Fréttablaðið - 30.06.2008, Qupperneq 14

14 30. júní 2008 MÁNUDAGUR
greinar@frettabladid.is
FRÁ DEGI TIL DAGS
ÚTGÁFUFÉLAG: 365
RITSTJÓRAR: Jón Kaldal og Þorsteinn Pálsson AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Steinunn Stefánsdóttir FRÉTTASTJÓRAR: Arndís
Þorgeirsdóttir, Kristján Hjálmarsson, Trausti Hafliðason og Höskuldur Daði Magnússon (dægurmál). FULLTRÚI RITSTJÓRA:
Páll Baldvin Baldvinsson. VIÐSKIPTARITSTJÓRAR: Björn Ingi Hrafnsson og Óli Kr. Ármannsson. Fréttablaðið kemur út í
103.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu, Akureyri og þéttbýlissvæðum á suðvesturhorninu.
Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í
stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. issn 1670-3871
UMRÆÐAN
Katrín Jakobsdóttir skrifar um um-
hverfisstefnu Samfylkingarinnar
Nú er rúmlega ár liðið síðan Samfylking og Sjálfstæðisflokkur mynduðu
ríkisstjórn sína þó að sumum kunni að þykja
lengra liðið. Það er þó ekki lengra en rúmt ár
frá síðustu kosningum þar sem Samfylking
kynnti með lúðrablæstri umhverfisáætlun
sína „Fagra Ísland“. Þar stóð m.a. eftirfar-
andi:
Samfylkingin vill:
1. Rannsaka náttúru landsins nægjanlega til að
kortleggja verðmæt náttúrusvæði og tryggja
verndun þeirra áður en frekari ákvarðanir verða
teknar um aðra nýtingu.
2. Slá ákvörðunum um frekari stóriðjuframkvæmdir
á frest þangað til fyrir liggur nauðsynleg heildar-
sýn yfir verðmæt náttúrusvæði Íslands og verndun
þeirra hefur verið tryggð.
3. Færa heimild til að veita rannsóknar- og nýtingar-
leyfi vegna virkjunaráforma úr höndum iðnaðar-
ráðherra til Alþingis á meðan unnið er að gerð
áætlunarinnar. Ákvörðunarvald um nýtingu
losunarheimilda samkvæmt stóriðjusamákvæðinu
við Kyoto-bókunina verði einnig fært til Alþingis.
Nú, rúmu ári eftir að þetta plagg var
kynnt hefur Samfylkingin gert eftirfarandi:
1. Undirritað viljayfirlýsingu um að áfram
verði rannsakað hvort hagkvæmt sé að
reisa álver á Bakka við Húsavík.
2. Tekið skóflustungu að nýju álveri í
Helguvík.
3. Fórnað tækifærinu til að kalla eftir
heildarumhverfismati fyrir álver í
Helguvík, virkjun og flutningslínur sem
þó hefði verið hægt ef umhverfisráðherra
hefði úrskurðað með náttúrunni í
kærumáli Landverndar.
Ekki hefur enn verið lokið vinnu við rammaáætlun
um verndun og nýtingu orkuauðlinda. Þessi ríkis-
stjórn býður betur en sú síðasta: Tvö álver í stað
eins, helmingi meiri stóriðja en á síðasta kjörtíma-
bili. Enn er ósvarað öllum spurningum um losunar-
kvóta og menn forðast að ræða þá staðreynd að
Ísland mun líklega þurfa að draga enn frekar úr
losun eftir 2012.
Er nema von að iðnaðarráðherra neiti ljósmyndur-
um að taka mynd af sér að undirrita viljayfirlýsing-
una? Er nema von að fólk spyrji: Fagra Ísland, hvar
ertu nú? Samfylkingin virðist hafa týnt þér.
Höfundur er varaformaður
Vinstrihreyfingarinnar-græns framboðs.
Hvar ertu nú?
KATRÍN
JAKOBSDÓTTIR
K
onur finna mun frekar fyrir samdrætti í efnahags-
lífinu en karlar. Þetta er meðal þess sem kom fram í
könnun Fréttablaðsins sem birt var á laugardag. Ein
skýring á þessu er kynbundinn launamunur, en þegar
hin vikulega innkaupakarfa hækkar bara og hækk-
ar finna þeir fyrst fyrir því sem minna hafa á milli handanna.
Önnur skýring gæti verið hefðbundin vinnuskipting á heimilum,
þar sem það lendir oftar á konum að sjá um innkaup heimilisins
en mökum þeirra.
Eins og ljósmæður minna á í dag kvað stjórnarsáttmálinn á
um að hækka sérstaklega laun kvenna hjá ríkinu til að taka á
launamun kynjanna. Þrátt fyrir það hefur ekki verið að finna
sérstakan vilja hjá samninganefnd ríkisins, undirmönnum ríkis-
stjórnarinnar, til að hækka sérstaklega laun kvennastétta. For-
maður samninganefndarinnar segir að slík leið hafi einungis
verið rædd ef samið er til lengri tíma en til eins árs.
Ef sú leið er farin verður að taka frekara tillit til þeirrar verð-
bólgu sem nú geisar. Eins og formaður BHM benti á í gær eru
félagsmenn BHM í raun að taka á sig kjaraskerðingu, ef nýundir-
ritaðir samningar verða samþykktir, sem gilda til eins árs. Sam-
kvæmt samningnum eiga laun að hækka um sex prósent. Á sama
tíma er verðbólgan nú tæplega þrettán prósent.
Til að halda verðbólgunni í skefjum er sjálfsagt að verka-
lýðsfélög og viðsemjendur þeirra taki þátt í að reyna að hemja
verðbólguna í samningum sínum. Eins og reynslan kennir okkur
bítur verðbólgan í skottið á sér ef farið er fram á sjálfkrafa end-
urskoðun launa í samræmi við hana. Verðbólgan er engum til
góðs. Frá því í vor hefur verið talað hátíðlega um nýja þjóðar-
sátt til að koma hér aftur á stöðugleika. Í þeirri þjóðarsátt þarf
þrennt að koma til.
Í fyrsta lagi má loforð ríkisstjórnarinnar um aðgerðir gegn
kynbundnum launamun ekki gleymast í slíkri þjóðarsátt. Þegar
ríkisstjórnin hefur samþykkt það að hækka sérstaklega laun
kvenna hjá ríkinu til að minnka kynbundinn launamun er stjórn-
in í raun að játa á sig brot gegn jafnræðisreglu. Slík brot eru
ekki það lítilsverð að það megi fresta aðgerðum gegn þeim þegar
gefur svolítið á bátinn.
Í öðru lagi mun slík þjóðarsátt kosta ríkið mikið fé. Eins og
sést á hækkandi verðlagi treysta fyrirtæki sér ekki til að standa
undir samdrættinum. Því er samdrættinum velt yfir á neytend-
ur, það er launþega. En launþegar geta ekki heldur staðið undir
samdrættinum til lengdar. Það munum við sjá á næstunni með
fréttum um aukin vanskil heimilanna. Ríkisstjórnin hefur þegar
boðað aðgerðir hvað varðar Íbúðalánasjóð, en líklega þarf meira
að koma til.
Í þriðja lagi þarf að ná þjóðarsátt um peningamálastefnuna.
Þrátt fyrir að forsætisráðherra sjái frekari framtíð í því að taka
upp dollara en evrur virðist atvinnulífið ekki sammála honum í
þeim efnum. Hvað svo sem verður um krónuna þurfum við stöð-
ugleika til að eiga þann valkost að kasta krónunni og taka upp
stöðugri mynt. Breyting á lögeyri er framtíðartal, en það þýðir
ekki að fresta eigi umræðunni. Rétti tíminn fyrir slíka umræðu
er núna.
Kynbundinn launamunur og loforð ríkisstjórnar:
Þjóðarsátt um
stöðugleika
SVANBORG SIGMARSDÓTTIR SKRIFAR
Þau eru að rífast um Þjóðarsátt-ina. Hver átti hugmyndina,
hverjum ber heiðurinn, hverjir
voru leikendur, hver var leikstjór-
inn.
Allt brennur og þau eru að rífast
um Þjóðarsáttina. Segir þetta
okkur ekki eitthvað um íslenskt
samfélag og umræðuhefð? Rifrildi
um sátt...
Þras um útrætt mál. Óvissa um
atburði sem ætti að vera hægur
leikur að ganga úr skugga um.
Væri ekki ráð að spyrja bara
Sáttasemjarann hvernig þetta var?
Ætli hann muni þetta ekki?
Ekki virðist hins vegar hvarfla
að neinum að reyna að endurtaka
leikinn. Greina vandann og
bregðast síðan við honum með
bestu hugsanlegum úrræðum.
Hitt verð ég aftur á móti að játa:
ég á engan heiður af Þjóðarsátt-
inni.
Sátt um að rífast
Þetta fáránlega rifrildi leiðir hins
vegar hugann að því hve einstök
Þjóðarsáttin var í raun og veru.
Hún var ekki síst merkileg fyrir þá
sök að allir þögnuðu sem snöggvast
og litu upp og í kringum sig, hættu
að rífast en einbeittu sér að því í
smástund að greina vandann og
leituðust síðan við að leysa hann
með sameiginlegu átaki. Um
þraseðli og rótgróinn átakakúltúr
íslensks samfélags hafa verið
skrifuð merk fræði og má þar
nefna til að mynda bók Jesse
Byocks Feud in the Icelandic Sagas
þar sem hann skoðar deilumynstur
í Íslendingasögunum og hvernig
samfélaginu var haldið saman með
ákveðnum reglum um það hvernig
deilum skyldi háttað.
Íslensk umræðuhefð einkennist
af fullkomnu áhugaleysi um
hugsanlega niðurstöðu eða
yfirhöfuð veruleikann sjálfan.
Menn eru hugfangnir af sjálfu
rifrildinu og rækta blæbrigði þess
af natni með hárfínum útúrsnún-
ingum. Það ber að hanga eins og
hundur á roði á tilteknum málstað
hversu glataður sem hann kann að
virðast. Þannig heldur maður
virðingu. Aldrei aldrei aldrei
skipta um skoðun.
Aldrei viðurkenna neitt. Aldrei
hugsa sig um.
Því er nú rökrætt um það (sem
er altalað) hvort bankarnir
íslensku – sem bera ærna ábyrgð á
peningalegum óförum þjóðarinnar
– hafi framkallað sjálfir hagnað
sinn á falli krónunnar og þar með
bjargað ársfjórðungs-uppgjöri
sínu. Þó hefði maður ætlað að það
væri hægt að ganga úr skugga um
þetta í eitt skipti fyrir öll og síðan
haga umræðunni út frá því – þoka
henni áfram í stað þess að vera
sífellt að færa þannig undirstöður
hennar.
Af hverju ekki dínar?
Svo er það umræðan um evru eða
krónu. Andrés Magnússon, einn
fimasti málsvari skuggaríkis-
stjórnar Davíðs Oddssonar, birtir á
bloggsíðu sinni línurit af því tagi
sem máladeildarstúdent á borð við
mig hlýtur að fá í hnén við að sjá,
til að sanna hversu lítilvæg evran
sé í íslenskum þjóðarbúskap
gagnstætt dollaranum, sem væri
þá nær að taka upp ef við ætlum á
annað borð að taka upp annan
gjaldmiðil – nú eða kannski
svissneskan franka eða bara að
endurvekja Kalmarsambandið...
Var það í boði já?
Með slíkum vífilengjum – að ekki
sé talað um furðutal Geirs
Haarde í útlöndum þar sem hann
sagði nær að taka upp dollar en
evru – tekst Sjálfstæðismönnum
að skjóta sér undan því að ræða
af alvöru þetta aðkallandi mál
sem snertir hag allra íslenskra
heimila eins og Hallgrímur sýndi
svo vel fram á hér í blaðinu núna
á laugardaginn þar sem hann
rakti skilmerkilega ýms dæmi um
það hvernig gengisflöktið á
krónunni leikur okkur neytendur.
Enn hefur Sjálfstæðismönnum
ekki tekist að sýna okkur fram á að
íslenska krónan hafi annað gildi en
að Davíð hafi völd yfir henni.
Skiljanlegt er að það sé mikilsvert
fyrir Flokksmenn en fyrir okkur
hin verður fleira að koma til en að
sá ágæti maður hafi eitthvað fyrir
stafni.
Eru Sjálfstæðismenn eftir dag
Einars Odds kannski ófærir um að
gera Þjóðarsátt? Það rifjast að
minnsta kosti upp að Þjóðarsáttin
var gerð þetta stutta hlé sem varð
á stjórnarsetu Sjálfstæðismanna á
árunum kringum 1990, þegar lögð
voru drög að EES einnig á meðan
Sjálfstæðismenn kröfðust tvíhliða
samninga við Evrópusambandið.
Sú vinstri stjórn lifði af kosning-
arnar á sínum tíma en lifði hins
vegar ekki af þá stjórnmálamenn
sem þá voru í vinstri flokkunum.
Alþýðubandalagið var á móti
EES og stakk upp á að þjóðin gengi
í Asíu. Framsóknarflokkurinn vildi
að þjóðin gengi í SÍS en Kratarnir
vildu ganga í Sjálfstæðisflokkinn.
Við þurfum stjórnmálamenn sem
hafa áhuga á veruleikanum og
langar að stuðla að bættum kjörum
hér. Núverandi ríkisstjórn virðist
ófær um að taka þátt í Þjóðarsátt,
enda virðist stjórnin einkum starfa
eftir því hvaða ráðherrar eru
vakandi hverju sinni. Kannski
kominn tími á kosningar?
Rifist um sátt
Þjóðarsáttin
GUÐMUNDUR ANDRI THORSSON
Í DAG |
Þarf meira en Hönnu Birnu?
Meira virðist þurfa til en leiðtoga-
skipti til að leysa vanda sjálfstæðis-
manna í Reykjavíkurborg. Í könnun
Félagsvísindastofnunar sem birt
var fyrir helgi sáust engar mark-
tækar breytingar á fylgi flokksins
eftir að tilkynnt var að Hanna
Birna Kristjánsdóttir yrði næsti
borgarstjóri Reykvíkinga. Fylgið
þokaðist að vísu lítillega upp
á við en ekki nóg til þess að
breytingin teljist marktæk. Því
er ekki nema von að spurt
sé að því hvort meira þurfi
til en Hönnu Birnu til þess
að ná fylginu upp og koma
Sjálfstæðisflokknum úr
þeim vanda sem við blasir í
borginni.
Klikkaði álið?
Tónleikagestir á Náttúru í Laugardal
ráku margir hverjir upp stór augu
þegar textinn „Hardware error“ birtist
öðru hverju á stórum skjá sem not-
aður var milli tónlistaratriða til að
sýna fallegar landslagsmyndir
frá svæðum sem hefur verið
„tortímt“ vegna virkj-
anaframkvæmda eða
eiga á hættu að svo
fari. Sumir veltu því
fyrir sér hvort þetta
væri ekki merki
um að álið í
tölvubúnaðin-
um hefði
klikkað
illilega.
Líklega ekki Davíð
Jón Ásgeir Jóhannesson segist, í
viðtali við Morgunblaðið um helgina,
alveg viss í sinni sök um að pólitísk
íhlutun hafi valdið því að Baugsmálið
fór af stað. Hann segir marga hafa
komið til sín og lýst sömu skoðun-
um, meðal annara fyrrverandi
forsætisráðherra. Eftirlifandi for-
sætisráðherrar sem til greina
koma eru aðeins fjórir, þeir
Halldór Ásgrímsson, Davíð
Oddsson, Steingrímur Her-
mannsson og Þorsteinn
Pálsson. Úr þeirra hópi
hlýtur Davíð Oddsson að
teljast ólíklegastur.

helgat@frettabladid.is