Tíminn - 03.06.1973, Side 16

16
TÍMINN
Sunnudagur 3. júni 1973.
Jónas Guðmundsson:
Jónas Guómundsson, rithöfundur. Hann var um árabil yfirmaður á is-
len/.ku varðskipunum.
Þess er ósjaldan getið,
þegar fiskveiðideiluna
við Breta ber á góma, að
hana beri að leysa með
samningum, þar eð
Bretar teljist til forn-
vina á islandi. Ef saga
siðustu áratuga er rak-
in, verður þó ekki séð, að
þegar fiskur hefur verið
annars vegar, hafi| ís-
land notið annars en
hreinna ofsókna, i Það
hefur aldrei verið sýnd-
ur minnsti skilningur,
sem bent geti til vináttu
— heldur þvert á móti.
Bretar hafa krafizt sins
ERU BRETAR
VINAÞJÓÐ?
Fóein orð um samskípfin
við Breta undanfarin 30 ór
Brezkir útgerðarmenn og ríkisstjórn
Breta hafa beitt sér fyrir stöðugum
órósum á efnahag Islendinga og hafa
lótið gæta aflsmunar við öll tækifæri
réttar og látið hendur
skipta, og nú siðast hef-
ur þeim tekizt að fá til
liðs við sig Þjóðverja og
þá um leið Efnahags-
bandalagið, og hefðu fá-
ir trúað þvi fyrir þrem
áratugum, eða svo, og
fátt eitt sýnir, að ferð-
inni ræður ekki söguleg
vinátta, heldur aðeins
stundarhagsmunir.
Hafa drepið menn
Bretar hafa að visu drepið
menn á íslandi út af fiski. Þeir
drápu Björn hirðstjóra og þeir
drápu uppgöngumenn Hannesar
Hafstein, eins og minnzt hefur
verið nýlega, þegar bátur þeirra
var fluttur suður á Þjóðminja-
safn, og eru þau dæmi látin liggja
milli hluta hér i bili, en reynt að
rifja upp samskiptin við togara-
eigendur og brezku stjórnina sið-
ustu þrjá áratugina og þá kemur i
ljós, að tslendingar hafa aldrei
notið neinnar vináttu i Bretlandi,
þrátt fyrir að stuðningur þeirra
við Breta á erfiðum timum væri
þess eðlis, að vel hefði mátt taka
hann með i reikninginn.
Matur i striði
Láta mun nærri að um 75% af
öllum isvörðum fiski, er barst til
Bretlands á striðsárunum siðari,
hafi verið afli islenzkra fiski-
skipa. Þetta kom sér vel fyrir
Breta þvi fæðuöflun var eitt af
mestu vandamálum þjóðarinnar i
striði hennar við Þjóðverja. Var i
rauninni veikasti hlekkurinn i
striðsrekstrinum. tslenzkir
togarar fóru t.d. 302 söluferðir til
Bretlands árið 1942 þrátt fyrir
ófriðinn og fjöldi skipa smárra og
stórra lagði á djúpið að auki. All-
ur hraðfrystur fiskur, saltfiskur,
sildarlýsi, sildarmjöl o mestur
hluti þorskalýsisframleiðslunnar
fór einnig til Bretlands, svo það
munaði um íslendinga þá, þótt fá-
i.t væru.
Óvopnuð skip,
i striði
tslenzku fiskiskipin stunduðu
veiðarnar óvopnuðog þau sigldu
óvopnuð með fiskinn til Bret-
lands (sum voru þó búin vélbyssu
til að verja sig fyrir flugvélúm)
og ekki nutu þau verndar
vopnaðra skipa á miðunum, þrátt
fyrir allt gaspur nú um frelsi til
veiða á úthafinu. tslendingar
voru bandamenri Breta og
Bandarikjamanna, en nutu ekki
verndar, eins og t.d. kaupför og
eigin fiskiskip Breta.
t heimsstyrjöldinni sökktu
þýzkir kafbtar, flugvélar og
tundurdufl niu islenzkum togur-
um og fiskiskipum og með þess-
um skipum fórust 150 sjómenn.
Þar að auki fórust i striðinu
margir islenzkir sjómenn á kaup-
skipum. Manntjón tslendinga i
heimsstyrjöldinni varð vipað og
hjá þeim þjóðum, sem áttu her-
menn i skotgröfum, þe. Vestur-
veldunum.
Þakkir fyrir lið-
veizlu i striði.
tslendingar áttu þvi láni að
fagna að bjarga á þessum árum
350 manns af brezkum skipum,
sem skotin höfðu verið niður af
Linuveiðarinn Fróði eftir árás Þjóðverja. Á þilfarinu eru lfk islenzkra
sjómanna sveipuð fána.
Það er táknrænt að báðar þessar þjóöir sem hrundu styrjöldinni af stað
saka islendinga um ofbcldi á höfunum. Það fer vei á að Bretar og Þjóð-
verja deili skömminni i landhelgismálinu með sér.
Brezkir hermenn hernema Reykjavik. Það mun liklega einsdæmi f hræsni, að hafa hernumiö þjóð og
saka hana siðar um ofbeldi gegn sér. Brezka heimsveldið er liðið undir lok fyrst og fremst vegna úreltra
hugmunda um rétt þjóðanna. Bretar hernámu ekki önnur iönd en island i siðari heimsstyrjöidinni, enda
fátt um vopnlausar þjóðir á þeim timum.