Tíminn - 29.05.1993, Síða 23

Laugardagur 29. maí 1993
Tíminn 23
Brynj ólfur
Bj arkan
Fæddur 12. mars 1944
Dáinn 17. maí 1993
í dag verður Brynjólfur Bjarkan til
moldar borinn og fer útför hans
fram frá Lágafellskirkju. Andlát
hans bar að með sviplegum hætti.
Hann fórst í hörmulegu umferðar-
slysi 17. þ.m. Banaslysin gera ekki
boð á undan sér og því knýr dauð-
inn hurð fást og óþyrmilega, þegar
þau ber að höndum.
Brynjólfur var fæddur á Akureyri
12. mars 1944. Foreldrar hans voru
María Brynjólfsdóttir og Skúli
Bjarkan. Eg man Skúla frá ung-
lingsárum mínum sem hávaðalaus-
an leigjanda heima, að undanskildu
ritvélarglamrinu, en hann hafði þá
óalgengu atvinnu að snara margvís-
legum bókmenntaverkum á ís-
lensku, þ.á m. ýmsum perlum
heimsbókmenntanna. Ég minnist
Skúla sem skarpgreinds prúðmenn-
is, sem aldrei brást háttvísin, þótt
misvel stæði á fyrir honum.
Brynjólfi kynnt-
ist ég haustið
1960, þegar við
hófum nám við
Menntaskólann í Reykjavík og vor-
um við sambekkingar öll skólaárin
þar. Þótti mér Brynjólfi kippa í föð-
urkyn sitt og líkjast mjög föður sín-
um í hugsun og háttemi. Brynjólf-
ur var afburða námsmaður og
þurfti lítið fyrir náminu að hafa.
Hann hafði íokið landsprófi með
ágætiseinkunn og við stúdentspróf
vorið 1964 var hann semidúx í
máladeild skólans. Næmið var mik-
ið og gáfurnar einkar liprar, enda
var hann jafnvígur á allar greinar. Á
fyrri tíð voru menn með gáfnafar
Brynjólfs kallaðir fljótskarpir. Hann
var jafnlyndur og óvílinn og átti
ekki í útistöðum fyrir utan tilfelli
sérstaks eðlis, þegar nokkuð hreðu-
samt varð í kringum hann. Kennar-
inn nafnkunni, Guðni Guðmunds-
son, sem nú er rektor skólans, var
gefinn fyrir að greina skapgerð og
lundarfar nemenda sinna. f mínu
minni sagði hann Brynjólf vera
„noncommittaI“ náunga og mun
hafa átt við, að hann tæki ekki af-
stöðu til mála og væri skoðanalítill
og svo sem það væri Ijóður á ráði
hans. Mér hefur stundum verið
hugsað til þessarar sérkennilegu
einkunnargjafar og komist að þeirri
niðurstöðu, að í landi bjargfastra
sannfæringa og óbærilega skoðana-
fastra manna væri sérstök þörf fyrir
„noncommittal" menn.
Ekki gat Brynjólfur talist til stofu-
blómanna, sem námu við skólann.
Hann þurfti að sjá sér farborða og
dreif sig á togara í íríum til að afla
sér tekna. Hefur það verið hollt til
mótvægis við námið eins og því var
nú háttað svo sem í latínu við að
endurfylkja liðsveitum Sesars. Skól-
inn gat skiljanlega ekki boðið upp á
þátttöku í fornum orustum, en
hann hefði stöku sinnum mátt
hleypa „konkúrrensi" samtímans
inn fyrir dyr, þótt ekki væri nema í
gættina.
Brynjólfur las viðskiptafræði við
Háskóla íslands og lauk prófi í
þeirri grein 1970. Ekki fylgdist ég
með námi hans þar. Heyrði þó æv-
intýralegar sögur af þvf, að hann
hefði tíðum hesthúsað vísindin
döpru á örskömmum tíma rétt fyrir
prófin. Hann var skrifstofustjóri hjá
Herluf Clausen jr. & Co. og hafði
verið í því starfi nærfellt tvo ára-
tugi, þegar hann lést. Jafnframt
hafði hann á hendi bókhald og
skattskil á eigin vegum. Brynjólfur
hafði hvorki
áhuga á embætt-
istildri né auði,
nema ef vera
kynni því síðamefnda sem hugtaki.
Hann átti löngum glaða daga við
tafl og spil og veiðiskap á sfðari ár-
um. Einhverjum kom til hugar að
ámálga það við Brynjólf, að hann
þokaði sér nær lífsmynstri staðal-
borgara. Þá mun honum hafa verið
skemmt. Hefði hann verið lagður í
ógnvekjandi Prókrústesarrúm nú-
tímans til borgaralegrar stöðlunar,
eins og svo margir, hefðu eftir-
minnileg sérkenni hans horfið og
hjörðinni miklu og gráu bæst einn.
Leiðir lágu stundum saman vegna
skattamála, sem hann rak fyrir um-
bjóðendur sína. Vandaði hann þann
málatilbúnað og gætti hagsmuna
viðskiptamanna sinna af kostgæfni.
f þessum verkum sá ég glöggt, hve
leikinn hann var í meðferð talna.
Minnisstætt er mál eitt uppfullt af
stórasannleik talnagersins. Sátum
við latínugránar yfir málinu. Seint
og þungt steig stærðfræðin til jarð-
ar hjá undirrituðum, en strimillinn
Brynjólfs reis hratt og hátt og hneig
ofan á skræður og skjöl eins og
brimalda, sem brotnar við hlein.
Nú er hann farinn, blessaður öðl-
ingurinn, horfmn yfir fljótið Styx,
þar sem ferjað er daga og nætur.
Eftir er minningin um góðan dreng
og skemmtilegan, sem alltaf var
sérstakt fagnaðarefni að hitta.
Fjölskyldu Brynjólfs og öðrum að-
standendum votta ég samúð mína.
Gylfi Knudsen
Til sölu
40 manna Volvo rúta, yfirbyggð, árg. '76, ný yfirfarin með loftstokk-
um og öll nýklædd að innan. JCB 3D árg. '87 traktorsgrafa, ekin
4000 tíma, með snjótönn. Range Rover árg. ‘80, upphækkaður á
38" dekkjum.
Upplýsingar í síma 985-35015 og 91-675053.
FÉLAGSSTOFNUIM STÚDEIVITA
V/HRINGBRAUT, 101 REYKJAVÍK
S(MI 61S9S9 - Kennitala 540169-6249
Húsnæði fýrir námsmenn
við Háskóla íslands
Umsóknir um vist á stúdentagörðum fýrir skólaárið 1993-
1994 þurfa að hafa borist Húsnæðisdeild Félagsstofnunar
stúdenta fyrir 20. júní 1993.
Umsóknum skal skila á þar til gerðum eyðublöðum, sem
liggja frammi hjá Húsnæðisdeild FS.
Allar nánari upplýsingar veittar í síma 91-615959 á milli kl.
8:00 og 16:00 virka daga.
Félagsstofnun stúdenta
„Kossinn' þykir Ijósmyndaranum ekki merkileg mynd, tekin 1950. Þar að auki borgaöi hann fyrirsætum fyrir aö
leika aöalhlutverk. Hvaða læti eru þetta þá eiginlega?
„Kossinn" er orðin þekkt-
asta mynd Ijósmyndarans
—vegna málaferla!
— Ijósmyndaranum Robert Doisneau til undrunar
Allir bera virðingu fyrir honum og
allir vilja kyssa hann. Þegar fíngerði,
gamli herramaðurinn með litlu gráu
ljósmyndatöskuna kemur inn á ljðs-
myndastofuna Agentur Rapho, um-
kringja dömumar hann eins og hann
væri Maurice Chevalier sjálfur. Á
vissan hátt er hann það líka, Maurice
Chevalier ljósmyndaranna, Robert
Doisneau.
Robert Doisneau er 81 árs og löngu
orðinn frægur fyrir list sína. Hann
lagði sig einkum eftir að taka myndir
f gleymdum og grámóskulegum út-
hverfum Parísar á sínum tíma og
margar myndir hans frá þeim tíma
eru orðnar sígildar. Reyndar hélt Do-
isneau að myndimar, sem hann tók á
árunum upp úr 1950, fengju bara að
njóta frægðarinnar f friði og þar við
sæti. En þar skjátlaðist honum.
Mynd Doisneaus „Kossinn" varð til
þegar ljósmyndarinn tók að sér verk-
efni fyrir tímaritið Life 1950 um ,Ást-
fangið fólk í París“. Doisneau vakti at-
hygli Life-manna á því að slíkar
myndatökur gætu dregið lagalegan
dilk á eftir sér, en þeir sögðu honum
þá bara að notast við fyrirsætur. Og
það gerði Doisneau. Hann borgaði
fyrirsætunum í „Kossinum" 5000
franka hvoru og myndin birtist í Life
vorið 1950 án þess að uppi yrði nokk-
ur hávaði. Ekki var annað að sjá en að
þessi koss, eins og flestir aðrir, myndi
ekki hafa neinar afleiðingar. En meira
en 30 árum síðar varð sprenging.
Myndin fór að birtast á póstkortum og
plaggötum, skyrtubolum og sturtu-
hengjum, kubbagátum og í auglýsing-
um. Ekki leið á löngu þar til „Koss“
Doisneaus hékk á herbergisveggjum
krakka um allan heim.
Og nú varð fjandinn laus. Margir
þóttust þekkja sig á myndinni og fóru
nú fram á skaðabætur. Hjón í útborg
Parísar útmáluðu innilega í sjón-
varpsþáttum allar kringumstæður,
þegar þau voru ung og ástfangin 1950
og myndin hefði verið tekin þeim að
Gætu fleiri á myndum Roberts Do-
isneau fariö fram á skaöabætur
núna, t.d. götustúlkan Anita sem
hann tók mynd af 1951?
Eöa krakkarnir á Place Hébert,
sem hann tók mynd af 1957? Hvar
eru þau núna?
óvörum fyrir framan ráðhúsið. Þau
fóru fram á að Doisneau greiddi þeim
hálfa milljón franka sem réttmætan
hlut þeirra í gróðanum og skaðabæt-
ur að auki fyrir brot á friðhelgi einka-
lífsins. Þau voru afhjúpuð. En rétta
fyrirsætan, fyrrum leikkonan Franco-
ise Bornet, gaf sig lfka fram og gat
sannað að hún er stúlkan á myndinni.
Hún fer nú fram á 100.000 franka
bætur, hlutdeild í gróðanum senni-
lega. Ekki er vitað eins og er hver úr-
skurður verður í því máli, en það sem
veldur Doisneau þó mestum áhyggj-
um er hvert framhaldið verður. Hvað
með götustúlkuna Anitu, sem hann
tók af mynd 1951? Eða krakkana sem
voru að leika sér á Place Hébert 1957?
Vilja nú ekki allir, sem lentu á mynd
hjá honum endur fyrir löngu, fá pen-
inga?