Tíminn - 03.06.1973, Qupperneq 19

Sunnudagur 3. júni 1973.
TÍMINN
19
Útgefandi: Framsóknarflokkurinn
Framkvæmdastjóri: Kristinn Finnbogason. Ritstjórar: Þór-
arinn Þórarinsson (ábm.), Jón Heigason, Tómas Karlsson,
Andrés Kristjánsson (ritstjóri Sunnudagsblaös Timans).
Auglýsingastjóri: Steingrimur Gislason. Ritstjórnarskrif-
stofur i Edduhúsinu viö Lindargötu, simar 18300-18306. Skrif-
stofur I Aöalstræti 7, simi 26500 — afgreiöslusimi 12323 — aug-
lýsingasfmi 19523. Askriftagjald 300 kr. á mánuöi innan lands,
i lausasölu 18 kr. eintakiö.
Blaöaprent h.f
- - ■ ■■
Gagnlegur fundur
fyrir ísland
Það er vafalitið, að fundur þeirra Nixons og
Pompidous i Reykjavik hefur verið íslandi
gagnlegur að þvi leyti, að meiri athygli hefur
beinzt að landhelgismálinu en ella. Deila okkar
og Breta hefur ekki farið fram hjá þeim mörgu
blaðamönnum, sem hingað hafa komið i sam-
bandi við fundinn, og þeir hafa gripið tækifærið
til að segja frá henni, þar sem hún þykir lika
fréttaefni. Það hefur stuðlað að þessu, að
kunnugt var um, að málið bar verulega á góma
i viðræðum islenzkra ráðamanna við forsetana
og fylgdarmenn þeirra. Þvi má ugglaust
treysta, að sú kynning i erlendum fjölmiðlum,
sem landhelgismálið hefur þannig fengið i
sambandi við fundinn, mun verða málstað okk-
ar til ávinnings.
Þá er það lika vafalaust, að eftir viðræður
sinar við islenzka forustumenn þekkja þeir
Nixon og Pompidou þetta mál orðið betur og
hið sama gildir eflaust um helztu ráðamenn
þeirra. Þekkingarleysi verður ekki um kennt,
ef Bandarikin og Frakkland veita okkur ekki
lið innan vébanda Atlantshafsbandalagsins, en
úr þvi mun fást skorið innan tiðar.
Þá má hiklaust telja, að fundurinn verði góð
kynning fyrir Island og íslendinga. Þeir is-
lenzkir aðilar, sem sáu um undirbúning
fundarins og framkvæmd hans, að svo miklu
leyti sem heimamenn þurftu að koma við sögu,
hafa tvimælalaust leyst störf sin vel af hendi.
Framkoma islenzkra löggæzlumanna varð
þeim til sóma. Almenningur kom einnig vel
fram og kurteislega. Kröfugangan, sem efnt
var til á fimmtudaginn, var hin friðsamlegasta
og forgöngumönnum hennar og þátttakendum
þannig til sóma. Þannig má segja, að fundur-
inn hafi gengið eins vel, hvað Islendinga
áhrærði, og bezt var a kostið.
Um árangur sjálfs fundarins verður ekki
dæmt, enda eiga þau eftir að koma i ljós. Von-
andi verða þau á þann veg, að lengi verði
minnzt fundar þeirra Nixons og Pompidous i
Reykjavik. Fyrir íslendinga skiptir það þó
höfuðmáli, að framlag þeirra varð þjóðinni til
álitsauka.
Árásin á Árvakur
Bretar bættu nýju óhæfuverki við Ofbeldis-
feril sinn á Islandsmiðum, þegar eftirlitsskip
þeirra og togarar gerðu þrálátar tilraunir til að
kafsigla óvopnað islenzkt varðskip, Arvakur,
siðastl. föstudagsmorgun. Aðeins heppni og
snarræði skipstjórnarmanna og áhafnar á Al-
bert komu i veg fyrir að manntjón hlytist af.
Þetta ætti að vera ný áminning fyrir banda-
menn Breta i Nato að gera ráðstafanir til að
stöðva ofbeldisverk þeirra áður en orðstir
bandalagsins biður meiri hnekki og sundrung
þess verður óhjákvæmileg. íslendinga á hins
vegar ekki að þurfa að áminna um að ekki þarf
nema festu og úthald til að hnekkja hinum
brezka yfirgangi, jafnvel þótt Nato bregðist.
Þ.Þ.
Theo Sommer, Die Zeit:
Þjóðflutningarnir
í Vestur-Evrópu
Gistiverkamönnum fjölgar óðfluga
HVER og einn, sem kaupir
þýzkan Volkswagen i dag, ætti
aö gera sér þess grein, aö
sennilega hafa italskir menn
annast samsetninguna. Bein-
ist óskir kaupandans að nýj-
ustu gerö Fordbila frá Cologne
ætti hann aö vita, aö um þaö
bilþriöjihver starfsmaöur fyr-
irtækisins er Tyrki. Girnist
kaupandinn aftur á móti BMW
getur hann þvi sem næst geng-
iö út frá þvi sem gefnu, aö
griskir daglaunamenn hafi
lagt síöustu hönd á frágang
óskavagnsins.
Vestur-þýzkar bilaverk-
smiöjur eiga óskert afköst og
snuröulausan rekstur i
framtiöinni undir þvi, aö heilir
herslfarar erlendra verka-
manna haldi áfram aö vera
fáanlegir. Þetta á viö um æ
fleiri framleiöslugreinar i
Vestur-Þýzkalandi og einnig
ýmsar þjónustugreinar sem
enginn getur veriö án.
Erlendir verkamenn sjóöa
saman yfirbyggingar bila,
leggja hraðbrautir, tæma
sorpilát og reisa hin nýju hús.
Þeir eru 2,4 milljónir að tölu i
Vestur-Þýzkalandi. Sennilega
veröa þeir komnir upp i 3
milljónir i lok þessa árs, en 3
milljónir af 22 eða 23 milljón-
um er ekkert smáræði. Hér viö
bætast 100-150 þúsundir, sem
komist hafa inn i landið með
ólöglegum hætti. Einstakling-
ar á framfæri þessara er-
lendu verkamanna nema nú
um einni milljón og fjölgar
með hverjum deginum, sem
liöur.
Nú er svo komiö, aö átjándi
hver maður i Vestur-Þýzka-
landi er meö erlent vegabréf.
Tiundi hver vinnandi maður
heyrir til þeim hópi manna,
sem Þjóðverjar nefna i mildi
sinni „gistiverkamenn”.
Haldi svo fram sem horfir nær
þessi skilgreining til fimmta
hvers starfandi manns árið
1980. t suð-vestur fylkinu
Baden-Wurtemberg, þar sem
Mercedes-Benz gerir garöinn
frægan, nema erlendir verka-
menn nú þegar 17 af hundraði
alls vinnuaflsins.
„Fimmta hvert nýfætt barn •
á erlenda foreldra” segir for-
stöðumaður manntalsskrif-
stofu fylkisins. „Aður en varir
á þetta viö um þau börn, sem
hefja skólagöngu”.
Sama má segja um Munch-
en og Vestur-Berlin. Þar má
heita, að sum störf séu ein-
göngu i höndum erlendra
manna. Hinir erlendu verka-
menn I Vestur-Þýzkalandi öllu
skiptast þannig eftir þjóöern-
um: Tyrkir 22%, Yugoslavar
20%, ítalir 18%, Grikkir 12%
og Spánverjar 8%. Slikt
ástand hefir ekki rikt siöan á
dögum hinna miklu þjóð-
flutninga fyrir 1500 árum, þeg-
ar Gotar flýðu undan Húnum,
sem flæddu inn I landið. Nefna
mætti þó hliöstætt miklu
yngra dæmi, eöa frá nitjándu
öld, þegar Evrópumenn
flykktust i milljónatali til
Bandarikjanna.
ÞETTA fyrirbæri er siður en
svo einskoröaö við Vestur-
Þýzkaland. Hinir sárfættu
hermenn I þessum útlendinga-
hersveitum hittast hvarvetna I
Vestur-Evrópu. í .Frakklandi
eru þeir 3,7 milljónir, þar af
800 þús. frá Alsir, 700 þús. frá
Portúgal, 650 þús. frá Spáni
og 600 þús frá Italiu. Þeir eru
750 þús i Belgiu, rétt við 250
þús. i Hollandi og hálf önnur
milljón i Bretlandi. Og enn
heldur aðstreymið linnulaust
áfram.
Hinir erlendu menn hafa til-
Willy Brandt. Máiefni gisti-
verkamanna er eitt mesta
vandamál I Vestur-Þýzka-
landi I dag.
tölulega góöar tekjur og senda
furðulega mikinn hluta þeirra
til framfæris fjölskyldum sin-
um og vandamönnum i heima-
landinu. Þannig voru sendir
rúmir 5 milljaröar marka frá
Vestur-Þýzkalandi áriö sem
leiö. Algengast er, að þetta
fólk búi i þröngum hibýlum,
sem minna á fátækrahverfi og
það á sifellt I höggi við ein-
angrun, sem á rætur að rekja
til ókunnugleika á tungu og
menningu samferöamann-
anna. Mjög margir erlendir
menn vinna „óþrifaleg störf”
eða inna af höndum þá erfiðis-
vinnu, sem Þjóðverjar,
Frakkar og Bretar eru hættir
aö vilja annast sjálfir. Hinar
erlendu vinnusveitir i Evrópu
eru hægt og hægt aö veröa aö
stétt undirmálsöreiga i útlegð.
ENGAN þarf aö undra þó að
þetta valdi hvarvetna ýmsum
erfiöleikum. Þeir árekstrar,
sem fram koma iðulegast I
stórfyrirsögnum dagblaðanna
eru ekki hinir alvarlegustu:
Kænir menn snuöa ólæsa
Spánverja um endurgreiðslu
tekjuskatts. Griskir verka-
menn neyddir til aö greiöa
óheyrilega háa leigu fyrir
óibúðarhæfa skúra. Sikil-
eyjarbúar stungnir hnifum I
erjum á ölkrá. Upprættur
þrælasöluhringur, sem aö-
stoðaði tyrkneska verkamenn
viö aö komast með' ólöglegu
móti yfir landamærin og kúg-
aöi siðan fé af þeim látlaust
o.s.frv.
Þegar höfö er hliösjón af
þvi, hvaö hinir erlendu verka-
menn eru fjölmennir, valda
þeir furðu litlum vanda viö
löggæzlu. Þeim er hins vegar
hættara við slysum viö störf
en innfæddum mönnum, eins
og raunin vill jafnan veröa um
óvana menn, sem veriö er aö
þjálfa-Glæpir geta varla heit-
ið tiöari meðal þeinra en
innfæddra manna. Evrópu-
menn hneyksluðust mjög I
ágúst I fyrra þegar hollenzkir
verkamenn réöust á tyrk-
neska verkamenn og kveiktu i
bústöðum þeirra, en slik átök
eru enn tiltölulega sjaldgæf.
SPRENGINGARNAR i
Rotterdam verða þó að teljast
timabær viðvörun. Upp úr
þeim hófust rökdeilur um lik-
legar afleiöingar þeirrar
stefnu, sem Vestur-Evrópu-
menn hafa fylgt i aöflutnings- •
málunum og þær hafa ágerzt
siðan. 1 Vestur-Þýzkalandi
hafa þessar deilur nú þpkast
af vettvangi almennra félags-
legra starfsmanna, en rikis-
stjórnin er hins vegar aö at-
huga af gaumgæfni, hvað sé
helzt til úrbóta. Ráðherrarnir
eru loks farnir aö velta fyrir
sér tveimur mjög mikilvægum
spurningum: Er óhætt aö láta
her hinna erlendu verka-
manna stækka meira án þess
aö eiga á hættu alvarléga
félagslega árekstra? Er unnt
að halda áfram i þaö óendan-
lega aö synja þeim verka-
mönnum, sem þegar eru
komnir til landsins, um eölileg
réttindi I félags- og jafnvel
stjórnmálum?
Sú var tiöin, aö ótviræöur
hagur var aö þvi aö flytja inn
erlenda verkamenn. Þetta er
ekki ótvirætt lengur. Æ fleiri
af útlendingunum fá fjöl-
skyldur sinar til sin. Alagiö,
sem þær valda á ýmsum sviö-
um i samfélaginu — húsnæöi,
barnaheimili, skólar, sjúkra-
rúm bilastæöi — eykst alveg
gifurlega.
Erlendur verkamaöur, sem
i landinu dvelur skamman
tima, kostar dvalarlandið á aö
gizka 30 þús. mörk i ýmiss
konar félagslegri fjárfestingu.
Alitiö er, að þetta sé fimm til
sjö sinnum meira vegna þess
erlenda verkamanns, sem
>.„kominn er til langdvalar.
Rúmur helmingur erlendu
verkamannanna hefir dvalið
fimm ár eða meira að heiman.
Æ fleiri vilja fá að setjast að
fyrir fullt og allt — 13%
samkvæmt niðurstöðum opin-
berrar athugunar, en ýmsir
sérfræðingar segja að þeir séu
mun fleiri.
ENN hafa flestir Vestur-
Þjóðverjar blátt áfram neitað
að lita á land sitt sem inn-
flutningsland fólks. Sumir
embættismenn, sem þá skoö-
un aðhyllast, vilja halda fram
skiptakenningunni, eöa aö
senda beri útlendingana heim
eftir fimm ár til þess aö þeir
fari ekki að gera sér neinar
grillur. Aðrir telja þetta harö-
neskjulegt arðrán — eða
meirihlutinn að þvi er virðist.
Þeir neita að leggja lausn
vandamála hinna stóru og
riku á herðar hinna fátæku og
smáu. Ekkert sé við það að at-
huga að auka innflutninginn sé
hann öllum til hags, en ekki
komi til mála að fara meö inn-
flytjendurna eins og leiguþý,
sem ýta megi burt þegar bezt
hentar.
Veriö er að athuga þann
möguleika að tryggja
innfluttu verkamönnunum
rikisborgararétt eftir tiu ára
dvöl. Þá magnast einnig kröf-
urnar um að veita þeim jafn-
rétti I stjórnmálum engu siöur
en félagsmálum, eöa aö veita
þeim bæöi fullan aögang aö
velferðarrikinu, sem þeir
hafa tekið þátt i að skapa og
varðveita, og þau réttindi
lýöræðisins, sem sýna
greinarmuninn á þegni og
þræli.
Málið er svo margþætt, að
flestum, sem þaö nugieioa,
hlýtur að hrjósa hugur við.
Evrópumenn hafa allir viö
þennan vanda aö striöa en
ekki Vestur-Þjóöverjar einir.
Þeir verða með einhverjum
hætti aö sanna, að hvert sam-
féla-um sig sé annaö og meira
en hringur bilaframleiöenda
eöa samtök viöskiptajöfra,
þaö sé einnig ósvikiö
heimkynni allra, án tillits til
uppruna og fortiöar, eða meö
öörum orðum samveldi jafn-
ingja. Ef til vill er þetta þaö
verkefni, sem haröastar kröf-
ur gerir til Evrópumenna á
þessari öld, eða að sýna og
sanna, að álfunni takist að
skila hreinum og ósviknum
framförum úr tilraunadeigl-
unni.