Fréttablaðið - 30.11.2006, Blaðsíða 68

Nú virðist vera komið tækifæri til þess að losna undan EES-
samningnum eða að minnsta kosti
að láta reyna á undanþágumögu-
leikana frá hinum allt óaðgengi-
legri valdboðum ESB.
Þær fregnir berast nú frá Nor-
egi að menn þar séu farnir að átta
sig á að EES-samningurinn er ekki
í þágu Norðmanna nema undan-
þágur fáist frá tilskipunum ESB
sem bæði Noregur, Ísland og
Liechtenstein eru nauðbeygð til
þess að gegna. Aðstæður í Noregi,
reyndar líka á Íslandi, eru allt
aðrar en í ESB-kjarnalöndum og
reglugerðir ESB henta því oft afar
illa. EES-samningurinn fól í sér
framsal á fullveldi ríkjanna
þriggja og þar með afsal á óskor-
uðum rétti þeirra til þess að setja
sjálf lög og reglur í sínum þjóð-
löndum. Það sem kveikti í Norð-
mönnum núna er þjónustutilskip-
unin svokallaða sem greinilega á
að útvíkka markað ESB-þjónustu-
fyrirtækja, hún er þó líklega í
raun með svipuðum tilgangi og
stór hluti tilskipana ESB: miðstýra
heilum atvinnugreinum frá Brus-
sel, gefa stórfyrirtækjum í ESB
forskot en gera staðbundinni
atvinnustarfsemi, sérstaklega litl-
um fyrirtækjum, erfiðara fyrir og
hamla nýliðun. Ein afleiðing þjón-
ustutilskipunarinnar gæti orðið
undirboð sem íslensk fyrirtæki,
sem eru vön að hlýta hér reglum
og mannasiðum, geta
ekki keppt við og
neyðast kannske til
þess að leggja upp
laupana. Norðmenn
benda á að ekki hafi
enn reynt á undan-
þáguákvæði í EES-
samningnum, með
öðrum orðum hafa
Noregur, Ísland og
Liechtenstein ekki
þorað að neita að
hlýða ESB hingað til.
Nú er greinilega kom-
inn tími til þess að láta á þetta
reyna.
Valdboð ESB vegna EES-samn-
ingsins eru líklega orðin um 3000
(fáir í íslenska stjórnkefinu virð-
ast vita nákvæma tölu) sem þýðir
að Íslendingar hafa fengið í gróf-
um dráttum eitt valdboð á hverj-
um virkum degi síðan samningur-
inn reið yfir þjóðina með samþykkt
Alþingis 1993. Ekki sér fyrir end-
ann á flóði tilskipana. Íslenska
stjórnkerfið hefur bólgnað út,
kostnaðurinn við það vex
stöðugt, grónar og góðar
íslenskar stofnanir eru
að kaffærast í smámuna-
semi evrópskrar skrif-
finnsku. Sveitarfélögin
verða óþyrmilega fyrir
barðinu á tilskipununum
og ráða illa við kostnað-
araukann sem af því
hlýst, skattgreiðendur
finna það. Og íslensk fyr-
irtæki þurfa að bera
sívaxandi kostnað af
leyfisveitingakerfum,
reglugerðum og kvöðum. Íslensk
stjórnvöld geta orðið trauðla sett
landslýð lög eða reglur lengur án
þess að fletta þurfi upp í tilskip-
anafeni EES-samningsins og gá
hvort mönnum leyfist að stjórna
landinu í samræmi við vilja og
aðstæður landsmanna.
Íslensk stjórnvöld hafa þegar í
raun misst stjórnina á starfsum-
hverfi atvinnustarfseminnar, við-
skiptunum við útlönd, innstreymi
útlendinga og brýnum menningar-
legum málum. Vinnumarkaðstil-
skipanirnar, samkeppnisreglurn-
ar eða uhverfistilskipanirnar eru
ekki settar í samræmi við íslenska
þörf heldur vegna þess að þær
samræmast aðstæðum og vilja
stjórnenda ESB. Viðskiptahindr-
anir EES við lönd utan hins mar-
gjaplaða „innra markaðs“ eru ekki
í þágu Íslands heldur ESB. Rekstr-
arumhverfi atvinnunnar hér er að
þróast í átt að evrópsku umhverfi,
þar sem ósveigjanleiki, ofstjórn
hins opinbera og allt of miklar og
kostnaðarsamar kvaðir eru búnar,
þegar á heildina er litið, að reka
atvinnulífið í ESB í hatrammlega
stöðnun sem enginn sér leið út úr,
þrátt fyrir stöðuga útþenslu-
stefnu. Lífvænleg nýliðun i viss-
um hlutum íslensks atvinnulífs er
nú líka farið að hraka og ekki víst
að erlend stórfyrirtæki geti hlaup-
ið í skarðið endalaust.
Það væri stórt skref í rétta átt ef
Norðmenn gætu fengið undan-
þágu frá kvöðum EES-samnings-
ins, við Íslendingar þurfum að
styðja þá í því. En endanleg lausn
á fullveldismálinu fæst ekki nema
að EES-samningnum verði sagt
upp og Íslendingar, og mögulega
Norðmenn líka, taki upp tvíhliða
viðskiptasamninga við ESB eins
og stærsta landið í EFTA, Sviss,
gerði á sínum tíma þegar Sviss-
lendingar höfnuðu EES-samningn-
um. Það hefur gefist þeim afar
vel, þeir halda sínu sjálfstæði og
hafa notið meiri velgegngni en
ESB-ríkin. EFTA (Sviss, Noregur,
Liechtenstein og Ísland) er góður
vettvangur til þess að koma Íslandi
(og mögulega Noregi og Liechten-
stein) undan tilskipanavaldi ESB
og til þess að styðja Norðmenn,
EFTA hefur reynst okkur farsæl-
lega og sækir fram á heimsvísu en
ekki bara á þröngu svæði Evrópu.
Höfundur er verkfræðingur.
Færi að losna undan EES
Kennarar í skólum borgarinnar hafa á undanförnum vikum
ályktað og sent frá sér yfirlýsing-
ar þar sem þeir lýsa óánægu sinni
með að ekki hefur fengist niður-
staða í hvort endurskoðunar-
ákvæði í samningum þeirra komi
þeim til góða.
Á undanförnum dögum hafa
sveitarstjórnarmenn tjáð sig í fjöl-
miðlum um með hvaða hætti þeir
sjá fyrir sér samninga við kennara
í framtíðinni. Þeir leggja til að
aðskilja þurfi annars vegar samn-
inga um launakjör og hins vegar
samninga um innra skólastarf. Það
sé í höndum sveitarstjórnarmanna
að útfæra það.
Því ber að fagna að sveitar-
stjórnarmenn tjái sig um grunn-
skólann. Grunnskólinn er stærsta
og mikilvægasta verkefni sveitar-
félaga og hornsteinn íslensks þjóð-
félags. Góð grunnmenntun þjóðar-
innar er forsenda þess að við
getum talist til sjálfstæðrar þjóð-
ar.
Sveitarfélögin hafa gríðarlega
hagsmuni af því að efla
traust samfélagsins til
samningagerðar við
grunnskólakennara
áður en næsta samn-
ingalota hefst. Koma
þarf í veg fyrir að starf
í grunnskólum verði
fyrir viðlíka uppnámi
og í samningalotunni
árið 2004.
En hvað ber þá að
varast í þessari
umræðu?
Kjarasamningar
kennara hafa verið tví-
hliða. Annars vegar samningar um
kaup og kjör og hins vegar fjalla
þeir um gæði kennslu. Í drögum
um kjarastefnu Félags grunn-
skólakennara er tvennt sem sér-
staklega miðar að því að bæta
skólastarfs. Í fyrsta lagi sveigjan-
leg kennsluskylda; ekki á að vera
lágmark á kennsluskyldu en það á
að vera hámark. Í öðru lagi nem-
endafjöldi í bekk/námshóp, til þess
að hægt sé að tryggja að nemenda-
hópar verði aldrei stærri en svo að
unnt sé að sinna hverjum nemanda
með þeim hætti sem grunnskóla-
lög og aðalnámskrá kveða á um.
Kennarar hafa í gegnum
tíðina lagt áherslu á að
samningar þeirra inni-
haldi ákvæði sem gera
þeim kleift að vinna af
fagmennsku. Þessir
kjaraliðir hafa ekki skil-
að þeim betri launum í
krónum talið en hins
vegar betri skóla og þar
með starfsumhverfi.
Kennarar hafa talið
mjög mikilvægt að
tryggja faglega kennslu
í grunnskólum um allt
land. Þetta endurspegl-
ast í könnunum sem gerðar hafa
verið á skólastarfi og árangri nem-
enda í samræmdum prófum, s.s
PISA. Ekki er merkjanlegur munur
á skólum hér á landi, ólíkt því sem
gerist annars staðar í heiminum.
Ísland skipar sér í fyrsta sætið
hvað þetta varðar og Norðurlönd
koma strax á hæla okkar enda hafa
samningar kennara á Norðurlönd-
um gengið út á það sama: Að
tryggja faglega og góða kennslu,
bæði í gegnum kjarasamninga og
aðalnámskrá.
Hefjast þarf strax handa ef
byggja á upp traust tímanlega
fyrir næstu samninga um að nægi-
legt fjármagn sé tryggt til að allir
nemendur njóti lögbundinnar
kennslu í framtíðinni.
Ef takast á að fylkja kennurum
að baki þeirri samningagerð sem
framundan er verða sveitarstjórn-
armenn að sýna að þeir séu trausts-
ins verðir með því að bregðast
strax við endurskoðunarákvæði
samningsins, þ.e. skoða hug sinn
til þeirra samninga sem þegar hafa
verið undirritaðir. Orðheldni skipt-
ir miklu máli í samningagerð.
Öll viljum við jú að allir nem-
endur njóti lögbundinnar kennslu í
framtíðinni og nægt fjármagn sé
tryggt til að standa straum af
kostnaði við hana.
Höfundur er formaður Kenn-
arafélags Reykjavíkur.
Orðheldni skiptir máli
Sveitarfélögin hafa gríðarlega
hagsmuni af því að efla traust
samfélagsins til samningagerð-
ar við grunnskólakennara áður
en næsta samningalota hefst.
ÞAÐ virðist hafa farið framhjá mörgum að ein meginástæðan
fyrir mengun og gróðurhúsaloft-
tegundum er jarðvegseyðing, hér
á landi sem annars staðar. Þegar
gróðurinn hverfur hættir hann að
binda koltvísýring og þá tekur
rotnun lífrænna leyfa við. Úr jarð-
veginum streymir því koltvísýr-
ingur og metan úr uppþurrkuðum
mýrum.
Öll viljum við draga úr mengun
en hefur fólk áttað sig á því að
mengun frá bílum hér á landi,
skipum og verksmiðjum er lítil
miðað við þá mengun, sem jarð-
vegseyðingin, þessi niðurgreidda
niðurlæging, gefur frá sér? Nú er
talað um vakningu í umhverfis-
málum og því ber að fagna en
hvernig má það vera að um þetta
er ekkert talað, þessar manngerðu
auðnir og eyðimerkur? Það er beit-
in, lausagangan, sem kemur í veg
fyrir að unnt sé að snúa dæminu
við, klæða landið nýjum gróðri og
loka þannig mestu mengunarupp-
sprettunni.
Í vakningunni sem um er talað
vekur mesta athygli afstaða
Vinstri grænna. Þeir gefa sig út
fyrir að vera umhverfisverndar-
fólk og þess umkomnir að lesa
öðrum pistilinn en eru síðan sam-
mála bændasamtökunum um að
beita skuli auðnirnar og ekki komi
til mála að friða þær.
Hvaða orð á að velja því fólki,
„umhverfisverndarfólki“, sem
lætur sem því komi ekki við ömur-
legt ástand hinnar lifandi náttúru,
undirstöðu alls lífs á jörðinni?
Hræsnarar er eina orðið sem á við
Vinstri græna eða Vinstri svarta
eins og margir eru farnir að kalla
þá.
Að lokum vil ég hvetja alla til
að lesa greinina „Að grafa sér
gröf“, sem birtist í Lesbók Morg-
unblaðsins um síðustu helgi. Hún
er holl hugvekja. Ef við tökum
okkur ekki á er viðbúið að ósann-
indin um „óspillt“ land og „sjálf-
bæran búskap“ verði rekin öfug
ofan í okkur. Það gæti haft alvar-
legar afleiðingar fyrir orðstír
lands og þjóðar og hugsanlega
spillt fyrir okkur á erlendum
markaði.
Höfundur er járnsmiður.
Öll viljum við draga úr mengun
en hefur fólk áttað sig á því að
mengun frá bílum hér á landi,
skipum og verksmiðjum er
lítil miðað við þá mengun sem
jarðvegseyðingin gefur frá sér?
Grafarþögn
Vinstri
grænna
Íslenska stjórnkerfið hefur
bólgnað út, kostnaðurinn við
það vex stöðugt, grónar og
góðar íslenskar stofnanir eru
að kaffærast í smámunasemi
evrópskrar skriffinnsku.
Nemur eyrað það
sem augað sér ?
Fáðu enn kröftugri hljómburð úr stóra flatskjánum þínum með Yamaha
heimabíómagnara. Með Yamaha magnara og réttu hátölurunum verða
heildaráhrifin af myndinni og upplifunin öll sterkari, hljómurinn kemur úr
öllum áttum í rýminu og þér finnst eins og það sé bíó heima hjá þér.