Tíminn - 29.05.1993, Blaðsíða 2

2 Tíminn
Laugardagur 26. maí 1993
Verðum að fara að tillögum Hafró að mestu leyti og aðlaga okkur aðstæðum.
Halldór Ásgrímsson alþingismaður:
Eðlilegt að Alþingi
verði kallað saman
birgðalagavaldið hafí verið þrengt
svo mikið við síðustu stjómar-
skrárbreytingu að það sé ekki eðli-
legt að nota það í tilfellum sem
þessum.
í ljósi tillagna Hafrannsókna-
stofnunar um allt að 80 þúsund
tonna niðurskurð á þorskafla, 150
þúsund á næsta fiskveiðiári í stað
230 þúsund tonna afla í ár, er við-
búið að hraðfrystihús landsins
muni hafa mun minna hráefni til
vinnslunnar en áður hefur þekksL
Hallór Ásgrímsson segir að auð-
vitað verði vinnslan að bæta sér
það upp með öðrum leiðum og t.d.
með því að kaupa fisk annars stað-
ar frá eins og gert hefur verið.
„Það þýðir ekki að deyia ráðalaus
í þessu,“ segir Halldór Asgrímsson
alþingismaður. -grii
Sjömannanefnd um stefnumótun í landbúnaði skilar áliti og leggur til:
Kjarnfóðurgjald áfram og
breytingar á stofnlánum
Halldór Ásgrímsson, alþingismaður og fyrrverandi sjávarútvegsráð-
herra, segir að það sé eölilegt að Alþingi sé kallað saman við jafn al-
varíegar aðstæður í þjóðarbúskapnum og nú séu í sjávarútveginum,
sem rekinn er með verulegum halla. Því miöur hafi ríkisstjómin ekki
tekiö þaö alvaríega fram til þessa en nú eigi hún ekki annarra kosta
völ. Hann segir að tillögur Hafró um 150 þúsund tonna þorskafla á
næsta fiskiveiðiári komi í sjálfu sér ekkert á óvarl
Halldór segir að þetta sé ná-
kvæmlega sama og kom upp í
fyrra. Auk þess hafi aflabrögð verið
léleg og því séu þetta engin ný tíð-
indi.
Hann segist hafa verið þeirrar
skoðunar í fyrra að það þyrfti að
taka stöðu þorskstofnsins mjög al-
varlega og sé sömu skoðunar nú.
Að hans áliti verður að fara að
þessum tillögum að mestu leyti og
laga sig að þeim staðreyndum.
„Mér finnst eðlilegt að Alþingi sé
kallað saman við jafn alvarlegar
aðstæður. Það er löggjöf sem þarf
að breyta vegna sjávarútvegsmál-
anna og mér finnst óeðlilegt að
gera það með bráðabirgðalögum.
Ríkisstjómin neitaði að afgreiða
heimildir til þess að nýta aflaheim-
ildir hagræðingarsjóðs til jöfnunar
á áfallinu. Það muna allir vand-
ræðaganginn kringum þessi mál í
fyrrasumar og hann virðist vera
enn á ferðinni," segir Halldór Ás-
grímsson alþingismaður.
Halldór segir að ríkisstjómin hafi
látið að því liggja að það eigi að
gera hér ýsmar ráðstafanir með
bráðabirgðalögum. Hann segir að
framsóknarmenn telji að bráða-
Halldór Blöndal gluggar f állt sjömannanefndar. Tlmamynd Áml Bjama.
Sjömannanefnd, sem skipuð var af
landbúnaóarráðherra árið 1990 tíl að
gera tíllögur um stefnumörkun í
landbúnaðarmálum, skilaði álití í
gsr. Nefndin leggur tíl kerfisbreyt-
ingar á Stofnlánadeild landbúnaðar-
ins og einnig að sérstakt 55% gjald á
innflutt fóður verði ekki lagt niður.
í nefndinni eiga sæti fulltrúar
launþega, bænda, atvinnurekenda
og stjómvalda. Þann 14. febrúar
1991 skilaði nefndin áfangaáliti um
sauðfjárrækt og þann 5. maí 1992
áfangaáliti um mjóikurframleiðslu.
Fylgst
með
híbýlum
fólks
Viðbúnaður Iögreglu verður
með ýmsu móti um hvíta-
sunnuna og m.a. munu
óeinkennisklæddir lögreglu-
þjónar aka um úthverfi til að
hindra innbrot í mannlaus
húsakynni fólks.
Að sögn lögreglu fjölgar
innbrotum sífellt og því þykir
ástæða til að fylgjast vel með
mannlausum híbýlum en
innbrotsþjófar nota oft tæki-
færið þegar margir em á far-
aldsfæti.
Þá mun lögreglan notast við
þyrlu til að fylgjast með um-
ferð í nágrenni borgarinnar. í
útjaðri borgarinnar verður
fylgst vel með umferð til og
frá borginni.
í gær kynnti nefndin álit sitt um
sláturhús, kjamfóðurgjöld, svína-
kjötsframleiðslu, alifuglafram-
leiðslu og stofnlán í landbúnaði.
Nefndin fjallar um gjöld á innflutt
kjamfóður. Nú er lagt á innflutt fóð-
ur 25% gjald sem rennur í ríkissjóð
og sérstakt 55% gjald sem er að
mestu endurgreitt bændum eða bú-
greinum eftir afurðamagni. Nefhdin
leggur til að 25% gjaldið verði lagt
niður 1. janúar 1995 þar sem slík
skattlagning standist ekki í ljósi vax-
andi samkeppni. Hins vegar telur
nefhdin ekki rétt að hætta álagn-
ingu 55% gjaldsins í Ijósi sam-
keppnisstöðu innlendrar fóðurfram-
leiðslu.
Nefndin leggur einnig til að fyrir-
komulagi á stofnlánum til landbún-
aðarins verði breytL Vextir af stofn-
lánum em nú niðurgreiddir að
hluta með neytenda- og jöfnunar-
gjaldi sem nemur 360 milljónum á
ári. Nefndin telur forsendur vera
brostnar fyrir niðurgreiðslu með
álagningu gjalda á innlenda búvöm-
framleiðslu. Einn liður í kerfisbreyt-
ingum verði sá, að frá 1. janúar 1994
hækki vextir eldri Iána sem nú bera
lægstu vexti, eða 2%, í 4% og vextir
nýrra lána verði 6%. Vextir af veitt-
um loðdýralánum hækki þó ekki.
Nefndin telur ljóst vera að þörf fyr-
ir fjárfestingarlán til matvælafram-
leiðslu verði miklu minni á komandi
ámm en verið hefur. Hins vegar ger-
ir hún ráð fyrir aukinni eftirspum
eftir lánsfé vegna hrossaræktar og
fyrir nýja atvinnustarfsemi í sveit-
um.
í áliti um sláturhús segir nefndin
skýringuna á háum sláturkostnaði
hér á landi vera þá að of takmörkuð
verkefni dreifist á of mörg slátur-
hús. Þá sé sláturtími of stuttur, erf-
itt sé að manna húsin með þjálfuðu
starfsfólki og skortur sé á fagmennt-
uðum slátmmm. Lagt er til að úr
þessu verði bætL
Nefndin vekur athygli á þeim
hömlum sem em á markaðsfærslu
kindakjöts vegna lögbundins verðs
og telur brýnt að breyta því fyrir-
komulagi.
í svínarækt er engin opinber fram-
leiðslustýring og verðmyndun
svínakjöts er frjáls. Nefndin telur að
aukin hagræðing innan greinarinn-
ar á síðustu ámm hafi skilað sér til
neytenda í lægra afurðaverði. Hún
telur að hægt sé að ná fram aukinni
hagkvæmni innan svínaræktarinnar
með skipulögðu kynbótastarfi og al-
mennum úrbótum í rekstri svína-
búa.
Sjömannanefndin telur áhrifarík-
ustu leiðirnar til að auka hag-
kvæmni í alifuglarækt vera auknar
leiðbeiningar og sjúkdómavamir,
innflutningur nýrra, afkastameiri
og heilbrigðari stofna og skipuleg
endumýjun stofna á einstökum bú-
um. Nefndin telur það standa grein-
inni fyrir þrifum að skýrsluhald er í
ólestri og að hvorki sérhæfður ráðu-
nautur né dýralæknir er starfandi á
þessu sviði.
Nefhdin leggur til að í stað bind-
andi verðs á eggjum og kjúklingum
skuli sexmannanefnd einungis skrá
viðmiðunarverð, m.a. vegna þess að
vemlegir afslættir tíðkist á heildsöl-
-ustigi þessara afurða.
Nefridin telur eitt alvarlegasta
vandamál alifuglaræktarinnar vera
erfiða skuldastöðu og leggur til að
Stofnlánadeild beiti sér fyrir lánveit-
ingum til skuldbreytinga.
Ráðherra sammála
Á kynningarfundi sjömannanefnd-
arinnar kvaðst Halldór Blöndal
Iandbúnaðarráðherra vera sammála
áliti Sjömannanefhdarinnar. í máli
hans kom fram það mat hans að ís-
lenskir framleiðendur byggju við
mun lakari skilyrði en annars staðar
í Evrópu. Halldór benti á minni
framlög vegna útflutningsbóta og
niðurskurð í útgjöldum landbúnað-
arráðuneytis og sagðist telja að að-
lögun að Gatt-samningnum yrði
erfið fyrir íslenska bændur.
GS.
Gengi ákvarðast framveg-
is á millibankamarkaði,
getur nú breyst oft á dag,
verið mismunandi milli
banka:
Ekki hvikað
frá fastgengi
Framvegis er ekki sjálfgefið að
erlendur gjaldeyrir verði keyptur
og seldur á sama gengi í öUum
bönkum. Gengið verður heldur
ekki endilega óbreytt aUan dag-
inn heldur getur það orðið sí-
breytílegt nema kannski í við-
skiptum með Iágar fjárhæðir
(ferðagjaldeyrir og þvíumlíkt).
Enn ein breytingin er sú að sér-
stakt gengi verður á erlendum
peningaseðlum. Framangreint er
meðal breytinga sem verða í kjöl-
far þess að gengi krónunnar
verður framvegis ákvarðað í við-
skiptum á skipulegum milli-
bankamarkaði fyrir eriendan
gjaldeyrí.
Af þessu leiðir að reiknað er með
nokkm meiri sveiflum í gengi en
verið hefur. Þær sveiflur munu þó
takmarkast af því að engin breyt-
ing verður á núgildandi fastgeng-
isstefnu heldur er Seðlabankan-
um ætlað að sjá til þess, með eig-
in viðskiptum á gjaldeyrismark-
aði og peningalegum
stjómtækjum sínum, að halda
sveiflum gengis innan marka
plús/mínus 2,25% frá núverandi
gengisviðmiðun.
Meðal helstu breytinga sem
verða við tilkomu skipulegs milli-
bankamarkaðar eru þær, að
Seðlabankinn er ekki lengur
skuldbundinn til þess að eiga við-
skipti við bankana eða aðra aðila á
föstu gengi sem hann skráir. Þess
í stað verður gengið samningsat-
riði á millibankamarkaðnum í
sérhverjum viðskiptum.
Seðlabankinn mun einu sinni á
dag skrá opinbert viðmiðunar-
gengi. Innlánsstofnunum verður
frjálst að ákveða sjálfar gengis-
mun í almennum gjaldeyrisvið-
skiptum og er búist við að hann
verði breytilegur eftir upphæð og
tegund viðskipta.
Hinn einfaldi tími einnar opin-
berrar gengisskráningar á dag,
sem gildir fyrir alla, er liðinn. Við
taka a.m.k. 5 gengi sem þar á ofan
geta sum hver verið mismunandi
milli stofnana og eftir upphæð-
um: Almennt viðskiptagengi er
það sem hver banki gefur út til af-
greiðslu lágra fjárhæða og getur
því verið mismunandi frá einum
banka til annars.
Seðlagengi er það gengi sem
notað er við afgreiðslu erlendra
peningaseðla. Þar sem með-
höndlun seðla er dýrari fyrir
bankana en önnur viðskipti, auk
þess sem þeir eru vaxtalaus eign,
þykir eðlilegt að gengismunur sé
meiri í seðlaviðskiptum en öðr-
um viðskiptum. Við innlegg og
úttekt erlendra seðla af/á gjald-
eyrisreikninga verður tekin sér-
stök þóknun.
Samningsgengi er það gengi
sem boðið er í hverju einstöku til-
felli við afgreiðslu hárra fjárhæða.
Það getur verið síbreytilegt yfir
daginn eftir markaðsástandi.
Fundargengi kallast það gengi
sem myndast á hverjum morgni á
gengisskráningarfundi aðila
millibankamarkaðarins (þ.e.
banka og sparisjóða) í Seðlabank-
anum. Fundargengið notast í
innbyrðis viðskiptum þeirra á
fundinum.
Opinbert viðmiðunargengi er
fundargengi með gengismun.
Þetta opinbera viðmiðunargengi
er það gengi sem Seðlabankinn
skráir og notað er Ld. í dómsmál-
um og vegna samninga sem áð-
ur miðuðust við gengisskrán-
ingu Seðlabankans og vegna
nýrra samninga þar sem ekki er
kveðið á um annað gengi.
- HEI