalíngrad.
Þessi bók hefur að geyma þrettán
þætti um sögufrægar orrustur sem
háðar voru í Evrópu og Aust-
urlöndum nær á tímabilinu frá 480 f.
Kr. til 1944. Allar reyndust þessar
orrustur örlagaríkar, höfðu nokkur
áhrif á gang sögunnar, en kannski er
Á orrustuvöllum sögunnar
BÆKUR
Hernaðarsaga
Þórhallur Heimisson: Bókaútgáfan Hólar,
223 bls., myndir, kort. Akureyri 2005
Ragnarök. Örlagaríkustu
stórorustur sögunnar.
Jón Þ. Þór
fulldjúpt í árinni tekið
að kalla þær „ör-
lagaríkustu orrustur í
sögu mannkyns“. Þar
koma ýmsar fleiri orr-
ustur og styrjaldir til
greina og voru sumar
þeirra háðar utan
þeirra heimshluta sem
hér er um fjallað. Höf-
undur beinir sjónum
nær eingöngu að sögu
Evrópu og vestrænnar
menningar en hirðir
minna um aðra hluta
heimsins. Er þó hætt
við því að t.d. indíánar í
Ameríku myndu telja
orrrustur sem þeir háðu gegn hvítum
mönnum hafa skipt meira meira máli
en t.d. orrustuna um Konstantínópel
718–719, svo aðeins eitt dæmi sé tek-
ið.
Allir eru þættirnir í þessari bók lip-
urlega skrifaðir og fróðlegir og vafa-
laust geta allir áhugamenn um sögu
styrjalda og bardaga fundið hér eitt-
hvað við sitt hæfi. Þá er einnig gott
gagn að umfjöllun höfundar um heim-
ildir sínar í bókarlok.
Útkoma þessarar bókar er fagn-
aðarefni og að minni hyggju markar
hún nokkur tímamót í útgáfu bóka
um söguleg efni hér á landi. Mörg
undanfarin ár og áratugi hafa íslensk-
ir fræðimenn og rithöfundar sem fást
við söguna látið sér nægja að fjalla
nær eingöngu um sögu Íslands og Ís-
lendinga og það sem út hefur komið á
íslensku síðustu árin hefur nánast allt
verið þýtt. Það er í sjálfu sér góðra
gjalda vert en með því móti skoðum
við söguna með augum fólks af öðru
þjóðerni og fáum ekki okkar eigin sýn
á hana. Má þá spyrja hvort íslenskir
höfundar séu ekki jafnvel bærir til að
skrifa t.d. sögu Norðurlanda og þjóða
á meginlandi Evrópu fyrir íslenska
lesendur og t.a.m. breskir eða banda-
rískir starfsbræður þeirra? Ég hygg
að svo sé og vonandi markar útkoma
þessarar bókar nýtt upphaf í þessum
efnum.
Þórhallur Heimisson
Fréttasíminn
904 1100