Morgunblaðið - 11.08.2006, Page 18

Morgunblaðið - 11.08.2006, Page 18
18 FÖSTUDAGUR 11. ÁGÚST 2006 MORGUNBLAÐIÐ MINNSTAÐUR SUÐURNES AUSTURLAND Egilsstaðir | Frú Norma er nýr at- vinnuleikhópur sem stofnaður var af þeim Halldóru Malin Pétursdóttur leikkonu, Stefáni Benedikt Vilhelms- syni leiklistarnema og Guðjóni Sig- valdasyni leikstjóra. Auk þeirra starfa með hópnum þau Kristrún Jónsdóttir búningahönnuður, Rík- harður Hjartar Magnússon leik- myndasmiður, Bergvin Snær Andr- ésson ljósamaður, Árni Geir Lárusson tónlistarmaður og Kristín Nanna Vilhelmsdóttir sem aðstoðar við handritsgerð. Frumraunin verkið Nátthrafnar Frú Norma er eini starfandi atvinnu- leikhópurinn á Austurlandi og einn af örfáum utan höfuðborgarsvæðisins. Fyrsta sýning hópsins verður sýn- ingin Nátthrafnar, sem er til- raunaverkefni hópsins. Verkið er af- rakstur 16 daga þróunarvinnu og er stefnt að því að verkið verði þróað áfram og sýnt í fullri lengd sumarið 2007 á Egilsstöðum. Sýnt verður í Sláturhúsi KHB á Egilsstöðum, þriðjudag 15. ágúst, miðvikudag 16. ágúst og fimmtudag 17. ágúst. Sýningar verða þessisi þrjú kvöld kl. 20 og 22.    Nýtt atvinnuleikhús á Austurlandi Víkingur á Vesturvegg | Arnfinnur Amazeen og Gunnar Már Pétursson opna sýninguna Víkingurinn syngur söngva í Galleríi Vesturvegg í Skaft- felli, 12. ágúst kl. 17. Sýningin fjallar m.a. um eðlisþætti víkingsins í sam- tímanum. Þeir félagar Arnfinnur og Gunnar hafa nýlokið mastersnámi við The Glasgow School of Art en þetta er fyrsta sýning þeirra eftir að þeir útskrifast og jafnframt í fyrsta sinn sem þeir vinna saman að verki. Reyðarfjörður | Grannar á Reyð- arfirði lentu á dögunum í því að finna heilmikið geitungabú við hús annars þeirra og gripu til aðgerða. „Nágranni minn Rúnar Hall- dórsson varð var við að geitungabú var undir palli sem er við snúr- urnar hjá honum,“ segir Baldvin Baldvinsson íbúi í Hæðargerði. „Hann pantaði til sín mann til að fjarlægja þetta, en meindýraeyð- irinn sá ekki ástæðu til að mæta svo Rúnar greip til sinna ráða. Hellt var bensíni yfir búið og þegar vissa var um að flestir væri nú komnir til síns heima fjarlægði kappinn búið með þeim hætti að hann skrúfaði fjölina lausa sem búið var fest við og síðan var öllu komið fyrir í tveimur svörtum plastpokum og sett í frysti.“ Segir Baldvin að tveimur vikum síðar, eða í fyrradag hafi verið komið að því að kíkja á herlegheitin og hefi búið reynst heil völdunarsmíð sem gaman hafi verið að rýna í og læra um búskap- arhætti geitunganna. Hefur ekki frést af frekari geitungum í Hæð- argerðinu eftir þetta. Granninn frysti geitungana Ljósmynd/Baldvin Baldvinsson Geitungafjölbýli Búið undir sólpallinum reyndist hið myndarlegasta og sérstakra aðgerða þörf til að fjarlægja það. Neskaupstaður | Hefð er fyrir því á Neistaflugi að keppa í bruna- slöngubolta, en sú íþrótt er frá- brugðin venjulegum fótbolta að því leyti að markvörður er vopnaður öflugri brunaslöngu sem hann beitir óspart gegn boltanum, and- stæðingum og jafnvel áhorfendum ef svo ber undir. Skipuleggjendur hátíðarinnar, félagsmenn í BRJÁN, kepptu í ár við meðlimi Skítamórals og höfðu þeir síð- arnefndu sigur eftir mikla og blauta keppni sem fram fór í blíð- skaparveðri á laugardeginum í miðbæ Neskaupstaðar. Var ekki laust við að áhorfendur væru bara nokkuð sáttir við þá kælingu sem vatnið veitti. Morgunblaðið/Kristín Ágústsdóttir Skítamórall bunaði á BRJÁN Djúpivogur | Hjá Papeyjarferðum á Djúpavogi hefur verið árviss venja að afhenda þúsundasta farþeganum sérstaka viðurkenningu. Að þessu sinni var það ung stúlka, Daniela Sævarsdóttir, íbúi frá Garðabæ, sem fékk þann heiður að taka á móti viðurkenningunni sem þúsundasti farþeginn sumarið 2006. Svo skemmtilega vill til að langamma Danielu, Þorbjörg Jóns- dóttir, var einmitt fædd í Papey. Það má því sannarlega segja að viðurkenningin hefði ekki getað rat- að í betri hendur. Það var Ugníus Didziokas sem afhenti Danielu við- urkenninguna fyrir hönd Papeyj- arferða þegar ferjan Gísli í Papey kom að bryggju á Djúpavogi. Morgunblaðið/Andrés Skúlason Sæfarandi Daniela Sævarsdóttir á rætur í Papey og hlaut viðurkenn- ingu sem þúsundasti farþegi Pap- eyjarferða í ár. Farþegi nr. 1.000 hjá Papeyjarferðum SÝNING á bátslíkönum listasmiðsins Gríms Karlssonar, fyrrverandi skipstjóra í Njarðvík, var opnuð í Þrándheimi í gær. Sýningin er þar í tengslum við Nor-Fishing sjávarútvegssýn- inguna og fer frá Þrándheimi víða um Noreg. Inge Halstensen, útgerðarmaður og for- maður Samtaka norskra útvegsmanna, var við opnun sýningarinnar. Hann sagði að ánægju- legt hafi verið að Grímur Karlsson skyldi vera viðstaddur opnun sýningarinnar og einnig Árni Johnsen, sem hafði milligöngu um að lík- önin færu til sýningar í Noregi. Árni spilaði á gítar og söng á íslensku og norsku fyrir gesti við opnunina. Glitnir hafði veg og vanda af at- höfninni sem var fjölsótt. Norsk útgerðarsaga varðveitt hér Halstensen kom hingað til lands í fyrra og Árni fór þá með hann í heimsókn til Gríms lík- anasmiðs í Njarðvík. Halstensen varð furðu lostinn þegar hann sá þar vandlega smíðuð líkön af fjölda fiskibáta og skipa, þar á meðal norskra báta. Þetta varð honum opinberun, því hann hafði talið að þessir bátar væru gleymdir og grafnir. Halstensen ákvað að reyna að festa kaup á nokkrum bátslíkönum því þau þyrftu að vera til í Noregi. Átta þeirra voru líkön af norskum bátum en auk þess vildi hann eignast líkan af Helgu EA, því saga skipsins heillaði hann. Þau sögufrægu skip sem mörkuðu upphaf norska síldarævintýr- isins við Ísland og líkön eru af á sýningunni eru Harald, Atlas, Albatros, Cambria, Skolma, Johanna Margaret, Aksla og Ludolf Eid. Þessi skipslíkön eru öll úr einkasafni Gríms Karlssonar. Halstensen sagði í samtali við Morgunblað- ið í gær að bátslíkönin endurspegluðu mik- ilvægan þátt í útgerðarsögu Norðmanna frá 1880–1920. Þau væru táknræn fyrir þróun fiskveiða Norðmanna á úthafinu, frá skútuöld til gufuskipa beggja vegna við aldamótin 1900. „Við höfum hugsað okkur að setja upp sýn- ingu sem sýnir tækniþróun þessarar gerðar fiskiskipa frá upphafinu að við fórum fyrst að sækja út á rúmsjó til dagsins í dag. Nú erum við komnir yfir erfiðasta hjallann, að ná í gömlu bátana allt fram til 1920. Síðan ætlum við að bæta við fulltrúum skipa hvers áratugar síðan allt til dagsins í dag,“ sagði Halstensen. Að sýningunni standa þrettán hagsmuna- aðilar í norskum sjávarútvegi, m.a. félagasam- tök, birgjar vöru og þjónustu, bankar og tryggingafélög. Þeirra á meðal eru Samtök norskra útgerðarmanna, sem Halstensen stýrir. Þessir aðilar slógu saman og keyptu bátslíkönin. Þau hafa þegar verið til sýnis undanfarna fimm mánuði á Norska sjóminja- safninu í Bergen. Frá Þrándheimi fara líkönin síðar til sýningar í útgerðarbæjum og svæðum sem tóku mikinn þátt í síldveiðunum við Ís- land á árum áður. Þeirra á meðal eru Álasund, Haugasund og Östervold sunnan við Bergen. En hvað finnst Halstensen um bátslíkön Gríms? „Ég er sömu skoðunar og allir Norðmenn og Íslendingar sem eru á sjávarútvegssýning- unni að þetta séu stórkostlegir bátar sem hafa mikið sögulegt gildi fyrir þróun norskra út- hafsveiða.“ Íslandsveiðarnar fyrir einni öld voru mik- ilvægt skref í þróun norskra fiskveiða, að sögn Halstensens. „Við vorum nýbúnir að fá gufu- vélar í bátana og svo komu olíumótorar. Bát- arnir stækkuðu, afköstin jukust, mikið fisk- aðist og þróunin var mjög hröð.“ Vélvæðing fiskiskipa í Noregi hófst um 1885 með gufu- skipum, að sögn Halstensens. Þá voru stund- aðar innfjarðaveiðar á síld með landnót og landnetum. Um aldamót 19. og 20. aldar þró- uðust síldveiðarnar í reknetaveiðar og veiðar með snurpunót. Samtímis stunduðu Norð- menn línuveiðar utan Íslandsmiða með góðum árangri á vorin og fyrripart sumars. Síldveið- arnar við Ísland stunduðu þeir síðsumars þeg- ar síldin var feitust. Líkönin vöktu mikla lukku Árni Johnsen sagði að bátslíkönin hafi vakið mikla lukku í Noregi. Líkön af þessum bátum hafi ekki verið til þar í landi. Norðmenn hefðu sýnt áhuga á að byggja upp sérstakt safn um þróun fiskibátaflota síns og fiskveiða. Þeir hafi haldið að þeir væru orðnir of seinir að ná þess- um bátum, sem löngu eru horfnir, en verið hrifnir að uppgötva að líkön af þeim voru til á Íslandi. Árni sagði að Kjartan Ólafsson, stjórnandi sjávarútvegsteymis Glitnis fyrir Atlantshaf, hafi verið lykilmaður í að tengja saman Íslendinga og Norðmenn í þessu máli og Menningarsjóður Glitnis stutt sýninguna af myndarskap. Þegar Norðmenn hófu síldveiðar hér við land var síldarbrestur í Noregi. Þeir flykktust hingað til að veiða og verka síld. Í kjölfarið lærðu Íslendingar síldveiðar, síldarverkun og að borða síld. Með sanni má segja að síldveið- arnar á opnu hafi og síldarverkun í landi hafi orðið fyrsta stóriðjan hér á landi. Hinn 8. júlí 1903 kom Marsley fyrst með síld til Siglu- fjarðar og viku síðar var í fyrsta sinn borgað út í beinhörðum peningum. Síldarævintýrið var hafið. Sjálfur kynntist Grímur því æv- intýri ungur, en hann er fæddur og uppalinn í síldarbænum Siglufirði. Síðar gerðist hann síldarsjómaður. Grímur hefur stuðst við fjölda mynda og ritaðra heimilda við gerð bátslíkana sinna. Þannig hefur hann stuðlað að varð- veislu sögulegra menningarverðmæta sem ættu að vera fiskveiðiþjóðunum Íslendingum og Norðmönnum afar mikilvæg. Nor-Fishing sjávarútvegssýningin í Þránd- heimi er nú haldin í 21. sinn. Búist er við að um 25 þúsund gestir skoði sýninguna að þessu sinni. Stórkostlegir bátar með mikla sögu Ljósmynd/Valdimar Halldórsson Bátslíkönin þykja mikill fengur fyrir sjávarútvegssögu Norðmanna. F.v. Árni Johnsen, stjórn- mála-, blaða- og tónlistarmaður, Inge Halstensen, formaður Samtaka norskra útgerðarmanna, Grímur Karlsson líkanasmiður og Frank Ove Reite, framkvæmdastjóri Glitnis í Noregi. Morgunblaðið/RAX Grímur Karlsson dyttar hér að eftirlætisskip- inu, Helgu EA 2, en líkanið er eitt þeirra sem eru á sýningunni í Noregi.

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.