Morgunblaðið - 03.05.2008, Síða 33

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 3. MAÍ 2008 33
✝ Anna MargrétÞorkelsdóttir
fæddist í Bót á
Fljótsdalshéraði 15.
febrúar 1914. Hún
andaðist á Sjúkra-
húsinu á Seyðisfirði
21. apríl síðastliðinn.
Foreldrar hennar
voru Þorkell Björns-
son, f. 24. júní 1894,
d. 9. ágúst 1974 og
Helga Ólafsdóttir, f.
29. janúar 1892, d.
12. júní 1967. Systk-
ini Margrétar: Krist-
ín María, f. 2. júní 1918, d. 1. júní
1985, Þórný, f. 4. september 1920,
d. 31. mars 1961, Anna Birna, f. 3.
desember 1923, d. 25. apríl 2006,
Ingólfur Arnar, f. 23. janúar 1925,
d. 3. janúar 2005, Þórður, f. 2. jan-
úar 1929, d. 21. mars 2004, Soffía, f.
5. júlí 1931, d. 1. september 2004.
Maður Margrétar: Vilhjálmur
Hjálmarsson, f. 20. september
1914. Þau eignuðust fimm börn: 1)
Hjálmar, f. 25. september 1937.
Maki: Kolbrún Sigurðardóttir, f. 2.
mars 1940. Þau eiga fjögur börn:
A) Sigurður Stefán, f. 2. apríl 1961,
m. Jóhanna Erlingsdóttir, f. 14.
desember 1962. Börn þeirra eru: a)
Tómas, f. 24. janúar 1987, b) Hjálm-
ar, f. 25. ágúst 1988 og c) Marteinn
f. 15. júlí 1990. B) Kristín Anna, f.
23. september 1962, m. Jón Þór
Geirsson, f. 9. febrúar 1962. Börn
þeirra eru: a) Þórhildur Ögn, f. 21.
desember 1981, m. Halldór Ægir
Halldórsson, f. 18. október 1979.
Sonur þeirra er Úlfur Ægir, f. 4.
júlí 2006, b) Kolfinna, f. 6. desem-
ber 1995, c) Ína Björg, f. 28. nóv-
ember 1963, m. Sigurður Þór Jóns-
son, f. 25. apríl 1963. Börn þeirra
eru: a) Kolbrún, f. 23. febrúar 1988,
b) Jón, f. 26. september 1993 og c)
Stefanía Helga, f. 2. desember
1998. d) Vilhjálmur, f. 1. febrúar
12. september 1962, þeirra dóttir
Ástrún Jóhanna, f. 10. júní 1997.
Seinni maður Guðjón Halldórsson,
f. 19. ágúst 1966. Þeirra synir eru
Hafsteinn Smári, f. 12. maí 2003 og
Hákon, f. 13. október 2004. D) Anna
Guðrún, f. 14. júní 1976, m. Guð-
mundur Ríkarðsson, f. 5. ágúst
1975. Börn þeirra eru: a) Sigfús
Valur, f. 13. mars 2002 og b) Jónína
París, f. 29. júlí 2005. 4) Stefán, f.
11. september 1949. Maki Helga
Frímannsdóttir, f. 9. júní 1947. Syn-
ir þeirra eru: A) Frímann, f. 18.
desember 1976 og B) Vilhjálmur, f.
31. október 1978. 5) Anna, f. 7.
mars 1954. Maki Garðar Eiríksson,
f. 1. október 1952. Þeirra börn: A)
Þorsteinn Ingi, f. 2. september
1975, m. Hrafnhildur Sif Hrafns-
dóttir, f. 10. febrúar 1973. Þeirra
börn: a) Ingvar Hrafn, f. 3. nóv-
ember 2000, b) Elfar Ingi, f. 9.
ágúst 2003 og c) Elma Finnlaug, f.
20. apríl 2006. B) Sveinn Óli, f. 22.
ágúst 1978. C) Stefanía Ósk, f. 25.
nóvember 1987.
Margrét ólst upp á Galtastöðum
ytri í Hróarstungu hjá Sigfúsi
Magnússyni og Margréti Björns-
dóttur föðursystur sinni. Amma
hennar, Anna Björnsdóttir, þar til
heimilis, annaðist hana fyrstu ævi-
árin og afi, Björn Pétursson kenndi
henni að lesa. Eiríkur Stefánsson
var farkennari í Tungunni og séra
Sigurjón á Kirkjubæ fermdi Mar-
gréti. Hún var í Húsmæðraskól-
anum að Hallormsstað tvo vetur,
lauk prófi 1935.
Margrét og Vilhjálmur giftu sig
12. desember 1936 og bjuggu á
Brekku, fyrst með foreldrum Vil-
hjálms, síðan með syni sínum Sig-
fúsi og Jóhönnu konu hans, þar til
þau tóku við búinu að fullu. Frá
1950 var Vilhjálmur löngum að
heiman á vetrin vegna starfa sinna
í Reykjavík – og Margrét frá 1973,
en heima á Brekku á sumrin. Árið
2000 færðu þau vetursetu austur að
Egilsstöðum og síðustu misserin
hefur Margrét dvalist á Sjúkrahús-
inu á Seyðisfirði.
Útför Margrétar fer fram frá
Mjóafjarðarkirkju í dag og hefst at-
höfnin kl. 14.
1967. 2) Páll, f. 23.
maí 1940. Maki Krist-
ín Gissurardóttir, f.
17. apríl 1938. Þau
eiga fimm börn: A)
Vilhjálmur Grétar, f.
21. október 1959,
Maki Soffía Sig-
björnsdóttir, f. 17.
nóvember 1958. Börn
þeirra eru: a) Páll, f.
25. júní 1984, m.
Ninja Ýr Gísladóttir,
f. 5. mars 1984 og b)
Arna, f. 3. janúar
1991. B) Valgerður, f.
9. apríl 1961, m. Sigurjón Þór Haf-
steinsson, f. 1. maí 1958. Börn
þeirra eru: a) Vilhelm Már, f. 16.
september 1980, b) Vaka Kristín, f.
20. júní 1984, c) Hanna Rut, f. 18.
desember 1990 og d) Þórunn, f. 5.
september 1992. C) Svanbjörg, f.
20. október 1963, m. Auðbjörn Guð-
mundsson, f. 23. júlí 1960. Börn
þeirra eru: a) Kristín, f. 15. desem-
ber 1987, b) Ester, f. 31. maí 1994
og c) Eygló, f. 31. mars 1999. D)
Anna Margrét, f. 20. maí 1969, m.
Ægir Örn Sveinsson, f. 6. mars
1968. Þeirra börn eru: a) Margrét
Lilja, f. 6. september 1992, b) Ásdís,
f. 25. apríl 2000 og c) Páll Ísak, f.
23. ágúst 2002. E) Jóhanna, f. 27.
janúar 1973, m. Jürgen Mumelter,
f. 19. febrúar 1973. Þeirra börn
eru: a) Viktor, f. 23. mars 2004 og
b) Tristan, f. 9. nóvember 2007. 3)
Sigfús Mar, f. 28. nóvember 1944.
Maki Jóhanna Lárusdóttir, f. 16.
október 1948. Börn þeirra eru: A)
Ingólfur, f. 21. apríl 1967, m. Krist-
ín Kjartansdóttir, f. 9. desember
1974. Börn þeirra eru: a) Róshild-
ur, f. 16. janúar 1996 og b) Hjalti
Mar, f. 6. ágúst 2002. B) Lárus, f.
22. desember 1968, m. Birgit Þórð-
ardóttir, f. 28. janúar 1975. C) Mar-
grét, f. 9. september 1971. Fyrri
maður Sigurður Kári Sigfússon, f.
Í dag kveð ég Grétu tengdamóður
mína, konuna sem mér þótti svo
vænt um og var mín stoð og stytta í
nærri 40 ár. Ég kom að Brekku í
Mjóafirði á 17. ári vorið 1965. Þá var
síldarævintýrið í fullum gangi fyrir
austan og Gréta með fullt hús af
bryggjusmiðum og fólki sem til-
heyrði uppbyggingu á síldarplaninu
við Sólbrekku.
Á Brekku bjuggu þá ásamt fleir-
um tengdaforeldrar hennar og föð-
urbróðir Vilhjálms. Hún þjónaði öllu
þessu fólki með glöðu geði. Gréta var
uppi fyrir allar aldir og gekk síðust
til svefns. Hún var snillingur í öllu
sem sneri að heimilishaldi, útsjónar-
söm og ósérhlífin. Ekki lét hún held-
ur sitt eftir liggja úti við, mjólkaði
oftast kýrnar og lét sig ekki vanta í
heyskapinn við að raka dreifar og
snúa í, sér til mikillar ánægju og
upplyftingar.
Þarna réðust örlög mín. Við Sig-
fús, sonur Margrétar og Vilhjálms,
gengum í hjónaband og áttum heim-
ili með þeim lengst af. Segja má að
Gréta hafi kennt mér nær allt sem ég
kann – hjálpað mér að takast á við
lífið, sem stundum var ekki beinlínis
leikur einn fyrir kornunga Reykja-
víkurmey, sem fór að heiman áður en
foreldrarnir voru í raun tilbúnir að
sleppa af henni hendinni.
Aldrei bar skugga á samskipti
okkar Grétu í erli og annríki dag-
anna. Kom þar fyrst og fremst til
eðlislægt viðmót hennar eins og til-
litssemi, traust og ljúft, stundum
glettniblandið hugarþel, sem ætíð
var í fyrirrúmi. Allt þetta gerði það
að verkum að nálægð hennar var
þægileg og ánægjuleg. Allir þessir
kostir hennar nutu sín einkar vel í
samskiptum hennar við foreldra
mína, sem dvöldu oft löngum stund-
um á Brekku meðan þau lifðu, enda
naut hún óskiptrar virðingar þeirra
og innilegrar vináttu frá fyrstu tíð.
Sem dæmi um góðlátlega glettni
hennar sagði hún gjarna í léttum tón,
þegar einhverjum varð á í messunni:
„Við skulum aldrei kæra okkur.“
Eins ef eitthvað var gert sem þótti
miður skemmtilegt, sagði hún gjarn-
an: „Þá er það frá.“ Hún hafði ótrú-
legt minni: kunni ógrynni af ljóðum,
kvæðum og þulum. Þær voru ófáar
spurningarnar sem Vilhjálmur lagði
fyrir hana þegar hann ritaði bækur
sínar. Þegar hún þurfti að hressa
upp á minni hans við slík tækifæri,
átti hún til að gera gáskafullt grín að
honum, skella sér hlæjandi á lær og
segja: “Mikið lifandis skelfing get-
urðu verið vitlaus, Vilhjálmur.“
Hún var í raun bæði uppalandi
minn og vinkona. Ég fann það best
þegar þau byrjuðu í „ráðherrastúss-
inu“ eins og hún kallaði það þegar
Vilhjálmur varð ráðherra og hún fór
með honum til Reykjavíkur til að
standa við hlið hans í því starfi. Þá
var ekki laust við að tómleiki kæmi
upp í huga mér og ýmislegt breytt-
ist. Sannaðist þá strax hið forn-
kveðna að enginn veit hvað átt hefur,
fyrr en misst hefur.
Þótt Margrét hafi vafalaust verið
hvíldinni fegin er okkur nú og ekki
síst barnabörnunum mikill söknuður
í huga. Mest hefur þó Vilhjálmur
tengdafaðir minn og lífsförunautur
hennar misst, eftir meira en 70 ára
sérlega farsælt hjónaband. Guð gefi
honum styrk til að eiga gott og æðru-
laust ævikvöld.
Með þessum fátæklegu orðum
færi ég henni hjartans þökk fyrir öll
árin – allt sem hún var og gerði fyrir
okkur hjónin og börnin. Megi góður
Guð varðveita hana á nýjum vegum.
Jóhanna Lárusdóttir.
„Tsja, skyldi hann ekki ætla að
raka sig?“ Árið var 1971. Tilvonandi
tengdamóðir mín sá hávaxinn, síð-
hærðan og skeggjaðan ungan mann í
rósóttri skyrtu og gulum molskinns-
buxum, að rokk- og hippastíl þess
tíma, sem var að sniglast í kringum
einkadótturina. Henni líkað flest
nema skeggið á strák og hafði orð á
því við Stínu tengdadóttur sína.
Þetta var þó upphafið á tæpra 40 ára
samferð í vináttu og virðingu.
Tengdamóðir mín var einstök kona.
Hún hafði næmt auga fyrir fögrum
hlutum og klæðum. Eftir hana liggja
listileg handverk sem lýsa natni
hennar með nálar og tvinna. Mörg
eru vettlingapörin og sokkarnir sem
afkomendur hafa þegið úr hendi
hennar í gegnum tíðina. Gréta,
tengdamóðir mín, var glettin og afar
minnug. Kunni býsn af sögum,
kvæðum og þulum sem hún fór með
fyrir afkomendur sína og aðra. Sem
betur fer eru til upptökur af upp-
lestri hennar sem geymast munu af-
komendum. Tengdafaðir minn er
þjóðþekktur sögumaður en í ófá
skipti leiðrétti hún mann sinn ef
hann fór ekki alveg rétt með því hún
mundi margt betur. Nú er komið að
hvíldinni eftir vanheilsu um hríð. Ég
sé Grétu tengdamóður mína fyrir
mér í eldhúskróknum með kaffiboll-
ann og jólakökuna góðu, segja góða
sögu frá liðinni tíð, hjala við barna-
börnin eða tala um málefni líðandi
stundar. Hún slær sér létt á lær og
segir: Tsja.
Vilhjálmi og afkomendum öllum
sendi ég mínar hjartans samúðar-
kveðjur.
Garðar Eiríksson.
Það mun hafa verið sumarið 1960,
sem ég kom fyrst að Brekku í Mjóa-
firði í fylgd föður míns, en hann
fæddist þar í sveit og ólst þar upp til
10 ára aldurs. Siglt var inn fjörðinn
fyrir Norðfjarðarnýpuna og gengið
um garða á Brekku, þar sem faðir
minn hitti heimafólk á bænum. Þar
stóðu tveir ættliðir fyrir búi, Hjálm-
ar Vilhjálmsson og Stefanía Sigurð-
ardóttir, ásamt Páli bróður bónda og
svo Vilhjálmur sonur Hjálmars og
Stefaníu ásamt konu sinni, Margréti
Þorkelsdóttur, sem kvödd er í dag.
Ofsagt væri að ég myndi glöggt
eftir þessu ágæta fólki þennan dag
og kannski síst Margréti. Eftir síðari
kynnum okkar hjóna af henni að
dæma, hefur það án efa verið sökum
hlédrægni hennar og lítillætis.
Fjórum árum síðar kom ég aftur í
Mjóafjörð, en þá landleiðina. Með í
för vorum við hjónin, foreldrar mínir
og fleira fólk. Þar með hafði ég séð
fjörðinn mjóa frá báðum endum og
leyndi fegurðin og friðsældin sér
ekki. Okkur urðu það vonbrigði og
föður mínum þó mest, eftir stuttan
stans í blómlegum fjarðarbotninum,
að fararstjóranum hraus hugur við
að aka lengra eftir vegleysunni, sem
þá var, og héldum við til baka sömu
leið.
Í þessum tveim ferðum hafði ég þó
séð nóg af fegurð og seiðmagni
Mjóafjarðar til að geta skilið betur
það afl, sem vafalaust hefur átt sinn
stóra þátt í þeirri búsetu, sem þarna
hefur verið frá öndverðu, þrátt fyrir
einangrun og erfiðar samgöngur.
Seiðmagn þetta hefur vafalaust átt
sinn þátt í því, að létta hinum inn-
fæddu, ættlið fram af ættlið, að festa
ráð sitt og viðhalda ættinni á heima-
slóð.
Aðeins ári eftir viðsnúninginn áð-
urnefnda í Mjóafjarðarbotni, réðst
Jóhanna systir mín í vist að Brekku.
Sem Margrét fyrrum, festi hún þar
rætur. Þrátt fyrir gott mannsefni og
seiðmagnað umhverfi, var ekki sjálf-
gefið að ung stúlka samlagaðist auð-
veldlega lífinu í svo gjörólíku um-
hverfi, sem þessi sveit var í
samanburði við höfuðborgina. Það
var einmitt við þessar aðstæður, sem
lítilláta konan, sem mér er svo óljós í
minningunni frá heimsókninni forð-
um, kom til skjalanna. Enginn skildi
betur en hún, hvers þessi unga
tengdadóttir hennar þurfti með.
Skilningur Margrétar og umhyggja
gagnvart henni, lagði flestu öðru
fremur grundvöll að góðri og ham-
ingjuríkri framtíð ungu hjónanna á
Brekku.
Margrét var slíkur persónuleiki í
okkar huga og nærvera hennar svo
þægileg að það var ekki hægt annað
en að líða vel í návist hennar. Það eru
því mikil forréttindi að hafa fengið að
kynnast henni.
Að síðustu vil ég þakka henni þá
miklu vináttu, ljúfmennsku og
tryggð sem hún sýndi foreldrum
mínum. Fór einkar vel á með þeim
og Margréti í Brekkuheimsóknum,
en Vilhjálmur var þá löngum fjarver-
andi eða við skriftir. Löngu eftir lát
mömmu bjó pabbi samtímis þeim
hjónum á Egilsstöðum. Var þá oft og
grimmt spilaður manni. Pabbi og
Margrét voru gjarna í stjórnarand-
stöðu og þjörmuðu að ráðherranum
fyrrverandi. Var þá glatt á hjalla,
ekki síst þegar tókst að fella ,,rík-
isstjórnina“.
Vilhjálmi og fjölskyldu hans send-
um við hjónin innilegar samúðar-
kveðjur.
Þórarinn og Guðborg.
Þær fréttir bárust mér á ferð fyrir
austan í vorhretinu að Margrét Þor-
kelsdóttir væri látin. Ekki kom sú
frétt á óvart. Hún hafði átt við van-
heilsu að stríða seinni árin og dvaldi
á Sjúkrahúsinu á Seyðisfirði. Vil-
hjálmur Hjálmarsson maður hennar
var þar nálægur og sinnti heimsókn-
um til hennar af þeirri alúð sem hon-
um er lagin.
Margrét var einn af þeim mörgu
sem lifðu við það hlutskipti að vera
maki stjórnmála- og félagsmála-
manns sem var kallaður til mikilla
starfa fyrir samfélagið, sveitarfélag
sitt, land og þjóð linnulaust. Þessi
störf kröfðust fjarveru frá heimilinu
oft um lengri og skemmri tíma. Hún
var hinn trausti og hljóðláti bakhjarl
manns síns í allri baráttunni, þessi
glæsilega og prúða kona.
Kynni okkar Vilhjálms voru af
eðlilegum ástæðum meiri en okkar
Margrétar, en ég átti þess þó kost að
heimsækja þau á þeirra glæsilega
heimili á Brekku í Mjóafirði og í hlý-
lega íbúð þeirra á Ásvallagötunni í
Reykjavík þar sem þau höfðu vet-
ursetu í ráðherratíð Vilhjálms. Ljúf-
mennska þeirra beggja er mér
minnistæð.
Nú er langri vegferð Margrétar í
þessu lífi lokið og hún hefur svo
sannarlega skilað sínu hlutverki með
glæsibrag. Búskap og barnauppeldi í
Mjóafirði og hin góða og glaðværa
fjölskylda þeirra Vilhjálms vitnar
um það hvernig til tókst. Einnig stóð
hún við hlið manns síns með glæsi-
brag í vandasömum ráðherradómi
og á löngum ferli á þingi og í félags-
málum. Það er löng og merkileg saga
sem hér verður ekki rakin.
Við Margrét sendum Vilhjálmi og
fjölskyldunni allri innilegar samúð-
arkveðjur og óskir um guðs blessun.
Jón Kristjánsson.
Hún stendur við eldhúsbekkinn,
horfir út um gluggann, hnoðar deig,
sönglar og smellir fölsku tönnunum.
Lítil stúlka situr hjá og horfir dá-
leidd á tanngómana smella fram og
til baka og bíður eftir að bakstrinum
ljúki. Þá fær hún nefnilega enda af
nýbökuðu brauði með miklu smjöri
á. Á góðviðrisdögum var líka hægt að
fá hjá þessari konu rúsínukökur í
poka og mjólk í flösku til að taka með
upp á Skjögrastaði í búleik. Þetta
var amma á Brekku.
Mörgum árum síðar er önnur lítil
stúlka í heimsókn, ekki hjá ömmu
heldur í leikskóla. Hún er ekki há í
loftinu aðeins þriggja ára og vill fá
leistana sína, láta spúna sig, leitar að
gullakistum og fer með gamlar
barnaþulur eftir pöntun. Fóstrurnar
spyrja hlæjandi hvar þetta barn sé
eiginlega alið upp. Svarið er einfalt;
langamma í kjallaranum á Ásvalla-
götunni gætti hennar vel á meðan
mamma var í skólanum og ekkert
leikskólapláss var að hafa. Þetta var
góður tími fyrir langömmu og lang-
ömmubarn.
Einn, tveir, þrír, fjórir, fimm og
sex og sjö heyrðist sönglað meðan ég
læddist hlæjandi um gólf og faldi
mig undir skrifborðinu hjá langafa
sem sat við skriftir. Flissandi lappir
langafa komu upp um mig að lokum.
Það var líka gott að halda í hönd
langömmu og syngja með henni
„Blessuð sólin elskar allt …“ á með-
an við gengum inn í eldhús þar sem
okkar beið biti af jólakökunni góðu
og mjólkurglas. Alltaf vakti það jafn-
mikla furðu hvernig hún gat brotið
sykurmola í lófanum sem hún saug
svo á meðan hún sötraði kaffið sitt.
Ár eftir ár og svo lengi sem þau
bjuggu í kjallaranum læddist ég og
settist á stigaskörina, hallaði höfðinu
upp að veggnum og bara hlustaði.
Sönglið í langömmu og þægilegur
talandi langafa fékk mig til að brosa
og mér leið vel. Núna, tuttugu og
fimm árum síðar, bý ég í þessum
sama kjallara og rifja upp þessar
góðu minningar sem ég er þakklát
fyrir að eiga. Stýk tár af kinn og
horfi á son minn sem er á aldur við
mig þegar langamma og langafi
gættu mín í kjallaranum. Brosi út í
annað og söngla fyrir hann …
Blessuð sólin elskar allt,
allt með kossi vekur;
haginn grænn og hjarnið kalt
hennar ástum tekur
Geislar hennar út um allt
eitt og sama skrifa
á hagann grænan, hjarnið kalt:
Himneskt er að lifa.
Kristín Anna Hjálmarsdóttir
og Þórhildur Ögn
Jónsdóttir.
(Stína og Agga.)
Anna Margrét
Þorkelsdóttir
Alvöru blómabúð
Allar skreytingar unnar af fagfólki
Kransar • Krossar • Kistuskreytingar
Sími: 553 1099 • Fax: 568 4499
Heimasíða: www.blomabud.is
Netfang: blomabud@blomabud.is
Minningarkort
535 1825
www.hjarta.is 5351800