Morgunblaðið - 28.10.2006, Síða 16

16 LAUGARDAGUR 28. OKTÓBER 2006 MORGUNBLAÐIÐ
GERT er ráð fyrir því að eldi á bleikju
geti skilað þremur til fimm milljörð-
um króna í útflutningsverðmætum ár
ári í framtíðinni. Er þá gert ráð fyrir
að framleiðsla á ári verði 5.000 til
10.000 tonn. Markaður fyrir eldis-
bleikju er frekar lítill enn sem komið
er, en Íslendingar eru stærstu fram-
leiðendur á bleikju í heiminum með
um helming framleiðslunnar.
Langstærsti framleiðandi á bleikju
hér á landi er Íslandsbleikja, sem
ásamt fleiri framleiðendum er að
meirihluta í eigu Oddeyrar, dóttur-
fyrirtækis Samherja. Jón Kjartan
Magnússon, framkvæmdastjóri fisk-
eldis Samherja, segir að stefnt sé að
því að auka eldið úr 900 tonnum í ár í
3.000 tonn árið 2008. „Markaðurinn er
ekki vandamál heldur verkefni,“ segir
hann.
Þetta kom fram á ráðstefnu um
bleikjueldi sem haldin var í gær að
frumkvæði Landssambands fiskeldis-
stöðva, AVS rannsóknarsjóðs í sjáv-
arútvegi og Háskólans á Hólum.
Kynnst var starfsemi eldisstöðva, far-
ið yfir kostnað við eldið, kynbætur og
líffræði bleikju og rekstur, vinnslu og
markaðsmál.
Hánorrænn fiskur
„Það er gaman að vera stærstir í
heimi á einhverju sviði. Við erum
fremstir og stærstir í bleikjunni, við
eigum sterkasta mann heims, falleg-
ustu konuna, bezta gæðinginn og
flottustu bleikjuna,“ sagði Guðni
Ágústsson, landbúnaðarráðherra, er
hann setti ráðstefnuna.
„Bleikjan er hánorrænn fiskur,
sem hefur dafnað í íslenzkum ám og
vötnum í árþúsundir. Bleikjan er um
margt tákn hreinleika í fallegri
ósnortinni íslenzkri náttúru og ein-
kennisfiskur heimskautssvæða, sam-
anber hið enska nafn hennar „Arctic
Charr“. Bleikjan er mikill gæðafiskur
og á undanförnum 17 árum hefur
framleiðsla á bleikju aukizt jafnt og
þétt hérlendis. Áætlað er að hún verði
um 2.000 tonn á yfirstandandi ári. Ís-
lendingar eru stærsti framleiðendur á
bleikju í heiminum og hér eru aðstæð-
ur til bleikjueldis betri en í öðrum
löndum. Í ljósi þessarar sérstöðu Ís-
lands er eðlilegt að við séum leiðandi í
þróun þessarar atvinnustarfsemi,“
sagði Guðni.
Hann sagði ennfremur að veruleg
þörf væri á því að hefja markaðssókn
á þekktum mörkuðum og leitta nýrra
fyrir bleikju. Ríkisstjórn Íslands hefði
því ákveðið að veita sérstakt 10 millj-
óna króna framlag árlega næstu þrjú
árin til markaðs- og kynningarstarfs
á bleikju.
Samherji stærstur
Á undanförnum árum hefur Silung-
ur hf. verið með umfangsmestan
rekstur í bleikjueldi hér á landi. Fyr-
irtækið hefur nú hætt rekstri og Sam-
herji hf. tekið við honum í gegnum
dótturfélag sitt Oddeyri. Stefnt er að
3.000 tonna framleiðslu árið 2008 og
verður matfiskeldi í þremur strand-
eldisstöðvum; í Öxarfirði, á Stað í
Grindavík og á Vatnsleysuströnd.
Seiði verða alin í fjórum seiðaeldis-
stöðvum og vinnsla fyrir ferskar og
frystar bleikjuafurðir verður í
Grindavík. Aðrir framleiðendur eru
mun smærri.
Beztar aðstæður á Íslandi
Aðrar þjóðir sem ala bleikju í
nokkrum mæli eru Svíþjóð, Noregur
og Kanada. í Svíþjóð var eldið lengst
af um eða undir 100 tonnum á ári en
náði hámarki í 800 tonnum árið 2001.
Þar er bleikjan að mestu alin í Norð-
ur-Svíþjóð í kvíum í lónum, sem hafa
verið gerð vegna virkjana. Á síðustu
10 árum hefur framleiðsla í Noregi
verið allt frá 200 tonnum og upp í 500
á ári. Eldið er fyrst og fremst í Norð-
ur-Noregi, mest í körum á landi en
einnig í sjókvíum.
Áætlað er að árlega séu alin um 500
tonn af bleikju í Kanada. Möguleikar
á eldi í stöðuvötnum eru takmarkaðir
vegna of mikils hita á sumrin. Bleikj-
an frá þessum löndum fer að mestu
leyti á heimamarkað.
Aðstæður til bleikjueldis á Íslandi
eru betri en í öðrum löndum vegna
gnægðar af lindarvatni, jarðhita og
jarðsjó. Þess vegna er hægt að skapa
kjöraðstæður fyrir bleikjuna og
byggja upp mjög stórar stöðvar, þar
sem hagkvæmni stærðarinnar skilar
sér mjög vel.
Morgunblaðið/Eyþór
Fiskeldi Jón Kjartan Jónsson kynnir bleikjueldi Samherja á ráðstefnunni í gær.
Verkefni en
ekki vandamál
Mikil aukning í bleikjueldi framundan
Í HNOTSKURN
»GERT er ráð fyrir þvíað eldi á bleikju geti
skilað 3 til 5 milljörðum
króna í útflutnings-
verðmætum á ári í fram-
tíðinni
»Áætlað eldi í Svíþjóð,Noregi og Kanada er í
kringum 2.000 tonn á ári
»Aðstæður til bleikju-eldis á Íslandi eru
betri en í öðrum löndum
vegna gnægðar af lind-
arvatni, jarðhita og
jarðsjó
Eftir Hjört Gíslason
hjgi@mbl.is
„AÐALFUNDUR Landssambands
smábátaeigenda fagnar þeirri
langþráðu breytingu sem varð á
gengi íslensku krónunnar á árinu
2006. Rekstrarumhverfi sjáv-
arútvegsins hefur gerbreyst til
hins betra og ekki hvað síst hjá
smábátaflotanum,“ segir í aðal-
ályktun fundarins.
Þar segir ennfremur: „Það er
ekki síður ánægjulegt að veiðar
smábátaflotans hafa sjaldan geng-
ið betur, sem stingur algerlega í
stúf við kolsvartar skýrslur Haf-
rannsóknastofnunarinnar um
ástand þorskstofnsins.
Fundurinn telur brýna nauðsyn
að Hafrannsóknastofnun endur-
skoði í heild sinni þá aðferðafræði
sem hún notar við stofnstærð-
armælingar, sem og samvinnu sína
við veiðimenn.
Stórkostleg brotalöm
Smábátaflotinn telur hundruð
báta sem með nýjustu staðsetn-
ingar- og upplýsingatækni leggja
nánast alla daga ársins í gríð-
arlegan gagnagrunn um dreifingu
fisks, þéttleika, hitafar og fleira.
Þá hafa afladagbækur verið færð-
ar til margra ára, en hvað af þeim
verður eftir að þær eru komnar í
hendur stofnunarinnar er með öllu
óljóst. Það er sannfæring fund-
arins að útúr öllum þessum upp-
lýsingagrunni megi auðveldlega
lesa að stórkostleg brotalöm sé á
stofnstærðarmælingum Hafrann-
sóknarstofnunar.
Til fjölda ára hafa aðalfundir LS
hvatt stjórnvöld til að leyfa á ný
hvalveiðar í atvinnuskyni. Nú eru
þær orðnar að veruleika og 22. að-
alfundur LS lýsir fullum stuðningi
við þá ákvörðun. Í ljósi fréttaflutn-
ings bæði af innlendum og erlend-
um vettvangi í kjölfar þess að
veiðarnar hófust, vill fundurinn
hvetja stjórnvöld til að nota tím-
ann vel fram að hvalveiðivertíðinni
2007 og vopna íslensk fyrirtæki
hérlendis sem erlendis með skýr-
um og greinargóðum upplýsingum
varðandi þetta mál. Þetta er ekki
síst mikilvægt í ljósi þess að Ís-
lendingar vilja vera til fyr-
irmyndar við nýtingu auðlinda
sjávar og það er einmitt á þeim
forsendum sem kaupendur fisk-
afurða hérlendis frá geta gert sí-
vaxandi kröfur um gæði, tegundir
veiðarfæra og rekjanleika afurða.
Og þeim fer sífjölgandi sem líta
sérstaklega til íslenska smábáta-
flotans í þessu sambandi.
Sú staðreynd ætti að vera
stjórnvöldum hvatning til að við-
halda og efla fyrirkomulag á borð
við línuívilnun og eins og LS hefur
áður bent á, ætti hliðstæð ívilnun
að vera fyrir hendi þar sem verð-
mæti aðfurðanna er margfaldað –
t.d. þar sem annars vegar er unnið
til manneldis en hins vegar í
skepnufóður.
Hefja veiðar á handfæri
á ný til vegs og virðingar
Undanfarin misseri hafur smá-
bátum fækkað verulega og stórir
og öflugir bátar veiða sífellt hærra
hlutfall aflaheimilda smábátaflot-
ans. Þá blasir við sú staðreynd eft-
ir að sóknardagakerfi smábáta var
lagt af, að handfæraveiðar hafa
stórlega dregist saman.
Fundurinn skorar á stjórnvöld
að leita leiða, í samvinnu við LS,
með það að markmiði að hefja
handfæraveiðar á ný til vegs og
virðingar.
Smábátaútgerðin er hluti af
mannlífi og menningu íslensku
þjóðarinnar. Sérkenni hennar og
hlutverk ber að varðveita á sama
tíma og henni er gert kleift að
mæta ströngustu kröfum nútímans
um gæði fiskafurða og ábyrgar
fiskveiðar.
Í nýgerðri kvikmynd um ís-
lenska trillukarla eru lokaorðin
þessi: „Ódýrasta byggðastefna
stjórnvalda er öflug smábátaút-
gerð.“ 22. aðalfundur Lands-
sambands smábátaeigenda gerir
þau að sínum.
Morgunblaðið/Eyþór
Fundir Eigendur smábáta samþykktu fjölda tillagna á aðalfundi sínum.
Fagna breytingu á gengi
NNFA QUALITY
ÁGÚST Guðmundsson, forstjóri
Bakkavarar Group, sagði á aðalfundi
Landssambands smábátaeigenda að
hvalveiðar í atvinnuskyni væru mikil
mistök. Verið væri að fórna mjög
miklum hagsmunum fyrir litla.
Ágúst kynnti starfsemi Bakkavar-
ar Group á fundinum og kom meðal
annars inn á þá
möguleika, sem
smábátasjómenn
ættu á sókn inn á
markaðinn í Bret-
landi. Þeir væru
miklir, þar sem
veiðarnar væru
vistvænar, stund-
aðar með kyrr-
stæðum veiðar-
færum og gæði
fisksins væru
mikil. Það væri vaxandi hópur neyt-
enda sem léti sig umhverfismál og fé-
lagslega þætti varða. Þessi hópur
væri tilbúinn til að greiða hærra verð
fyrir afurðir eins og trillufiskinn og
því væru þar veruleg sóknarfæri.
Á hinn bóginn sagði Ágúst að
hindranir gætu verið í veginum og
nefndi sérstaklega þá ákvörðun að
heimila hvalveiðar í atvinnuskyni.
Hann sagðist eiga mjög erfitt með að
skilja þá ákvörðun og var ósáttur við
þá málsmeðferð að Hvalur hf. hefði
fengið góðan tíma til undirbúnings,
sem reyndar hefði ekki dugað, en stór
íslenzk útrásarfyrirtæki hefðu fyrst
fengið fréttirnar í erlendum fjölmiðl-
um. Þeim hefði ekki verið gert kleift
að búa sig undir þau harkalegu við-
brögð sem hefðu orðið við veiðunum.
Íslendingar gætu ekki litið á það
sem sitt einkamál að veiða hvali. Al-
menningur um allan heim elskaði
hvali og vildi ekki láta veiða þá hvort
sem reynt væri að réttlæta veiðarnar
á einhvern hátt eða ekki.
Aðspurður sagði Ágúst að enn sem
komið væri, hefði enginn viðskipta-
vinur viljað hætta viðskiptum við
Bakkavör vegna hvalveiðanna.
Hvalveiðar
mikil mistök
Ágúst
Guðmundsson
ÚR VERINU