Fréttablaðið - 22.04.2009, Qupperneq 18

18 22. apríl 2009 MIÐVIKUDAGUR
FRÉTTASKÝRING
KOLBEINN
ÓTTARSSON PROPPÉ
kolbeinn@frettabladid.is
Segja má að menn hafi búið
sig undir það að Evrópumál-
in yrðu kosningamál í næstu
kosningum sem fyrirhugað-
ar voru til Alþingis árið 2011.
Efnahagshrunið breytti hins
vegar öllu og boðað var til kosn-
inga í vor.
Strax eftir hrun nefndi Samfylk-
ingin aðild að Evrópusambandinu
sem leið Íslendinga úr kreppunni.
Ríkisstjórnin hafði ekki á stefnu-
skrá að sækja um aðild að Evr-
ópusambandinu, en við breyttar
aðstæður þrýsti Samfylkingin á að
stjórnin tæki af skarið og sækti um
aðild. Sjálfstæðisflokkurinn boðaði
að landsfundur tæki á málunum, en
áður en til þess kom sprakk stjórn-
in.
Nú eru kosningar eftir fjóra daga
og Evrópumálin eru aftur komin á
dagskrá. Gera má ráð fyrir ákvörð-
unum í þeim efnum við stjórnar-
myndun. En hver er samþykkt
stefna flokkanna í Evrópumálum?
Fréttablaðið kynnti sér samþykktir
og stefnu framboðanna.
Evrópusambandið er svarið
Hvað Samfylkinguna varðar ligg-
ur afstaðan ljós fyrir. Flokkurinn
telur að sækja eigi um aðild að
Evrópusambandinu strax að lokn-
um kosningum. Niðurstöðu aðildar-
samninga eigi síðan að bera undir
þjóðina í þjóðaratkvæðagreiðslu.
Þetta er ekki ný stefna hjá flokkn-
um, því hann fór í mikla vinnu í
málaflokknum sem lauk árið 2002.
Efnahagshrunið hefur hins vegar
ýtt Evrópumálum ofar á
dagskrá hjá flokknum.
Á kynningarfundi um
stefnu flokksins í vel-
ferðar- og atvinnu-
málum sagði vara-
formaðurinn, Dagur
B. Eggertsson, að aðild
að Evrópusambandinu væri undir-
staða velferðar hér á landi.
Samfylkingin lítur þannig á
aðild að Evrópusambandinu sem
leið þjóðarinnar út úr kreppunni.
Því sé brýnt að hefja sem fyrst
aðildarviðræður, ástandið verði að
laga sem fyrst.
„Samfylkingin telur að kost-
irnir við aðild séu svo margir og
ótvíræðir að sjálfsagt sé að láta
reyna á það í samningaviðræðum
við sambandið hvort hægt er að ná
viðunandi samningum um mála-
flokka sem tengjast mikilvægum
þjóðarhagsmunum, svo sem stjórn
fiskveiða og fyrirkomulagi land-
búnaðarmála,“ segir á heimasíðu
flokksins.
Evra án aðildar
Sjálfstæðisflokkurinn hafnaði
því á landsfundi flokksins í febrú-
ar að aðild að Evrópusamband-
inu nú væri þjóðinni til hags-
bóta. Hagsmunum
hennar væri best
borgið utan sam-
bandsins. Flokkurinn
leggur, reyndar líkt og
aðrir flokkar, áherslu á
að yfirráð yfir auðlind-
um landsins séu tryggð. Í
stjórnmálaályktun lands-
fundar var einnig samþykkt að
flokkurinn vildi verja sjálfstæði
Íslands.
Sjálfstæðisflokkurinn slær
varnagla þegar kemur að mögu-
legum aðildarviðræðum. „Kom-
ist Alþingi eða ríkisstjórn að
þeirri niðurstöðu að sækja beri
um aðild að Evrópusambandinu
er það skoðun Sjálfstæðisflokks-
ins að fara skuli fram þjóðar-
atkvæðagreiðsla um þá ákvörðun
á grundvelli skilgreindra mark-
miða og samningskrafna. Niður-
staða úr hugsanlegum viðræðum
við Evrópusambandið skal borin
undir þjóðina.“
Flokkurinn telur þannig að bera
eigi undir þjóðina hvort sækja eigi
um aðild að sambandinu. Niður-
staða viðræðna verði síðan einnig
borin undir þjóðina.
Bjarni Benediktsson formaður
hefur kynnt hugmynd flokksins í
gjaldeyrismálum. Hún gengur út á
það að leitað verði eftir samstarfi
við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn um
að í lok efnahagsáætlunar Íslands
og sjóðsins geti Íslendingar tekið
upp evru sem gjaldmiðil í sátt og
samvinnu við Evrópusambandið.
Tvöföld atkvæðagreiðsla
Vinstrihreyfingin grænt framboð
er á móti því að Ísland verði aðili
að Evrópusambandinu. Flokkur-
inn telur að hugsanlegir ávinn-
ingar af aðild réttlæti ekki fram-
sal á ákvörðunarrétti um málefni
íslensku þjóðarinnar. Þróa eigi
samskipti við Evr-
ópusambandið um
viðskipti og sam-
vinnu, meðal annars
á sviði menntamála,
vinnumarkaðsmála
og umhverfismála.
„Hagsmunir fjár-
magns og heimsfyrir-
tækja eru í alltof ríkum mæli
drifkraftar Evrópusamrunans,
miðstýring, skrifræði og skortur
á lýðræði einkennir stofnanir þess
um of,“ segir í samþykktum flokks-
ins. Hann hafnar þannig beinlínis
aðild að sambandinu.
Í aðdraganda stjórnarskipta
opnaði Ögmundur Jónasson, þing-
flokksformaður, hins vegar á það
að flokkurinn gæfi eftir í Evr-
ópumálum. Það yrði þannig borið
undir þjóðina hvort farið yrði í
aðildarviðræður. Niðurstaða þeirra
viðræðna yrði síðan einnig borin
undir þjóðaratkvæði. Steingrímur
J. Sigfússon formaður hefur ítrek-
að þessa afstöðu flokksins.
Vinstri græn eru þannig sam-
mála Sjálfstæðisflokknum hvað
þetta varðar. Haldin verði tvöföld
atkvæðagreiðsla, annars vegar um
aðildarviðræður og hins vegar um
niðurstöðu þeirra.
Viðræður með skilyrðum
Framsóknarflokkurinn hefur
það á stefnuskránni að farið
verði í aðildar viðræður við Evr-
ópusambandið. Niður-
staða þeirra verði síðan
borin undir þjóðina í
þjóðar atkvæðagreiðslu.
Flokkur inn hefur hins
vegar skilgreint nokkur
skilyrði sem ekki verði
vikið frá í aðildarvið-
ræðum.
Meðal þeirra skilyrða
sem flokkurinn setur eru að ein-
hliða úrsagnarréttur sé tryggð-
ur, Íslendingar hafi einir veiði-
rétt innan fiskveiðilögsögunnar
og fiskveiðistjórnun verði innan-
ríkismál Íslendinga, fæðuöryggi
verði tryggt, viðurkennt að íslensk-
ur landbúnaður sé heimskauta-
landbúnaður og framleiðsla og
úrvinnsla íslenskra búfjárstofna
verði tryggð.
Þá vill flokkurinn að Íslendingar
hafi varanlegan rétt til að setja lög
um forgangsrétt þeirra sem hafa
lögheimili á Íslandi til að eiga ráð-
andi hlut í jörðum og lóðum hér
á landi. Í upphafi viðræðna verði
gerður stöðugleikasamningu við
Evrópska seðlabankann þar til
evran verði tekin upp og tekið
verði tillit til stöðu íslensks efna-
hagslífs við umbreytingu peninga-
mála. Að lokum telur Framsóknar-
flokkurinn að setja eigi ákvæði um
varðstöðu um íslenska þjóðmenn-
ingu, þjóðtungu og þjóðhætti. Þá
verði íslenska viðurkennt sem eitt
af opinberum tungumálum sam-
bandsins.
Engar viðræður
Frjálslyndi flokkurinn hafnar
aðild að Evrópusambandinu og
telur að ekki eigi að sækjast
eftir við ræðum við sambandið.
Flokkurinn telur brýnasta verkefn-
ið nú að endur reisa íslenskan efna-
hag á eigin forsendum. Þar muni
góð tengsl við vina- og nágranna-
þjóðir reynast best.
Stefna flokks-
ins í utanríkismál-
um byggist á því að
standa vörð um sjálf-
stæði þjóðarinnar og
friðsamlega sambúð við
aðrar þjóðir.
Frambjóðendur flokksins hafa
talað gegn því að um of sé einblínt
á aðild að Evrópusambandinu sem
lausn á þeim vanda sem steðjar
að þjóðinni. Fráleitt sé að líta á
málið sem kosningamál, enda eigi
ákvörðun um það að liggja hjá
þjóðinni. Þá telur flokkurinn
að við munum búa við íslensku
krónuna enn um stund.
Viðræður og atkvæðagreiðslu
Borgarahreyfingin telur að
hefja eigi viðræður við Evr-
ópusambandið. Þjóðin fái
þannig skilmála sem hún fái að
kjósa um. Í stefnuskrá hreyfingar-
innar er reyndar ekki minnst á
Evrópusambandið. Í svörum sem
fulltrúar og frambjóðendur hafa
gefið má sjá að hreyfingin vill
fara í viðræður. Þá telur
hreyfingin nauðsynlegt
að taka upp annan gjald-
miðil.
Borgarahreyfingin er fyrst
og fremst með nokkur skýrt
afmörkuð kosningamál. Hún
hefur það á stefnuskrá sinni
að leggja sjálfa sig niður þegar
þau nást, eða ljóst verði að ekki
verði af því.
Almannaþing ráði
Lýðræðishreyfingin telur að kanna
eigi hvað sé í boði frá Evrópusam-
bandinu, hvaða kostir og gall-
ar séu við aðild. Einstök atriði
verði síðan lögð fyrir þjóðina í
gegnum Almannaþing og þjóð-
in kveði þannig upp sinn úrskurð
um hvort samningurinn
sé hagstæður eða ekki.
Almannaþing er hug-
mynd hreyfingarinnar
um rafrænt Alþingi
þar sem þjóðin sjálf
geti kosið um hin
ýmsu mál.
Hvað gjaldeyris-
málin varðar telur
hreyfingin að fá eigi færustu hag-
fræðinga heims til landsins og
skoða hvaða raunhæfu möguleik-
ar eru á að innleiða nýjan gjald-
miðil hér á landi.
Tafið fyrir aðild?
Tilraunir ríkisstjórnarinnar
til breytinga á stjórnarskrá á
nýyfirstöðnu þingi fóru út um
þúfur. Stjórnarskránni var í engu
breytt, ekki einu sinni því ákvæði
sem kveður á um hvernig henni
verði breytt. Það þýðir að um
mögulega aðild Íslands að Evr-
ópusambandinu gildir það sama og
áður; rjúfa þarf þing og nýtt þing
að staðfesta þær breytingar sem
gera þarf á stjórnarskránni til að
aðild verði að veruleika.
Velta má fyrir sér hvort það
tefur fyrir aðild, verði hún upp á
teningnum. Hvort stjórnmálamenn
séu tilbúnir til þess að stytta kjör-
tímabil sitt annað kjörtímabillið í
röð. Eða hvort þetta þýði að aðild
geti ekki orðið að veruleika fyrr
en eftir að kjörtímabilinu lýkur.
Úr því verður ekki skorið hér.
Málamiðlun
Líkt og sést á þessari umfjöllun
eru Samfylkingin, Framsóknar-
flokkurinn, Borgarahreyfing-
in og Lýðræðishreyfingin á því
að fara eigi í aðildarviðræður.
Vinstri græn og Sjálfstæðis-
flokkurinn vilja að þjóð-
in ákveði hvort farið verði
í þær viðræður í þjóðar-
atkvæðagreiðslu, en telja
að landið eigi að standa utan
sambandsins. Frjálslyndi flokk-
urinn er á móti aðild.
Forystumenn stjórnarflokkanna
hafa lýst því yfir að þeir hyggi á
áframhaldandi samstarf, fái þeir
umboð til þess frá þjóðinni. Það er
því ljóst að málamiðlana er þörf
eigi að samrýma stefnu Vinstri
grænna og Samfylkingar. Óljóst
er hvort Samfylkingin sættir sig
við tvöfalda atkvæðagreiðslu sem
besta kostinn sem hún nái fram í
stjórnarmyndunarviðræðum. Slíkt
gæti reynst nauðsynlegt eigi for-
ystumenn Vinstri grænna að
geta staðið að aðildarviðræðum
sem þeir í raun eru á móti. Hvort
Evrópumálin verði örlagavaldur
næstu stjórnar kemur í ljós innan
fárra daga.
2009
Málamiðlun um Evrópumálin
Ljóst er að málamiðlunar er þörf í Evrópumálum ætli stjórnarflokkarnir að starfa áfram að loknum kosningum. Framboðin sjö
til Alþingis hafa ólíka sýn á málaflokkinn og hvort nú sé rétti tíminn til þess að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið.
GJALDMIÐILLINN Þeir sem helst tala fyrir Evrópuaðild sjá helsta kostinn í gjaldmiðlinum, evrunni. Evrópusambandið er aftur
orðið kosningamál og ef marka má ummæli forystumanna stjórnmálaflokkanna undanfarið er ljóst að ekki bíður auðvelt verk
þeirra sem semja eiga um nýja stjórn. NORDICPHOTOS/AFP
Stilling hf. • Sími 520 8000 • www.stilling.is • stilling@stilling.is
Ferðabox
Pacific 100139 x 90 x 39 cm370 L43.900.-