Tíminn - 07.01.1973, Qupperneq 6

6
Sunnudagur 7. janúar 1973
TÍMINN
Sprengjuþola af gorAinni 11-52
Fuglar dauðans yfir Vietnam
Stærsti herflugvöllur Banda-
rikjamanna i Asiu er á
Guameyju, sem er um 2700 milur
austur af Vietnam. Kr vega-
lengdin milli Guam og lianoi
svipuft og frá Keykjavik til
Berlinar. Frá þessari herstöð
l'l júga flcstar B-52
sprengjuþoturnar, sem gera
árásir á Vietnam. Þött
sprengjuárásir hafi verið geröar
frá Guam á borgir i Norftur-
Vietnam ailt frá árinu 1905, er
varla hægt að scgja að
sprengjuflugmennirnir hafi verifi
i eldlinunni fyrr en nú sifiustu
vikurnar, er þeir liafa dembt
tugþúsundum tonna af sprengjum
yfir Vietnam. Þafi var algjör
undantekning ef Norfiur-
Vietnömum tókst afi granda B-52
sprengjuflugvél og var starf flug-
mannanna tiltölulega áhættu-
laust. Kn hifi sama cr ekki hægt
afi segja um þá ' scm fengu
sprcngjuregnift yfir sig. Kn þegar
loftárásirnir hófust fvrir jólin
voru Norfiur-Vietnamar búnir aft
koma sér upp öflugri loftvörnum
og vifthorf flugmannanna til
strifisins breyttist. Þeir voru ekki
lengur öruggir um afi komast til
bækistöftva sinna aftur. Afi visu
ber fregnum ekki saman um flug-
vélatjón Bandarikjamanna i
sifiustu hryftjunni, en þaft er
iirugglega inikift, enda scgja
sumir herfræðingar afi lianoi sé
sú borg i beiminum. sem hefur
he/.tar loftvarnir. Sé svo cr þaft
ekki aft ástæfiulausu.
Eftirfarandi frásögn er eftir
fréttaritara bandariska
limaritsins Time, sem dvaldi á
Guam rétt fyrir áramótin, er
sprengjuárásirnar stófiu sem
hæst:
í fullar þrjár klukkustundir var
stöfiugur straumur geysistórra
sprengjuflugvéla fram hjá
Charlie Tower fyrir enda 4000
metra flugbrautarinnar á
Andersenflugv. Velarnar fara i
hring eftir hringlaga braut við
enda löngu brautarinnar. Þá er
l'ull orka gefin á hreyflana og með
skerandi gný geysast þessi 250
tonn á loft og skilja eftir sig kol-
svartan reykjarmökk.
Fyrstar á loft eru 30
sprengjuþotur af eldri gerð, B-52
G, sem þekkjast af þvi hve belg-
miklar þær eru og hafa ekki
sprengjufestingar undir
vængjunum. En i belg þeirra
sem er á stærð við hlöðu, (hér
mun átt við bandariskar korn-
hlöður) eru 20 þús. pund af
sprengjum. Þá komu B-52 D með
24 500 punda sprengjur festar
undir vængina og 42 750 punda
sprengjur i lestinni. Vélarnar eru
málaðar bliksvartar og litu út
eins og fuglar dauðans,sem þær
og eru. Af þeim 80 sprengju-
þotum, sem ég horfði á takast á
loft, var aðeins ein sem þurfti að
nota stöðvunarfallhlif, sem settar
eru aftur úr flugvélunum, er hætt
er við flugtak vegna bilana. Vara-
þota var strax tilbúin að fara i
hennar stað. Að koma þessu
fjöldaflugi af stað gekk ótrúlega
vel. Var brottförin skipulögð, svo
aö hvergi skeikaði um sekúndu og
gætu þeir sem stjórna
farþegaflugi sitthvað lært af her-
stjórninni i þessum efnum.
Þessar ógnarlegu aðfarir allar
Vöktu jafnvel undrun þeirra 11
þúsund hermanna og flugvallar-
starfsmanna á Andersenflugvelli
og 90 þúsund ibúa Guam, sem þar
eru ýmsu vanir, þvi árásarferðir
hafa verið farnar frá eyjunni allt
frá árinu 1965. öryggisráð-
stafanir á flugvellinum voru
strangari en nokkru sinni áður.
Starfsmenn upplýsingadeildar
flughersins sögðu ekki orð um
hernaðaráætlanir og fram-
kvæmdir, og flugliðar máttu ekki
tala við neina utanaðkomandi.
Slikur agi var nauðsynlegur eins
og á stóð, en öruggt er að Norður-
Vietnamar vissu með góðum
fyrirvara hvenær árásarflug-
vélarnar lögðu af stað. t
langan tima hefur ávallt legið
rússneskur togari, með mikinn
radarútbúnað, örfáar milur
vestur af eyjunni.
Mesti munurinn á lifi flug-
mannanna á Guam nú siðustu
vikurnar miðað við það sem áður
var, er að nú eru allar likur á að
allar flugvélarnar nái ekki til
baka aftur.
,,Við höfum verið helviti mikið
meira spenntir siðustu dagana,
en okkur er hollt,” sagði flug-
stjóri, sem á að baki 238
árásarferðir á Vietnam.
„Staðreyndin er sú, að tvær
siðustu vikurnar hafa verið meiri
likur á að verða skotinn yfir Viet-
nam, en i sprengjuárásum i siðari
heimsstyrjöldinrii. Þá var hlut-
fallið þannig, að af 64 flugvélum
var ein skotin niður i árásarferð
en nú nálgast hlutfallið ein á móti
50.
Taugaóstyrkurinn var sjáan-
legur. Var greinilegt að flug-
mennirnir þráðu ekkert heitar en
að friður kæmist á.
„Mögnun striðsins var hræði-
leg,” sagði flugstjóri, sem farið
hefur 200 árásarferðir til Viet-
nam. ,,Við erum hangandi á
fingurgómunum.”
Annar flugstjóri hristi höfuðið
og sagði: ,,Farið bara ekki að
koma á kreik orðrómi um frið ef
þetta eru afleiðingarnar.
Siðan ný flugdeild sprengju-
flugvdla var staðsett á
Andersenflugvelli s.l. vor, hefur
herstöðin verið ofsetin. Flug-
vallarstarfsmenn og tæknimenn,
sem starfa á jörðu niðri voru
reknir úr þægilegum hýbýlum
sinum sem flest voru loftkæld og
skipað að búa i tjöldum, til að
rýma fyrir nýkomnum flugliðum.
En mennirnir hafast litið við i
tjöldunum. Þeir hafa haft svo
mikið að gera, að enginn timi
gafst til að kvarta yfir aðbúnaði i
fritimum. Flugvélavirkjar og
hleðslumenn vinna 16 tima á
sólarhring alla daga vikunnar.
Það tekur 16 klukkustundir að
yfirfara og hlaða aftur sprengju-
þotu af gerðinni B-52 til að hún
komist aftur af stað með næsta
farm.
Nægilega margar flugáhafnir
voru fluttar frá Bandarikjunum
til Guam, þannig að hver áhöfn
þarf ekki að fara nema þrjár
árásarferðir i viku. Hver ferð
tekur um 17 klukkustundir með
undirbúningi og skýrslugerð að
henni lokinni. Sjálf árásarferðin
tekur 12 tima, en ekki nema 6
klukkustundir fyrir þá sem ekki
komast til baka.
Hámarkstimi sem hver áhöfn
verður að vera i herstöðinni, eða
gera árásir þaðan eru 179 dagar.
En fyrirskipanir um að þær verði
senda þangað geta komið með
stuttum fyrirvara.
Flugmáður nokkur, sem var
heima hjá sér i Bandarikjunum,
fékk svo skyndilega skipun um að
fara til Guam, að hann varð að
skilja eftir miða á eldhúsborðinu
til konunnar sinnar, sem var úti i
búð, sem á var hripað: ,,Er farinn
i 179 daga strið.”
Bach Mai sjúkrahúsifi i Hanoi i r istum eftir sprengjuregn úr B-52. þotu.