Morgunblaðið - 03.10.2007, Blaðsíða 26

26 MIÐVIKUDAGUR 3. OKTÓBER 2007 MORGUNBLAÐIÐ
UMRÆÐAN
NIÐURSTÖÐUR úr launakönn-
un SFR-stéttarfélags, sem birtar
voru í síðasta mánuði, leiddu tvennt
mjög athyglisvert í ljós. Í fyrsta lagi
kemur fram að konur eru með 15%
lægri laun en karlar
þegar tillit hefur verið
tekið til allra breyta
sem geta skekkt sam-
anburð. Í öðru lagi sést
að launamunur milli
ríkisstarfsmanna og
starfsmanna á hinum
almenna markaði er að
meðaltali 20%, rík-
isstarfsmönnum í óhag.
Umrædd launakönnun
sem hér er vitnað í var
samstarfsverkefni
SFR – stéttarfélags og
VR. Það gefur möguleika á að bera
saman kjör starfsmanna á hinum al-
menna markaði og þeim opinbera.
Kynbundinn launamunur
Það vekur athygli að launamunur
milli kynja er meiri hjá ríkisstarfs-
mönnum en á hinum almenna mark-
aði. Eins og fyrr segir er hann 15%
meðal ríkisstarfsmanna, en 11%
meðal starfsmanna á hinum almenna
markaði. Verður það að teljast und-
arlegt að ríkisstarfsmenn búi við
meiri kynbundinn launamun en á al-
mennum markaði. Ríkisvaldið kem-
ur fram sem einn atvinnurekandi og
ætti því að hafa betri yfirsýn yfir
launagreiðslur til sinna starfsmanna
en gengur og gerist á almennum
markaði. Getur ríkinu staðið á sama
um að það viðhaldi kerfisbundnum
launamun á milli kynja? Og gangi
þar með bæði gegn jafnréttislögum
og jafnræðisreglu?
Í stjórnarsáttmála ríkisstjórn-
arinnar kemur fram að hún ætlar sér
að taka á kynbundnum launamun og
endurmeta sérstaklega kjör kvenna
hjá hinu opinnbera. Til þeirrar leið-
réttingar verður að koma nú þegar.
Þetta er ekki mál sem bíða má til
næstu kjarasamninga á vori kom-
anda enda ekki um kjarasamnings-
mál að ræða heldur leiðréttingu.
Þaðan af síður þarf að skipa ein-
hverjar nefndir til að kanna málið
betur. Upplýsingar um launamuninn
hafa komið fram í mörgum könn-
unum og niðurstaðan
er öll á einn veg. Það
hefur ekkert upp á sig
að skipa fleiri nefndir
og hópa. Nú þarf að
grípa til aðgerða og það
mun kalla á aukna fjár-
muni. Um það þarf rík-
isstjórnin að taka
ákvörðun.
Til að leiðrétta þenn-
an kynbundna launa-
mun hjá SFR-félögum
þarf í fyrsta lagi að
hækka laun hinna stóru
kvennastétta sem vinna við umönn-
un fatlaðra og innan sjúkrahúsanna.
Hið sama gildir um kvennastéttirnar
sem vinna almenn skrifstofustörf
innan stórra stofnana, s.s. hjá skatt-
stofum, tollstjóraembættum, sýslu-
mannsembættum og Trygg-
ingastofnun svo einhverjar stofnanir
séu nefndar. Í slíkri aðgerð fælist
mikilvægur ávinningur fyrir rík-
isstjórnina; leiðrétting á launum
kvenna og hækkun launa fyrir
umönnunarstörf eins og heitið er í
stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar.
Launamunur milli opinbera og
almenna vinnumarkaðarins
Launamunur milli starfsmanna
ríkisins og starfsmanna á almennum
markaði er 18-34% á grunnlaunum
og 3-32% á heildarlaunum. Að með-
altali er launamunurinn 20%. Þessi
launamunur verður ekki réttlættur
með því að ríkisstarfsmenn hafi mun
betri réttindi heldur en gengur og
gerist á almenna markaðinum. Þetta
er kerfislæg mismunun sem allir vita
að hefur viðgengist lengi. Með
launakönnun SFR og VR og sam-
anburði sem nú er mögulegur er
þessi mismunun staðfest. Það er
óverjandi að á vinnumarkaði á Ís-
landi skuli það viðgangast að launa-
munur milli ríkisstarfsmanna og
annarra skuli vera svona mikill. Að
hinu má einnig spyrja, hvort ráða-
menn hafi einhvern tíma hugað að
því hvers vegna það skyldi nú vera
að svo erfiðlega gengur að manna
láglaunakvennastörfin sem raun ber
vitni.
Viðbrögð ríkisins
Engin formleg viðbrögð hafa kom-
ið frá stjórnvöldum við niðurstöðum
launakönnunarinnar nema í einu
sjónvarpsviðtali. Þar sagði formaður
fjárlaganefndar, Gunnar Svav-
arsson, að ef leiðrétta ætti laun rík-
isstarfsmanna til samræmis við al-
menna markaðinn þá þyrfti að
hækka skatta. Þessi yfirlýsing verð-
ur að teljast nokkuð einkennileg í
ljósi þess að sl. laugardag sagði for-
sætisráðherra, Geir Haarde, að rík-
issjóður stæði svo vel að hann skilaði
hagnaði og gæfi tilefni til skatta-
lækkana. Kjarni málsins er þó að
sjálfsögðu sá að nú er lag að taka á
þessum órétti og gera eðlilega leið-
réttingu. Peningarnir eru til að sögn
forsætisráðherra og leiðréttingar til
ríkisstarfsmanna nú koma ekki til
með að raska neinu á hinum almenna
markaði, eins og leiðarahöfundar
Morgunblaðsins hafa oftar en einu
sinni bent á. Hér er um svo augljóst
réttlætismál að ræða, að í ljósi
stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar
ætti það að vera metnaðarmál
stjórnarinnar að leiðrétta þessi mál
strax.
Óverjandi launamismunun
Árni St. Jónsson skrifar
um niðurstöður úr launakönn-
un SFR-stéttarfélags
»… nú er lag að taka áþessum órétti og
gera eðlilega leiðrétt-
ingu.
Árni St. Jónsson
Höfundur er formaður SFR – starfs-
mannafélags í almannaþjónustu
HÖFUNDUR Reykjavíkurbéfs
Morgunblaðsins í gær, sunnudag,
segir að enn sjáist þess „engin
merki …, að Samfylkingin hafi tekið
umhverfismálin öðrum tökum í rík-
isstjórn heldur en gert
var í fyrri ríkisstjórn“.
Þetta er mikilvæg
ábending hjá Morg-
unblaðinu en þá ber að
hafa í huga að Þórunn
Sveinbjarnardóttir
umhverfisráðherra, (ef
við leyfum okkur að
persónugera umhverf-
ismálin) er ekki einráð.
Hún á við að etja ráð-
herra á borð við Árna
Mathiesen, sem er
gæslumaður Lands-
virkjunar í ríkisstjórn
Íslands. Ritstjóra Morgunblaðsins
ber að minnast þess að samkomulag
stjórnarflokkanna um verndun
Þjórsárvera strandaði vegna hags-
munagæslu Sjálfstæðisflokksins
fyrir Landsvirkjun. Andstaða for-
sætis- og fjármálaráðherra við
stækkun friðlandsins í Þjórs-
árverum kom í veg fyrir að sam-
komulag næðist milli stjórnarflokk-
anna. Samfylkingin beygði sig undir
vilja Sjálfstæðisflokksins í þeim efn-
um.
Morgunblaðið réttir svo Þórunni
pálmann í hendurnar í dag, mánu-
dag þar sem hún segir meðal ann-
ars:
„Ísland er ríkt land, það hefur
getið sér gott orð fyrir að nýta end-
urnýjanlega orkugjafa. Menn hafa
ákveðna mynd af okkur og það
verða allir að axla sína ábyrgð og
líka sýna frumkvæði. Ég vil að við
gerum það. Þó svo að við búum
mjög vel miðað við marga aðra hvað
varðar endurnýjanlegar orkulindir
er staðreyndin sú að við losum
meira en 12 tonn af koldíoxíði á
mannsbarn ár hvert og
það er mjög hátt.“
Þetta sé nokkuð sem
Íslendingar verði
spurðir út í í samn-
ingaferlinu. „Fátæk
ríki, sem eru hugs-
anlega að losa miklu
minna en við, á hvern
einstakling, munu
spyrja hvort við ætlum
ekki að gera neitt. Það
er réttmæt spurning
en svo þarf að finna
leiðirnar sem henta
okkur og leiðirnar sem
henta þeim,“ segir hún. Það ferli
hefjist á ráðstefnunni í Balí í des-
ember, en væntanlega verði um
tveggja ára samningaferli að ræða.
„Þá kemur í ljós hvað við komum
okkur saman um en aðalatriðið er
að stjórnvöld um allan heim van-
meti ekki vandann og sýni pólitíska
ábyrgð,“ segir Þórunn og vísar í
þessu sambandi sérstaklega til
Bandaríkjanna og Ástralíu.“
Þessi skilningur umhverf-
isráðherra eru mikilsverð nýmæli á
stjórnarheimilinu. Þó nefnir hún
ekki að þegar Fjarðaál hefur fram-
leiðslu á næsta ári mun losun á
hvert mannsbarn hér á landi úr
aukast úr 12 tonnum í 17. Allir vita
að svo mikil losun mun engan veg-
inn standast kröfur um sjálfbæra
þróun.
Sú spurning sem Morgunblaðið
mætti velta fyrir sér er hvort samn-
ingsaðilar Þórunnar Sveinbjarn-
ardóttur í nefnd fjögurra ráðherra
um hver skuli vera samningsmark-
mið Íslands á næsta fundi Lofts-
lagssamnings Sameinuðu þjóðanna
á Balí, deili þessu sjónarmiði um-
hverfisráðherra; sjónarmið sem svo
sannarlega er ein meginforsenda
Loftslagssamningsins og þeirrar
bókunar við hann sem kennd er við
Kyoto. Fyrir utan Össur Skarphéð-
insson iðnaðarráðherra eru þeir
Árni M. Mathiesen fjármálaráð-
herra og Guðlaugur Þór Þórðarson
heilbrigðisráðherra ásamt Þórunni í
nefndinni.
Sjálfstæðisflokkurinn hefur enn
enga loftslagsstefnu til að státa af
og umhverfisráðherra fær litlu þok-
að nema að það breytist. Eflaust
veit ritstjóri Morgunblaðsins af
þessum vandkvæðum Flokksins; að
ábyrgð Sjálfstæðisflokksins í lofts-
lagsmálum er ekki minni en ann-
arra flokka.
Um Reykjavíkurbréf
30. september
Árni Finnsson gerir
athugasemdir
við Reykjavíkurbréf
»Eflaust veit ritstjóriMorgunblaðsins af
þessum vandkvæðum
Flokksins; að ábyrgð
Sjálfstæðisflokksins í
loftslagsmálum er ekki
minni en annarra
flokka.
Árni Finnsson
Höfundur er formaður Nátt-
úruverndarsamtaka Íslands.
ÞAÐ er gamall ávani undirrit-
aðs að byrja lestur Morgunblaðs-
ins á ritstjórnarskrifum þess.
Löngum var það notaleg lesning.
Út af þessu hefir þó brugðið hin
síðari árin. Um þverbak keyrði
miðvikudaginn 26. september sl.
Leiðarinn segir umbúðalaust,
að liðin sé sú tíð, að Íslendingum
haldist uppi að sitja sjálfir að auð-
lindum sínum. Ef þeir skilji sinn
vitjunartíma þurfi þeir að galopna
fyrir auðjöfrum veraldar aðgang
að fjöreggjum landsins, orkulind-
um í jörðu og á, auðæfum hafs –
að neyzluvatni ógleymdu.
Ekki munu gírugir kaupendur
láta á sér standa: Unilever til sjós
og Alcoa til lands, svo nærtæk
dæmi séu tekin. Mun hvorugur
enda þurfa að grafa djúpt eftir
kaupeyri fyrir gögnum og gæðum
þessa útnára.
Höfuðröksemd leiðarahöfundar
fyrir útsölu á Íslands gæðum er
sú, að ella teppist aðgangur lands-
manna að orkulindum annarra
landa.
Með leyfi að spyrja: Að hvaða
orkulindum erlendis beinist áhugi
íslenzkra fjárfesta? Hvar? Og
hversvegna? Ber nauðsyn til að
opna upp á gátt aðgang útlend-
inga að íslenzkum fiskimiðum,
þótt örfá fyrirtæki íslenzk hafi
fjárfest í útvegi og fiskvinnslu á
öðrum löndum, og án allra skil-
yrða af hálfu þarlendra?
Útrás íslenzkra fyrirtækja til
beizlunar jarðorku hlýtur að
byggjast á þekkingu þeirra, og
óþarft að borga á sig með aðgangi
erlendra auðjöfra að íslenzkri
gufuorku.
Enda eru röksemdir blaðsins
aðeins yfirvarp. Það er verið að
reyna að skjóta skildi fyrir til
hvers refarnir eru skornir.
Það er nefnilega einkavæðing
þessara auðlinda, sem að baki
býr. Einkavinirnir, sem auðg-
uðust um tugi milljarða á einka-
væðingu fyrrverandi rík-
isstjórnar, beina nú
peningaspjótum sínum að inn-
lendum orkugeira. Eins og nú
standa sakir langsamlega gróða-
vænlegasta þætti íslenzkra auð-
linda. Og nú á að einkavæða undir
yfirskini einhverskonar alheims-
kröfu um aðgang að auðlindum
okkar, en selja síðan Finni Ing-
ólfssyni og co „til rimelige priser.“
Þegar lesendur Morgunblaðs-
ins hafa áttað sig á að málatilbún-
aðurinn er runninn undan rifjum
rummunganna úr bankavinavæð-
ingunni þurfa þeir ekki að sökum
að spyrja. Ef gripdeildarmenn
einkavinavæðingarinnar ná að
sölsa undir sig orkulindir Íslands,
hefir þjóðin lent á glapstigum
meiri en dæmi eru til um, og
munu jafnvel reynast hálli en rán
fiskimiðanna.
Ef íslenzk þjóð ratar í þær
ótrúlegu ógöngur að hún leyfi að
auðlindir hennar verði einka-
væddar, hvort heldur til handa
innlendum eða erlendum auðjöfr-
um, verður hún í háska stödd rúin
bjargráðum.
Sverrir Hermannsson
Á glapstigum
Höfundur er fv. alþingismaður.
ÞVÍLÍKT blessað sumar hérna
á suðvesturlandinu í þetta sinn.
Ég man ekki eftir, á minni
löngu ævi, svona
mörgum sólskins-
dögum samfleytt. Ég
var svo hrifin og
þakklát, að það
komst ekkert að hjá
mér en að njóta
þeirra til hins ítrasta.
Svo mörg sumrin
hefur maður lifað
sem bókstaflega liðu
hjá án þess að sólin
gæti kíkt niður úr
skýjaflókunum nema
stutta stund í einu.
Mér dettur í hug
sagan um litla dreng-
inn sem kom með
foreldrum sínum frá
Svíþjóð í heimsókn til
afa og ömmu á Ís-
landi fyrir nokkrum
árum. Þau voru búin
að vera í 3 vikur þeg-
ar hann spurði
mömmu sína, með
tárin í augunum,
mamma hvar er sól-
in? Á svona sólarlitlu
landi eins og okkar
eru sólskinsdagarnir
svo verðmætir að allt
annað verður að víkja
til að geta notið þeirra, allt sem
getur beðið gráu dagana.
Nú fer að hausta og eftir sólríkt
sumar erum við tilbúin til að tak-
ast á við verkefni sem voru í bið-
stöðu, t.d. bloggið. Kæru landar,
enn tek ég til við að vekja athygli
ykkar á hvað það er heimskulegt
og kostnaðarsamt að stunda rán-
yrkjubúskap með lausagöngu bú-
fjár á okkar viðkvæma gróð-
urlendi, algerlega að óþörfu.
Landgræðslan eltir uppi skemmd-
irnar og eyðir stórum hluta af því
fé (okkar fé) sem henni er út-
hlutað til landgræðslu, í girðingar
vegna bitvargsins sem eltir uppi
allan nýgræðing. Í stað þess að
vinna að því í sam-
vinnu við bændur að
minnka kjötframleiðsl-
una sem er stór fjár-
baggi á ríkissjóði að
ekki sé talað um gróð-
urskemmdirnar, fær
Framsóknarflokkurinn
því framgengt rétt
fyrir kosningarnar,
áður en þeir misstu
völdin, að sauð-
fjárbændur fengju
greitt úr ríkissjóði
16.000.000.000 næstu
átta árin í auka
sposlu, til að styrkja
framleiðslu sem er
þegar of mikil. Hvern-
ig geta menn sam-
viskulaust keypt at-
kvæði sín svona dýru
verði á meðan ekki
eru til peningar í ótal
brýn verkefni, t.d heil-
brigðismál, aðhlynn-
ingu geðfatlaðra ung-
linga og fleira. Er
okkur sama í hvað
skattpeningarnir okk-
ar fara?
Kæru landsmenn,
látið í ykkur heyra um
þessi mál, það má ekki dragast
lengur að koma á nútíma búskap-
arlagi á þessu landi.
Umhverfissinnar og gróðurvís-
indamenn frá öðrum löndum eru
smám saman að komast að því
hvernig við förum með landið, þó
við þykjumst vera til fyrirmyndar
og það verður okkur til skammar.
Þvílíkt blessað
sumar
Herdís Þorvaldsdóttir
skrifar um náttúruvernd
Herdís Þorvaldsdóttir
»… enn tek égtil við að
vekja athygli
ykkar á hvað
það er heimsku-
legt og kostn-
aðarsamt að
stunda rán-
yrkjubúskap
með lausagöngu
búfjár …
Höfundur er leikkona
og fv. formaður Lífs og lands.