Tíminn - 18.02.1977, Blaðsíða 8

8
Brýn þörf markvissra að-
gerða í þógu ófengisvarna
— segir í þingsályktunartillögu, sem nú liggur fyrir Alþingi
Umræöur um áfengismál tóku
langan tima á Alþingi i gær og þá
aöallega um þaö á hvern hátt
bægja mætti áfengisbölinu frá.
Umræöurnar uröu i tilefni tillögu
tilþingsályktunar,sem þingmenn
úr öllum flokkum flytja um
fræöslu og þáttf jölmiöla I þágu á-
fengisvarna. Tillaga þessi er bor-
in fram i framhaldi af störfum
nefndar þeirrar er kjörin var á
Alþingi 1975 til aö kanna ástand 1
áfengismálum
Þingsályktunartillaga þessi var
einnig borin fram á slöasta ári,
en hlaut þá ekki afgreiöslu. Þá
liggur einnig fyrir Alþingi frum-
varp til laga um breytingar á á-
fengislögum, en þaö frumvarp
var einnig samiö af þessari nefnd
þingmanna.
Tillögugreinin er svohljóöandi:
Alþingi ályktar aö brýn þörf sé
markvissra aögeröa I þágu á-
fengisvarna i landinu. Sérstak-
lega beriaöleggja rækt viöhvers
konar fyrirbyggjandi fræöslu- og
upplýsingastarf.
1 þvi skyni skorar Alþingi á rik-
isstjórnina aö beita sér fyrir:
1. Aö hraöaö veröi sem kostur
er skipulagningu og undirbúningi
Skólarannsókna rikisins á áfeng-
isfræöslu I öllum skólum landsins
og endurskoöum á reglugerö um
slika fræöslu.
2. Aö fjölmiölar og þá einkum
sjónvarpiö veröi nýttir meö
skipulegum hætti I þessu skyni.
Þannigveröireglulega teknir upp
i dagskrá sjónvarpsins fræöslu-
og skemmtiþættir i samráöi viö
áfengisvarnaráö og aöra þá aöila
sem vinna aö bindindisstarfiog á-
fengisvömum.
1 greinargerö meö tillögunni er
skýrtfrá þeim undirbúningi, sem
áundanförnum árum hefur fariö
fram til þess aö skipulegri
fræöslu um áfengismál veröi
komiöá I skólum landsins. Ætlun-
in er aö fella þaö námsefni inn i
samfélagsfræöi annars vegar og
liffræöi hins vegar. Ný handbók,
sem ætluö er kennurum, er um
þaö bil fullbúin til útgáfu, en samt
er margt ógert viö undirbúning
þessa náms. Er þvi full ástæöa til
aö knýja á um aö honum veröi
hraöaö sem mest segir 1 greinar-
geröinni.
Þá er I greinargeröinni sagt, aö
rikisfjölmiölum beri tvimæla-
laust skylda til þess aö sinna
fræöslu I þessum málum af meiri
alvöru en hingaö til, svo drjúg
tekjulind sem ágóöi af áfengis-
sölu er islenzka rikinu. Sá ágóöi
er þó aö stórum hluta blekking
ein, og enginn vafi er á aö aukin
bindindisstarfsemi þjóöarinnar
og minnkandi áfengisneyzla
myndi skila margföldum aröi i
betra og heilbrigöara þjóölffi.
Sérstaklega er bent á aö sjón-
varpiö þurfi aö auka þátt sinn i
fræöslunni, enda sé þaö áhrifa-
mesta tækiö, sem viö höfum yfir
aö ráöa til þess aö ná athygli
fólks. Hljóðvarpiö heíur um all-
langt skeiö haldíö uppi ágætum
þáttum um áfengismál og ber aö
viröa þá starfsemi, segir enn-
fremur i greinargeröinni, en lik-
lega er þó fremur aö þakka áhuga
einstakra starfsmanna stofnun-
arinnar heldur en stefnumótandi
ákvöröunum stofnunarinnar.
Sigurlaug Bjarnadóttir (S)
mælti fyrir tillögunni, en auk
hennar tóku þátt I umræöunum
Helgi F. Seljan (Ab), EggertÞor-
steinsson (A) Guölaugur Gislason
(S) og Jón Sólnes (S).
1 umræöunum kom fram aö
mikil nauösyn væri á aö breyta
almenningsálitinu og virkja þaö
til fyrirbyggjandi aögeröa. Þar
væri mest um vert aö auka
fræöslu um skaösemi áfengisins
enn meir frá þvi sem nú er og
leita til þess allra tiltækra ráöa.
Vilhjólmur Hjdlmarsson mentamdlardðherra:
Leita þarf leiða til hagræð-
ingar og sparnaðar í
rekstri ríkisútvarpsins
— um leið og hafizt verður handa um ýmsar þær framkvæmdir, sem
setið hafa ó hakanum á síðustu misserum
Vilhjálmur Hjálmarsson
menntamálaráöherra svaraöi ný-
lega fyrirspurn um sparnaö I
rekstri rikisútvarpsins. Greindi
hann þá m.a. frá tillögum, sem
sérstök milliþinganefnd skilaöi
áriö 1975, án þess þó aö fara út i
þær i einstökum atriöum, enda
geta þeir þingmenn, sem þess
óska fengiö nefndarálitiö I hend-
ur.
önnur meginbreytingin, sem 1
þessum tillögum fólst, sagði ráö-
herra vera þá, aö gerbreyta inn-
heimtu afnotagjalda, hætta
skráningu tækja og jafna afnota-
gjöldunum niður á alla greiðend-
ur tekjuskatts.
1 ööru lagi lagöi nefndin til aö
nokkrar skipulagsbreytingar
yrðu gerðar á yfirstjórn, eöa eins
og segir i nefndar'álitinu „aö fá
fjármáladeild i hendur eiginleg
verkefni á sviöi fjármálastjórnar
á grundvelli fastmótaörar
áætlunargeröar og reglubundinna
upplýsinga úr vel skipulögöu bók-
haldi”.
Ráðherrann sagði, aö þegar
heföi nokkuö þokazt i þessa átt.
Atriði, sem tekin hafa
verið til athugunar og
eftirbreitni
Þá vék ráöherrann aö nokkrum
atriöum I tillögum nefndarinnar,
sem þegar hafa veriö tekin til at-
hugunar og eftirbreytni og nefndi
fyrst nokkur almenn atriði.
1. Útvarpsstjóri hafi endanlegt
ákvöröunarvald, þegar hann tel-
ur, aö dagskrárgerö leiöi til
kostnaöar, er fer út fyrir ramma
fjárhagsáætlunar.
2. Starfssvið deildarverk-
fræöings tæknideildar sjónvarps
veröi breytt I almenna umsjón
tæknilegra mála Rikisútvarpsins
og samskipti viö Póst og slma
vegna dreifikerfisins.
3. Nokkur skipulagsbreyting á
fjármáladeild og rekstrarskrif-
stofu hljóðvarps.
4. Settar fastar reglur um meö-
ferö beiöna frá dagskrárdeildum
til bókunarskrifstofu og bókunar-
manni f engiö tiltekiö ákvöröunar-
vald.
5. Framkvæmdastjórar hljóö-
varps, sjónvarps og fjármála-
deildar annist öll starfsmanna-
mál. Fjármáladeild annist sam-
skipti viö ráðuneytiö vegna þess-
ara mála. Til greina kemur aö
ráöa sérstakan starfsmanna-
stjóra
Þessu næst nefndi ráð-
herra nokkur atriði, sem
varða hljóðvarpið sér-
staklega:
6. Viöhaldiö sé þeirri venju, aö
setja reglur um hámarksverö á
aökeyptu efni.
7. Ekki veröi aö sinni komið
upp ööru stúdiói eins og komiö
haföi til tals.
8. Sérstakir forstööumenn veröi
settir yfir kvikmyndadeild og
upptöku- og útsendingardeild.
Jafnframtþvi sem verkfræöingur
fái nýtt starfssviö
Þessu næst vék ráðherr-
ann að nokkrum atrið-
um, sem varða sjón-
varpið sérstaklega:
9. Haldið veröi áfram aö ráöa
dagskrárgeröarmenn timabundiö
og geröir veröi fyrirfram samn-
ingar um sérstök verkefni.
10. Leiklistardeild sjái um all-
an leiklistarflutning I hljóðvarpi.
Loks ræddi ráöherra atriði,
sem varöa stofnunina i heild og
sagöi, aö aukiö heföi veriö sam-
starf meö fréttastofum útvarps
og sjónvarps, t.d. þegar senda
þarffréttamenn úr landi. Sérstök
athugun gerð á yfirvinnugreiösl-
um og bifreiöakostnaöi, og athug-
að um hagræöingu viö styttingu
vakta og endurskipulagningu
þeirra á grundvelli sérstakrar at-
hugunar, sem gerð heföi veriö.
Loks nefndi ráöherrann, að
hætt sé aö greiöa ráðherrum,
stjórnmálamönnum og opinber-
um starfsmönnum fyrir aö koma
fram I hljóövarpi og sjónvarpi
nema ’viö sérstakar aöstæöur.
Mörg atriði, sem vega
misjafnlega þungt
Siöan sagöi ráöherra: — Eins
og sjá má af þessari upptalningu,
sem alls ekki er tæmandi — held-
ur aöeins dæmi, er hér um mjög
mörg atriöi aö ræöa, sem vega
misjafnlega þungti sparnaöarátt.
En þetta nefndarálit er þó allt of
yfirgripsmikiö til þess að unnt sé
að gera þvi nokkur skil i fyrir-
spurnartima, en eins og ég sagöi
áöur er þaö fáanlegt i heild.
Óeðlileg innheimtuað-
ferð
Þá vék ráðherra aö tillögum
nefndarinnar um innheimtu af-
notagjalda en þær voru á þessa
leiö:
Afnotagjöld hljóövarps og sjón-
varps veröi lögö niöur.
Upp veröi tekiö eitt þjónustu-
gjald útvarps.
Þjónustugjaldiö verði ákveðið
árlega i fjárlögum, lagt á gjald-
endur tekjuskatts og eignarskatts
af skattátjórum og innheimt meö
opinberum gjöldum af inn-
heimtumönnum rikisins.
Rikissjóöur ábyrgist skil þjón-
ustugjaldsins til Rikisútvarpsins
með 10 þvi sem næst jöfnustum
greiöslum á ári.
Innheimtudeild Rikisútvarps-
ins veröi lögö niður.
Ýmsar ástæöur valda þvi að
ekki hefur veriö hafizt handa um
framkvæmd þessara tillagna,
sagöi ráöherra. Skal hér fátt eitt
talið af mörgu, sem athuga þarf.
óeðlilegt viröist, að þeir einir
greiöi ’fyrir útvarpsafnot sem
.greiöa tekjuskatt ár hvert.
Tekjuskatturinn er breytileg-
ur og þvi óheppilegur grundvöllur
útvarpsgjalda. Væri hins vegar
farið inn á nefskatt á breiöara
grundvelli tapast hagræöingin af
notkun gjaldseöla til tekjuskatts.
1 tillögunni er gert ráö fyrir aö
hætta skráningu tækja. En nú
þykir nauösynlegt aö leggja
hærra afnotagjald á litasjón-
varpstæki en tæki fyrir svarthvita
mynd. Slikt gerir áframhaldandi
skráningu óhjákvæmilega.
Auk þessa má nefna, aö sitt-
hvaö mælir meö þeim háttum nú
sem fyrr aö ætla rikisútvarpinu
sjálfstæöan tekjustofn.
Aö lokum gat ráöherra þess, að
sparnaöar- og hagræðingarmál
hafi verið rædd bæöi I Rikisút-
varpinu og menntamálaráöu-
neytinu og allmörg bréf fariö þar
á milli. Aö sjálfsögöu yröi haldiö
áfram á þeirri braut að leita leiöa
til aukinnar hagkvæmni og
sparnaðar I rekstri Rikisútvarps-
ins, um leið og hafizt yrði handa
um ýmsar þær framkvæmdir,
sem setiö hafa á hakanum slöustu
misseri, en óhjákvæmilegar eru
ef unnt á aö vera aö halda I horfi
með rekstur þessarar þýöingar-
miklu þjónustustofnunar.
Bjór-
frum-
varp
Jóns
fram
Jón G. Sólnes lagöi i gær
fram á Alþingi breytingartil-
lögu viö frumvarp til laga um
breytingu á áfengislögum,
sem nú liggur fyrir alþingi. 1
breytingartillögu Jóns er lagt
til að rlkisstjórninni veröi
heimilt aö leyfa tilbúnings öls
til sölu innanlands og til út-
flutnings, sem hefur inni aö
halda meira ei 2,5% af vin-
anda aö rúmmáli. Afengt öl,
sem selt er innanlands, skal
undanþegiö ákvæöum laga um
meöferö og sölu áfengis.
alþingi
Vatns-
fleyti-
króna
Ég býst við aö flestir þing-
menn hafi prófaö þaö af eigin
raun aö láta nýju krónuna
fljóta á vatni, sagöi Lárus
Jónsson (S) þegar hann mælti
fyrir tillögu sinni til þings-
ályktunar um könnun á
aö hundraöfalda verögildi
islenzku krónunnar. Þing-
maöurinn sagöi, aö augljóst
væri aö slik vatnsfleytikróna
heföi miöur góö áhrif á
yijröingu almennings fyrir
gildi gjaldmiöils okkar,
krónunnar.
Tillagan gerir ráö fyrir aö
kannaö veröi, hvort hag-
kvæmt og timabært sé aö
hundraöfalda verögildi
islenzku krónunnar þannig aö
100 krónur veröi aö einni. Viö
mat á hagkvæmni þessara
breytinga á verögildi gjald-
miðilsins skal þess gætt, hvort
hún stuðlar aö hagkvæmari
myntsláttu og seölaútgáfu
jafnframt þvi, aö auka
virðingu almennings og traust
á gildi peninga.
Lárus taldi, aö auöveldara
væri aö hundraöfalda
verðgildiö I stað þess aö
tífalda þaö eins og oft hefur
veriö rætt um á undanförnum
árum., T.d. heföi veriö sam-
þykkt þingsályktunartillaga
frá Birni Pálssyni áriö 1972, en
meginefni hennar var aö fela
rikisstjórninni aö láta athuga
hvort timabært þætti að auka
verögildi íslenzkrar krónu
þannig aö 10 krónur yröu aö
einni. Mó