Fréttablaðið - 30.11.2006, Blaðsíða 81

Eitt hvimleiðasta fyrirbærið í íslenskri menningarumræðu er þegar
pólitíkusar og aðrir mætir menn blása á kröfur lista- og menningar-
stofnana um viðunandi þak undir höfuðið með þeim orðum að „menn-
ing sé ekki hús“. Pétur Blöndal blaðamaður spurði t.d. í Morgunblað-
inu árið 2002: „Er ekki nóg af húsum, sem hægt er að nýta til
listastarfsemi?“ Maður þarf ekki að skoða sig lengi um í íslensku
menningarlífi til að sjá afleiðingarnar. Listaháskóli Íslands starfar á
þremur stöðum í borginni, meðal annars í sláturhúsi og vélsmiðju.
Sinfóníuhljómsveit Íslands heldur tónleika sína í kvikmyndahúsi, nema
þegar búist er við fleiri áheyrendum en húsið rúmar. Þá er spilað í
handboltahöll.
Auðvitað segir það sig sjálft að menning er ekki hús. Hús eru steypa og
steypa er dauð, en listin lætur okkur finna fyrir því að við erum
lifandi, að við getum hlegið, grátið og fundið til. Hús er samt sem áður
lífsnauðsynlegt athvarf fyrir þá sköpun sem á sér stað í menningunni,
hvort sem um er að ræða skóla, tónleikasal, listasafn eða leikhús.
Þegar íslenskir pólitíkusar halda því fram að menning sé ekki hús eru
þeir fyrst og fremst að opinbera eigin skilningsleysi á því að menning-
in þarf aðstöðu til að geta þrifist.
„Menning er ekki hús“ -viðhorfið er ekki bara heimskulegt heldur
beinlínis niðurlægjandi. Með því er gefið í skyn að menning sé og eigi
að vera afgangsstærð, að hún sé ómagi, baggi á þjóðfélaginu. Skilaboð-
in eru skýr: Það kostar nógu mikið að halda lífinu í öllum þessum
listamönnum þótt við förum ekki að byggja yfir þá líka. Kannski fer
þetta að breytast nú þegar Ágúst Einarsson hefur sýnt fram á með
óyggjandi hætti að menning er mikilvæg atvinnugrein og umsvifamik-
ill þáttur í íslenska hagkerfinu. En það hefur alltaf verið vond pólitík á
Íslandi að byggja ný hús undir listir og menningu. Nema í Kópavogi, en
það er önnur saga.
Víðast hvar í Evrópu virðast menn hins vegar vera þeirrar skoðunar að
menning sé ekki bara hús, heldur glæsileg og vönduð hús. Í Kaup-
mannahöfn er verið að byggja nýjar höfuðstöðvar danska ríkisútvarps-
ins, DR byen, sem áætlað er að muni kosta um 40 milljarða íslenskra
króna. DR byen verður glæsileg menningarmiðstöð með fjórum
risabyggingum, þar á meðal nýju tónlistarhúsi danska útvarpsins sem
stendur til að vígja 2008. Óperan í Kaupmannahöfn hefur líka vakið
heimsathygli, ekki bara fyrir arkitektúrinn heldur vegna þess að
aðbúnaður listamannanna er óvenju góður. Húsið er heilar fjórtán
hæðir (fimm eru neðanjarðar) og aðalsviðin eru sex, einn aðalsalur og
fimm æfingasvið. Samtals eru yfir 1.000 herbergi í óperunni, sem er
41.000 fermetrar að heildarflatarmáli og kostaði yfir 30 milljarða
króna.
En það tekst ekki alltaf jafn vel til þegar byggt er yfir listina.
Mozarteum-listaháskólinn í Salzburg hefur starfað í meira en 160 ár og
er einn frægasti listaskóli heims. Árið 1977 var vígð ný viðbygging við
skólann, sem er til húsa í höll frá 17. öld, en fljótlega varð ljóst að
eitthvað væri að. Byggingin þótti ljót, kennslustofurnar voru litlar og
gangarnir þröngir, en öllu verra var að kennarar og nemendur tóku að
veikjast meira en góðu hófi gegndi og jafnvel var óttast að nokkur
dauðsföll tengdust nýja húsinu. Eftir að hafa barist við húsasótt í tvo
áratugi ákvað borgarstjórnin í Salzburg í samráði við skólayfirvöld að
rífa viðbygginguna og byrja frá grunni. Nýja Mozarteum-byggingin
var vígð í síðasta mánuði og glæsilegri umgjörð fyrir skólann er ekki
hægt að hugsa sér, enda kostaði hún 30 milljón evrur eða um 2,7
milljarða króna. Menning getur líka verið viðbygging ef því er að
skipta.
Þorsteinn heitinn Gylfason sagði eitt sinn að menning væri að gera
hlutina vel. Hann lét þessi orð falla eftir að hafa heimsótt skóverk-
smiðju í Tékkóslóvakíu þar sem aðbúnaður var fyrir neðan allar hellur
og engin leið fyrir starfsfólkið að búa til almennilega skó.
Þorsteinn bætti við: „Það versta sem hægt er að gera manni er að
leyfa honum ekki að gera það vel sem hann gerir.“ Þetta er einmitt
kjarni málsins. Forsenda þess að geta skarað fram úr er að hafa góða
aðstöðu, rétta umhverfið, bestu tækin. Það vinnur enginn Tour de
France á ónýtu hjóli. Samt eru íþróttir ekki hjól. Það verður enginn
listaháskóli í fremstu röð til í sláturhúsi, eða heimsfræg sinfóníuhljóm-
sveit í bíósal. Samt er menning ekki hús. Eða þannig.
Menning er stundum hús
Sjöttu tónleikar í tónleikaröð Jazz-
klúbbsins Múlans fara fram á
DOMO-bar, Þingholtsstræti 5, í
kvöld en þar leikur A.S.A., tríó
Andrésar Þórs Gunnlaugssonar
djassgítarleikara.
Þema kvöldsins verður tónlist
píanóleikarans og tónskáldsins
Thelonious Monk sem er einn af
mikilvægustu tónskáldum djass-
sögunnar og er einn fárra djass-
ópusahöfunda sem skapaði sér
hvað mesta sérstöðu í tónsmíðum
sínum en handbragð hans þekkja
djasstónlistarmenn og -unnendur
úr mílufjarlægð.
Tríóið skipa auk Andrésar Þórs,
Scott McLemore trommuleikari
og orgelleikarinn Agnar Már
Magnússon en þess má geta að
allir meðlimir tríósins hafa sent
frá sér nýjar plötur á árinu sem er
að líða og verða tónsmíðar þær á
sérstöku tónleikaverði fyrir þá
sem eru að hamstra jólagjafir.
Tónleikarnir hefjast klukkan 21
og er aðgangseyrir þúsund krónur
en fimm hundruð krónur fyrir
nemendur.
Músík Monks í Múlanum
Annað kvöld verður síðasta sýn-
ing á brúðuleikverki Bernds
Ogrodnik, Umbreyting – Ljóð á
hreyfingu, í Kúlunni, sviði Þjóð-
leikhússins við Lindargötu. Verk-
ið var frumsýnt á Listahátíð í
Reykjavík á liðnu vori og hlaut
feikigóðar undirtektir gagnrýn-
enda og leikhúsgesta. Bernd stýr-
ir sjálfur brúðunum í verkinu,
sem er án orða en þar er um að
ræða laustengdar, ljóðrænar en
jafnframt hversdagslegar frá-
sagnir af vanalegu og óvenjulegu
fólki.
Síðar í vetur er von á annarri
brúðusýningu fyrir yngri áhorf-
endur úr smiðju Bernds Ogrod-
niks. Um er að ræða nýja sýningu
á Pétri og úlfinum, við tónlist Pro-
kofiefs.
Nánari upplýsingar má finna á
heimasíðu Þjóðleikhússins, www.
leikhusid.is.
Umbreytingu
að ljúka
DESYN MASIELLO
DANSVEISLA FLEX MUSIC
STÓRDANSLEIKUR
SÚPERPLÖTUSNÚÐURINN
Í SVÖRTUM
FÖTUM
HÚSIÐ OPNAR KL. 23.00
MIÐAVERÐ 1500 KR.
ALDURSTAKMARK 20 ÁRA
HÚSIÐ OPNAR KL. 00.30
ALDURSTAKMARK 20 ÁRA
01. DES 2006
02. DES 2006
DJAMMIÐ UM HELGINA:
Allt um djammið
GRAND ROKK
Fimmtudagskvöld:
GLÆPAKVÖLD
Lesið úr nýjum glæpasögum
í takt við tónlist
Sunnudagskvöld:
JÓLAPERA
Helgileikurinn um Jósef frá Nasaret
Frumsýning kl. 18
Þriðjudagskvöld 5. des:
Dauðaköntrísveitin
SVIÐIN JÖRÐ
Útgáfutónleikar
550 5000
AUGLÝSINGASÍMI