Tíminn - 03.06.1973, Blaðsíða 3

Sunnudagur 3. júni 1973.
TÍMINN
3
Umsjón: Halldór
Kristjánsson
ÆTTARBIKARINN
Ættarbikarinn heitir ein saga i
siðustu bók Guðmundar Haga-
lins.
Það er ástæða til að geta þeirr-
ar sögu hér, þvi að höfundur lætur
hana spegla eins konar uppgjör
þjóöar sinnar við áfengið.
Aldurhniginn faðir ræðir við
börn sin þrjú, sem eftir eru á lifi.
Alls höfðu börn hans verið átta og
nú rifjar hann upp örlög hinna
fimm. Hann talar lika um hlut-
skipti þessara þriggja og finnst,aö
öll sin börn hafi með ýmsum hætti
haft illt af áfenginu. Allt eru það
sannar svipmyndir úr islenzku
þjóðlifi.
Hér skulum við sjá sýnishorn
af þvi, sem gamli maðurinn segir
við börn sin:
„Þið sjáið hérna bikarinn —
ættarbikarinn.
Þiö kannizt svo sem við hann, —
þið hafið öll drukkið úr honum
vin, — ættardrykkinn, þjóðar-
drykkinn.
Það hefur margt verið talað og
skrifað um vin hér á landi á minni
ævi, og sú var tiðin, að mér þótti
allt skrafið og öll skrifin um vinið
þjóð minni til vansæmdar, það er
að segja allt um skaðsemi vins-
ins. Eins og Islendingar ættu ekki
að vera þeir manndómsmenn, að
geta farið með vin, án þess það
yrði að meini — þjóöarmeini.
En á seinustu árum hef ég hlýtt
samvizku minni og farið að
hugsa, já, sérstaklega siðan hún
móðir ykkar dó og ég hef eigin-
lega ekki verið til neins, mest
kannski vegna þess, að ég hef
ekki séð mig geta gert neitt að
gagni, og svo hef ég þá undrað
mig á þvi meir og meir, hve litið
og hraflkennt það er, sem skrifað
hefur verið um vinið — þann ógn-
as og örlagavald þessarar þjóðar.
Fræðimenn okkar hafa sitthvað
-rannsakað i sögu okkar og bók-
menntum, en þetta má heita
órýnt og rakið.
Þegar neyö okkar Islendinga
var mest, þegar allra harðast
svarf að okkur, þegar ekki var til
nema með höppum og glöppum
kornlúka, timbur, járn og spotti i
færi eða lóð, þá skyldi þó alltaf
vera til kappnóg brennivin. Og
þegar fáeinar mannkindur, sem
betur sáuenaðrirog litu svo á, að
þeir ættu aö gæta bróður sins, ef
öll tilveran ætti ekki að vera ein
markleysa, gerðu tilraunir til að
fá stiflaða brennivinsmóðuna eða
a.m.k. dregið út magni hennar,
hafði það enga minnstu vog. Þeir
vissu hvað þeir vildu, einokunar-
kaupmennirnir og seinna þeir
eftirkomendur þeirra, sem hér
höfðu i seli, og kóngur — og þá
trúlega ekki sizt hans hirðgæðing-
ar hlýddu rödd þeirra, humm,
mundi hafa valdið þar nokkru um
þá eins og nú samdrykkja og silf-
ur. Kaupmangararnir vissu, að
vinið var þeim þarft sakir fleira
en þess gróða sem þeir höfðu af
sölu þess. Þeir voru farnir að
þekkja mennina, Islendingana,
sem hreyktu sér af ættgöfgi sinni,
af þvi að vera komnir af konung-
um og af „sjálfstæðishetjunum
góöu”,sem vildu heldur láta óðöl
sin en ganga undir jarðarmen
konungsvaldsins. Já, þeir þekktu
þaö, mangararnir, að gortandi
afkomendur þessara fornu stór-
bokka stóðu viö diskinn og drukku
út á drættina, sem þeir fengu á
spottann sinn á fúnum fleytum
með ræði og flygðar segltuskur,
og höldurinn og kotkarlinn riðu i
kaupstaðinn og gerðu þaö fyrst
alls að fá á kútinn og svipta sig
sóma.tilfinningu og dómgreind”.
----Svo rekur gamli maöurinn
skipti ættar sinnar við áfengi og
endar með þessum orðum:
,,Nú, blessuð unga kynslóðin,
myndarlegri i sjón en nokkur
önnur kynslóð fyrr og siðar hér á
þessu landi, — og svo: Stúlkur —
sona- og dótturdætur, sem vita
ekki i dag, hverjum verður föl við
vini virðing þeirra i kvöld — og
hver hlutur þeirra verður orðinn
þegar næsti dagur ris, — sona- og
dóttursynir, sem eyða hundruð-
um króna I hver vikulok i að flétta
á sig sjálfa fjötrana, sem tryggja
þá sem ræðara a galeiðum
Bakkusar, —■ nei, svona er það
ekki undantekningarlaust, en þið
þekkið máske, já, sjálfsagt enn
betur en ég, hve ótrúlega margt
þaö er af ungu fólki, sem þetta á
við”.
Hér verður ekki efni þessarar
sögu rakiö frekar en oröið er.
Sjálfsagt hefur Guðmundur
Hagalin skrifaö ýmsar sögur,
sem risa hærra að skáldlegri
Iþrótt. Þó ber þessi saga þess
glögg merki, að þar er skáld á
ferð, sem kann að lýsa fólki. Og
vissulega er sagan mjög timabær
hugvekja. Þvi á hún erindi við
samtið sina.
Ölgerð við Njálsgötu

Opið bréf til forstjóra og
Heilbrigðisnefndar Reykjavíkur
ÞANN 17. april s.l. hélt eitt elzta
og ef að likum lætur virðulegasta
fyrirtæki höfuðborgarinnar upp á
sextugsafmæli.
1 þvi tilefni birtust viðtöl við
forstjórana i dagblöðunum, þar
sem þeir lýsa rekstri fyrir-
tækisins. Þeir bera sig vel og
segjast ekki geta fullnægt eftir-
spurn og hagur fyrirtækisins sé
góður, sem sést m.a. á þvi, að
greiddar voru 48 millj. kr. i
vinnulaun árið 1972. Ennfremur,
að ekki sé hægt að láta vinna
lengur en til kl. 23.00 vegna vinnu-
aflsskorts.
Þetta er auðvitað gott og
blessað. Hins vegar láðist for-
stjórunum að nefna, að ölsuða og
kynding hefst I verksmiðjuhúsinu
að Njálsgötu 19 kl. 04. a.m.k.
fimm nætur i viku. Þessi starf-
semi veldur hávaðadrunum, sem
gerast inn um þök næstu fbúða-
húsa. Fólkið i þessum húsum
sendi kvörtunarbréf yfir nætur-
ónæöinu til borgarráðs i april
1970, en engar úrbætur hafa feng-
izt siðan.
Það er staðreynd að þetta
gamla ibúðahverfi er ekki
iönaðarhverfi i borgarsamfélagi
nútimans, hvað sem segja má, að
hafi verið réttlætanlegt fyrir
fimmtiu árum siðan og allra sizt
fyrir þungaiðnað eins og ölgerð.
Fyrirtæki, sem greiðir fram-
leiðslu sina svo háu og leiðinlegu
verði, að valda hópi borgarbúa
næturónæði og taugaertingu, auk
hugsanlegs eignartjóns, hefði
verið sæmzt að láta minna af af-
mæli sinu, fyrr, en það hefir bol-
magn og villbrugga a.mjöðinn i,
og keyra út frá, einhverju
iðnaðarhverfinu, sem Reykja-
vikurborg úthlutaði svona rekstri
fyrir mörgum árum (sjá Aðal-
skipulag fyrir Reykjavik frá
1966)
Það er bágborið fyrirkomulag
að dæla ölinu út i stóran tankbil
við Njálsgötu og aka honum svo i
öllum þrengslunum út i mikla
umferð við Frakkastig inn á
Rauðarárstig. Það bæði tefur
umferð og eykur á slysahættu
fótgangandi fólks og barna að
leik.
Heiðruðu forstjórar! Er nú ekki
orðið timabært að fara að dæmi
Sanitas h/f, sem flutti allt frá
Lindargötu fyrir nálægt áratug?
Nú eru ákvæði i heilbrigöis-
samþykkt Reykjavikur, að allur
iðnaður er háður fyrirmælum
heilbrigðisnefndar, bæði hvað
varðar mengun af óhreinlæti og
alls konar hávaða og titringi. Þvi
verður að ætlast til þess, að hin
ágæta nefnd, sem er svo röggsðm
við að loka t.d. smásöluverzlun-
um, ef hreinlæti og öllum að-
búnaði þykir eitthvað ábótavant,
aðhún sýni, að heilsuvernd ibúa
hverfisins er mikilvægari en
löngu úreltar rekstrarvenjur
þessa fyrirtækis, með þvi að
banna þennan hávaðarekstur á
timanum 04-7 á morgni.
Vonandi mun ekki endalaust
sannast, að forn fjárfesting at-
vinnurekenda sé meira metin en
umhverfis- og lifsvernd fyrir
fólkið i þessu borgarhverfi.
Ef hin nýja heilbrigðisreglu-
gerð rikisins nægir ekki, skal
minnt á lögreglusamþykkt fyrir
Reykjavik og önnur lög, sem
banna að raska ró fólks i ibúðum
sinum um nætur.Munið ennfrem-
ur, að það er bannaö að brjóta
helgidagalöggjöfina með þvi m.a.
aðhafa iðnaðarvélar i gangi, sem
trufla friðsæld heimilis.
Góðir samborgarar! Leggjumst
öll á eitt um að losna við óþarfa
mengun I okkar yfirleitt fögru og
hreinu borg.
En i öllum bænum haldið samt
áfram að kaupa ölgerðaröl, þrátt
fyrir framangreint, svo að
ölgerðarforstjórar fari ekki að
tapa, en vilji flytja ölbruggunina
fljótlega i nýtt og vel staðsett
brugghús.
**
Horður Þ. Ásbjörnsson.
ánávaxta
í Balkanlöndum er fólk ótrúlega
langlíft, oft talsvert á annað hundrað ára.
Niðurstöður athugana benda til þess, að
jógúrtin eigi þar stærstan hlut að máli.
Heilbrigð meltingarstarfsemi er mikilvæg
undirstaða líkamshreysti. og jógúrtin orkar
beint á meltinguna.
Jógúrtin er því mikilsverð heilsu-
fæða. Nú bjóðum við hana án ávaxta og
óskum neytendum langra og sælla lífdaga.
jógúrt
án ávaxta
Mjólkursamsalan
Nú eigið þér kost á