Morgunblaðið - 03.10.2007, Qupperneq 22

22 MIÐVIKUDAGUR 3. OKTÓBER 2007 MORGUNBLAÐIÐ
Einar Sigurðsson.
Styrmir Gunnarsson.
Forstjóri:
Ritstjóri:
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal.
Fréttaritstjóri:
Björn Vignir Sigurpálsson.
UMRÆÐUR UM STEFNURÆÐU
Umræður um stefnuræðu for-sætisráðherra á hinu nýjaþingi í gærkvöldi sýndu að þar
eru fyrst og fremst tveir alvöru for-
ystumenn og mega ekki færri vera.
Annar þeirra er Geir H. Haarde for-
sætisráðherra, sem flutti trausta
ræðu, sem sýndi yfirburðaþekkingu á
stöðu mála í samfélagi okkar og jafn-
framt að forysta þjóðarinnar er í
öruggum höndum.
Hinn er Steingrímur J. Sigfússon,
formaður Vinstri grænna, sem hefur
augljóslega endurheimt sjálfstraust
sitt, sem hann glataði með sýnilegum
hætti sl. vor vegna ófara síðustu vikna
kosningabaráttunnar og klúðurslegr-
ar meðferðar á stöðu flokksins að
kosningum loknum.
Steingrímur J. Sigfússon tók Sam-
fylkinguna til bæna vegna málflutn-
ings forystumanna hennar um evruna,
krónuna og Seðlabankann, með þeim
hætti að lengi verður í minnum haft.
Átök á milli Samfylkingar og Vinstri
grænna munu augljóslega einkenna
þetta þing og raunar allt kjörtímabil-
ið, svo fremi ríkisstjórnin sitji til loka
þess. Og talsmenn Samfylkingarinnar
verða að gera betur en þeir gerðu í
gærkvöldi ef þeir ætla að halda sínum
hlut gagnvart formanni Vinstri
grænna.
Yfirlýsingar forsætisráðherra um
skattalækkanir á næstu árum, bæði
vegna einstaklinga og fyrirtækja, eru
mikilvægar. Það er áleitin spurning,
hvort ekki er hægt að ganga mun
lengra í skattalækkunum en ætla má
að ríkisstjórnin stefni að. Að í stað
þess að breyta skattakerfinu verði því
bylt. Hannes Hólmsteinn Gissurarson
prófessor hefur um skeið kynnt hug-
myndir í þá veru, sem full ástæða er til
að skoða nánar.
Í þessu samhengi eru athyglisverð-
ar hugmyndir á ferðinni í Bretlandi
hjá hinni nýju forystu Íhaldsflokksins,
sem ganga út á það að taka upp víð-
tæka græna skatta en lækka tekju-
skatta og aðra skatta á móti. Gordon
Brown, forsætisráðherra Breta, legg-
ur nú mikla áherzlu á að stela öllum
helztu málefnum Íhaldsflokksins og
þess vegna er orðrómur um það í Bret-
landi að ríkisstjórn hans muni leggja
fram tillögur um græna skatta og
skattalækkun á móti.
Það er ástæða til fyrir núverandi
ríkisstjórn að kanna rækilega, hvort
forsendur séu fyrir því að framkvæma
skattabyltingu nú, þegar ríkissjóður
stendur svo vel, í stað einfaldrar
skattalækkunar.
Umræðurnar í gærkvöldi leiddu
líka í ljós að Framsóknarflokkurinn er
mjög langt frá því að hafa náð áttum
eftir að lenda í stjórnarandstöðu.
Guðni Ágústsson talaði ekki um
grundvallarmál í ræðu sinni í gær-
kvöldi. Hann var bara í dægurmálum.
Til þess að ná vopnum sínum þarf
Framsóknarflokkurinn að einbeita sér
að grundvallarmálum.
Grétar Mar Jónsson, alþingismaður
Frjálslyndra, kom inn á athyglisverða
hugmynd í ræðu sinni. Hann spurði
hvers vegna enginn ræddi um það að
greiða þyrfti sjómönnum bætur vegna
niðurskurðar á kvóta.
Hér kemur þingmaðurinn að stærra
máli en því sem snýr að kvótaniður-
skurðinum nú. Morgunblaðið hefur til
þessa dags ekki skilið hvers vegna
samtök sjómanna gerðu ekki í upphafi
kvótakerfisins kröfu um að kvótaút-
hlutun skiptist á milli sjómanna og út-
gerðarmanna. Það voru engin venjuleg
mistök af hálfu forystumanna sjó-
manna heldur mistök af slíkri stærð-
argráðu að annað eins hefur ekki sést á
lýðveldistímanum. Röksemdir útgerð-
armanna fyrir því að þeir einir hafi átt
að fá kvótann standast ekki eins og
Morgunblaðið hefur margoft bent á.
Hugmyndir Grétars Mar um bætur
til handa sjómönnum eru í sögulegu
samhengi séð alls ekki eins fráleitar og
einhverjum kann að sýnast. En það er
auðvitað erfitt að taka svona mál upp
aldarfjórðungi seinna.
Steingrímur J. Sigfússon vék rétti-
lega að því að meginmarkmið kvóta-
laganna hefði verið verndun fiskistofn-
anna og að þau markmið hefðu ekki
náðst. Þetta er alveg rétt hjá Stein-
grími. Meginmarkmiðið var ekki að af-
henda einstökum útgerðarmönnum
milljarða og milljarðatugi. Tilgangur-
inn með lögunum var auðvitað sá að
finna upp veiðikerfi, sem gæti tryggt
verndun fiskistofnanna.
Og það er líka rétt hjá Steingrími að
úr því að það hefur ekki tekizt eru
sterk rök fyrir endurskoðun kerfisins.
En að vísu geta talsmenn kerfisins
bent á að það er ekki fyrr en nú í fyrsta
sinn sem farið er í einu og öllu að ráð-
gjöf Hafró og þess vegna ekki endilega
víst að kerfið hefði ekki náð tilgangi
sínum ef ráðgjöf Hafró hefði verið
fylgt, þótt aðrar slæmar aukaverkanir
hafi fylgt.
Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir
sýndi í umræðunum að hún er einn
sterkasti talsmaður geðsjúkra á Al-
þingi og sýnir málefnum þeirra bæði
áhuga og skilning, sem ekki er algengt.
Það er ástæða til að binda miklar vonir
við störf Ástu Ragnheiðar að þessum
málum á næstu mánuðum og misser-
um.
Álfheiður Ingadóttir, alþingismaður
Vinstri grænna, sýndi að enn er til fólk
á Alþingi, sem stendur ekki á sama um
vaxandi misrétti og misskiptingu í
samfélaginu. Það er alveg ljóst að í
undirdjúpum þjóðarsálarinnar er gerj-
un á ferð af þessum sökum, sem getur
átt eftir að brjótast upp á yfirborðið
með ógnarafli. Og má í því sambandi
minna á ummæli og rökstuðning Krist-
jáns G. Gunnarssonar, formanns
Starfsgreinasambandsins, sem hefur
boðað mikla kröfugerð í komandi
kjarasamningum með tilvísun til þeirr-
ar misskiptingar gæða, sem Álfheiður
Ingadóttir ræddi um.
Eignarhald á orkulindum og öðrum
auðlindum, þar á meðal á vatni, er mál-
efni sem er komið á dagskrá. Það er
rétt, sem fram kom hjá Ingibjörgu Sól-
rúnu Gísladóttur í umræðunum í gær-
kvöldi að við þurfum að finna leið til að
tryggja eignarrétt þjóðarinnar á þess-
um auðlindum en jafnframt að tryggja
athafnamönnum möguleika á útrás til
annarra landa í orkumálum í samstarfi
við útlendinga. Það á ekki að vera erf-
itt.
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á slóðinni http://morgunbladid.blog.is/
Geir H. Haarde forsætisráðhera fluttistefnuræðu sína á fundi Alþingis ígærkvöldi. Ræðan fer í heild hér áeftir. Fyrirsögn og millifyrirsagnir
eru Morgunblaðsins:
„Herra forseti, góðir Íslendingar.
Ný ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylk-
ingar hefur nú verið við völd í rúma fjóra mán-
uði. Í stefnuyfirlýsingu stjórnarinnar, sem
kynnt var og rædd á vorþingi, segir m.a. að
flokkarnir hafi einsett sér að mynda frjálslynda
umbótastjórn um kraftmikið efnahagslíf, öfluga
velferðarþjónustu, bættan hag heimilanna og
aukna samkeppnishæfni atvinnulífsins. Mark-
miðin eru verðug en jafnframt raunhæf og er
markviss vinna þegar hafin til að ná þeim á kjör-
tímabilinu.
Flest bendir til að sú þensla sem einkennt hef-
ur íslenskt efnahagslíf á síðustu tveimur til
þremur árum sé á undanhaldi og að framundan
sé tímabil aukins stöðugleika og meira jafnvæg-
is í þjóðarbúskapnum. Það er mjög af hinu góða
jafnvel þótt það þýði minni hagvöxt um hríð en
verið hefur undanfarið.
Slík aðlögun endurspeglar sveigjanleika og
styrk íslenska hagkerfisins, styrk sem birtist í
öflugu atvinnulífi, nægum atvinnutækifærum og
vaxandi kaupmætti heimilanna, enda eru lífskjör
og almenn lífsgæði hér á landi nú með því sem
best gerist í heiminum. Nær daglega berast
fréttir af auknum umsvifum íslenskra athafna-
manna og fyrirtækja víða um heim og á nokkr-
um sviðum eru íslensk fyrirtæki komin í hóp öfl-
ugustu og stærstu fyrirtækja í heimi.
Þetta leiðir hugann að því hversu mikilvægt
er að skapa íslenskum fyrirtækjum þannig
grundvöll að þau sjái sér hag í að vera með höf-
uðstöðvar á Íslandi. Hagstætt skattalegt um-
hverfi, sem og almennt rekstrarlegt umhverfi,
vegur þungt í því samhengi. En við þurfum að
halda vöku okkar því að samkeppni um öfl-
ugustu fyrirtækin og bestu starfsmennina fer sí-
fellt harðnandi. Þetta gerir kröfu um að íslensk
stjórnvöld leiti stöðugt leiða til að styrkja
rekstrarumhverfi atvinnulífsins og bæta afkomu
launafólks.
Með þessi sjónarmið í huga stefnir ríkis-
stjórnin að frekari lækkun skatta á einstaklinga
á kjörtímabilinu, meðal annars með hækkun
persónuafsláttar, auk þess sem unnið verður að
endurskoðun á skattkerfi og almannatrygging-
um til að bæta hag lágtekjufólks og millitekju-
fólks. Sömuleiðis er stefnt að frekari lækkun
skatta á fyrirtæki.
Traust afkoma ríkissjóðs er forsenda fyrir
frekari skattalækkunum. Samkvæmt fjárlaga-
frumvarpi fyrir árið 2008 er gert ráð fyrir veru-
legum afgangi á ríkissjóði, ekki aðeins á næsta
ári heldur einnig næstu fjögur ár. Þetta er mikil
breyting frá fyrri spám sem fólu í sér töluverðan
halla á ríkissjóði næstu ár. Ég tel að þessi nýja
staða skapi svigrúm til frekari skattalækkana á
einstaklinga jafnt sem fyrirtæki á næstu árum
jafnhliða því sem ráðist verður í margháttaðar
umbætur í velferðarkerfi og innviðum sam-
félagsins.
Niðurskurður þorskaflaheimilda
Herra forseti.
Ríkisstjórnin hefur ekki setið auðum höndum
í sumar. Með fyrstu stóru málunum var ákvörð-
un sjávarútvegsráðherra með fullum stuðningi
ríkisstjórnarinnar um niðurskurð þorskafla-
heimilda að ráðleggingu Hafrannsóknastofnun-
ar um þriðjung frá síðasta fiskveiðiári. Þessi að-
gerð er af færustu sérfræðingum landsins talin
nauðsynleg til að byggja megi upp þorskstofn-
inn til framtíðar. Afar mikilvægt er í þessu sam-
bandi að tryggt sé að þeir aðilar sem nú verða að
taka á sig kvótaskerðingu njóti þeirra aukningar
sem vonandi verður í þorskkvóta innan fárra
ára.
Þótt aflasamdrátturinn hafi tiltölulega lítil
áhrif á hagkerfið í heild – og mun minni en verið
hefði fyrir fáum árum – mun ákvörðunin óhjá-
kvæmilega leiða til verulegs tekjutaps í mörgum
sjávarbyggðum, jafnt hjá útgerðarfélögum, sjó-
mönnum, landverkafólki og sveitarfélögum. Rík-
isstjórnin ákvað því að grípa til sérstakra mót-
vægisaðgerða til að draga úr þeim áhrifum.
Aðgerðirnar fela m.a. í sér að um það bil 6,5
milljörðum króna verður varið á næstu þremur
árum til fjölmargra nýrra verkefna sem ætlað er
að styrkja atvinnulíf í landinu, auka menntun og
bæta úrræði þeirra einstaklinga sem verða fyrir
atvinnumissi, koma til móts við fyrirtæki í sjáv-
t
b
v
H
u
þ
o
a
þ
þ
þ
m
f
m
v
f
þ
b
þ
g
þ
f
l
á
s
a
Í
v
b
s
s
s
arútvegi og styðja sveitarfélögin vegna tekju-
samdráttar. Þar til viðbótar verður framkvæmd-
um fyrir ríflega 4 milljarða króna flýtt og verða
þær unnar á næstu þremur árum.
Enginn heldur því fram að þessar aðgerðir
komi nákvæmlega í stað 60 þúsund tonna þorsk-
afla. En ásamt þeim sveigjanleika sem banka-
kerfið býður nú upp á og meira svigrúmi
Byggðastofnunar til lánveitinga gera þær hlut-
aðeigandi aðilum betur kleift að þreyja þorrann
þar til aflaheimildir aukast á ný.
Samskiptin gerð skilvirkari
Virðulegi forseti.
Eitt af áherslumálum ríkisstjórnarinnar er að
gera samskipti almennings og stjórnvalda
greiðari og skilvirkari. Einn þáttur í því er að
fækka ráðuneytum og endurskipuleggja verka-
skiptingu þeirra. Þannig verður Hagstofa Ís-
lands gerð að stofnun undir forsætisráðuneyti í
stað þess að hafa stöðu ráðuneytis og matvæl-
aráðuneytin verða sameinuð í nýtt sjávarútvegs-
og landbúnaðarráðuneyti. Sú sameining mun
auka samhæfingu og bæta eftirlit á öllum stig-
um matvælaframleiðslu en einnig efla sam-
keppnisstöðu og orðspor íslenskrar matvæla-
framleiðslu á mörkuðum.
Jafnframt hefur ríkisstjórnin ákveðið að
stokka upp fyrirkomulag heilbrigðis- og trygg-
ingakerfisins og gera það auðskiljanlegra og að-
gengilegra almenningi. Það verður m.a. gert
með því að samhæfa og gera skilvirkara hlut-
verk ríkisins sem kaupanda heilbrigðisþjónustu
gagnvart þeim sem hana veita. Verkefnum
Tryggingastofnunar ríkisins verður skipt upp og
sjúkratryggingar betur afmarkaðar innan heil-
brigðisráðuneytis en lífeyristryggingar og fé-
lagslegar bætur færðar til félagsmálaráðu-
neytis.
Einnig munu ýmis önnur málefni og stofnanir
flytjast á milli ráðuneyta við þessa endurskipu-
lagningu. Á næstu dögum mun ég leggja fram
svokallað bandormsfrumvarp um þessi atriði en
einnig koma fram önnur frumvörp þar sem lagð-
ar verða til nauðsynlegar breytingar á sérlögum
sem leiða af þessum ráðstöfunum. Stefnt er að
því að breytingarnar taki gildi um næstu ára-
mót.
Ríkisstjórnin hefur ákveðið að móta nýja
stefnu um upplýsingasamfélagið þar sem lögð
verður áhersla á að nútímavæða stjórnsýsluna,
auka skilvirkni hennar og einfalda samskipti
milli almennings og stjórnvalda. Þá hafa öll
ráðuneyti farið yfir málaflokka sína undanfarna
mánuði og leitað leiða til að ná sömu mark-
miðum. Treystir ríkisstjórnin á að Alþingi taki
hugmyndunum vel og samþykki lagabreytingar
þar sem þeirra er þörf vegna þessara umbóta.
Útkoman verður vonandi einfaldara Ísland fyrir
almenning og fyrirtækin í landinu.
Uppbygging í þágu barna og ungmenna
Herra forseti.
Ég mun nú gera grein fyrir helstu verkefnum
einstakra ráðuneyta eins og þau hafa verið
ákveðin á næstu misserum í samræmi við
stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Hér er að-
eins rúm til að tæpa á litlum hluta þeirra, því
þau eru að sjálfsögðu margfalt fleiri en hér er
hægt að greina frá og endurspeglast umfang
þeirra m.a. í yfirliti um þau þingmál sem fyr-
irhugað er að leggja fyrir Alþingi á næstu vikum
og mánuðum.
Ríkisstjórnin er sammála um að uppbygging í
þágu barna og ungmenna fái sérstakan forgang
á næstu árum. Þegar hefur verið samþykkt hér
á Alþingi ítarleg aðgerðaáætlun í þágu barna og
ungmenna. Uppbygging Greiningar- og ráðgjaf-
arstöðvar ríkisins og barna- og unglingageð-
deildar Landspítalans og önnur verkefni eru
þegar hafin í samræmi við áætlunina.
Í samræmi við stefnuyfirlýsingu ríkistjórn-
arinnar er einnig hafin markviss vinna í samráði
við aðila vinnumarkaðarins, bæði á einkamark-
aði og hjá hinu opinbera, til þess að leiðrétta
kynbundinn launamun. Þá er endurskoðun lög-
gjafar á sviði húsnæðismála hafin með aðkomu
hagsmunaaðila og sérfræðinga. Einkum verður
horft á aðstæður þeirra sem eignast húsnæði í
fyrsta sinn og þeirra sem við bág kjör búa.
Á vettvangi félagsmálaráðuneytisins er jafn-
framt í fyrsta sinn unnið að framkvæmdaáætlun
í innflytjendamálum. Hlúð verður sérstaklega
að fjölskyldum og börnum innflytjenda og
mannréttindi þeirra tryggð. Framlag innflytj-
enda á vinnumarkaði er mikilvægt og sjá verður
Geir H. Haarde forsætisráðherra flutti stefnuræðu sína
Skattalækkan
brigðisþjónus
J
a